Từ Thập Giá Đến Thánh Giá

TỪ THẬP GIÁ ĐẾN THÁNH GIÁ 

MẦU NHIỆM TÌNH YÊU CỨU ĐỘ

(Suy niệm Thứ Sáu Tuần Thánh)

Trong dòng chảy của lịch sử nhân loại, thập giá vốn là biểu tượng của sự ô nhục, đau khổ và cái chết. Đó chỉ là hai thanh gỗ đơn sơ, được sử dụng trong thời cổ đại như một dụng cụ hành hình dành cho những tội nhân bị coi là nguy hiểm nhất: phản loạn, trộm cướp, giết người. Nói cách khác, thập giá là dấu chỉ của tội lỗi và án phạt. Thế nhưng, trong đức tin Kitô giáo, chính thập giá ấy lại trở thành đối tượng được tôn kính, được suy tôn và thờ lạy. Điều này mở ra một nghịch lý sâu xa: làm sao một dụng cụ tử hình lại trở thành dấu chỉ của ơn cứu độ?

Câu trả lời nằm nơi biến cố trọng đại của ngày Thứ Sáu Tuần Thánh: Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh trên thập giá. Theo cái nhìn của con người thời bấy giờ, đặc biệt là giới lãnh đạo tôn giáo Do Thái như các kinh sư và Pharisêu, Đức Giêsu bị kết án vì nhiều lý do: bị coi là phạm thượng khi xưng mình là Con Thiên Chúa, bị xem là gây xáo trộn trật tự xã hội và có nguy cơ chống lại đế quốc Rôma (x. Ga 10,33; Lc 23,2). Tuy nhiên, đằng sau những cáo buộc ấy là lòng ghen ghét, sự ích kỷ và sự cứng lòng của con người.

Dẫu vậy, bản án của con người không phải là lời kết luận cuối cùng. Trong ánh sáng đức tin, cái chết của Đức Giêsu không phải là một thất bại, nhưng là sự thực hiện trọn vẹn kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa. Ngôn sứ Isaia đã tiên báo: “Người đã bị đâm vì chúng ta phạm tội, bị nghiền nát vì chúng ta lỗi lầm” (Is 53,5). Thánh Phaolô cũng khẳng định: “Đấng chẳng hề biết tội là gì, Thiên Chúa đã biến Người thành hiện thân của tội lỗi vì chúng ta” (2 Cr 5,21). Giáo lý Hội Thánh Công Giáo dạy rằng: “Cái chết của Đức Kitô là hy tế cứu chuộc duy nhất, hoàn tất và vượt trên mọi hy tế” (GLHTCG 613).

Như vậy, Đức Giêsu chịu đóng đinh không phải vì tội của Ngài, nhưng là vì tội của toàn thể nhân loại. Chính nơi đây, thập giá bắt đầu được biến đổi. Người bị treo trên thập giá không chỉ là một con người, nhưng là chính Con Thiên Chúa làm người – Đấng Emmanuel, “Thiên Chúa ở cùng chúng ta” (Mt 1,23), là Ngôi Lời đã nhập thể (x. Ga 1,14). Vì thế, từ giây phút Đức Giêsu chịu chết trên thập giá, một thực tại mới được khai sinh: thập giá không còn chỉ là thập giá, nhưng trở thành Thánh Giá.

Sự biến đổi này phát xuất từ tình yêu. Đức Giêsu đã yêu đến cùng, yêu cho đến hiến mạng sống mình. Như chính Ngài đã nói: “Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người hiến mạng sống vì bạn hữu mình” (Ga 15,13). Giáo lý Hội Thánh cũng khẳng định: “Tình yêu của Đức Kitô đến tận cùng đã mang lại giá trị cứu độ cho hy tế của Người” (GLHTCG 616). Nhờ tình yêu ấy, thập giá – vốn là dấu chỉ của tội lỗi – trở thành nơi tội lỗi bị tiêu diệt; vốn là nơi của sự chết – trở thành nguồn mạch sự sống; vốn là biểu tượng của tuyệt vọng – trở thành niềm hy vọng cho toàn thể nhân loại. Thật vậy, qua thập giá dẫn đến vinh quang, qua đau khổ dẫn đến phục sinh.

Một trong những mầu nhiệm sâu xa nhất của Thánh Giá là việc Đấng vô tội lại trở nên như tội nhân. Thánh Phêrô viết: “Chính Người đã mang lấy tội lỗi của chúng ta vào thân thể Người trên cây gỗ” (1 Pr 2,24). Đây là nghịch lý của tình yêu Thiên Chúa: Đấng vô tội chấp nhận mang lấy tội lỗi của nhân loại để con người được giải thoát. Yêu, theo cách của Thiên Chúa, là chấp nhận hy sinh, là đón nhận đau khổ về phần mình để người khác được sống. Đó chính là kế hoạch cứu độ phát xuất từ một Thiên Chúa là Tình Yêu.

Tuy nhiên, việc chiêm ngắm Thánh Giá không chỉ dừng lại ở việc cảm xúc hay suy niệm, nhưng còn đòi hỏi một sự biến đổi trong đời sống mỗi Kitô hữu. Trước hết, đó là lời mời gọi đóng đinh con người cũ với những đam mê và tội lỗi. Thánh Phaolô nói: “Những ai thuộc về Đức Kitô thì đã đóng đinh xác thịt vào thập giá” (Gl 5,24). Điều này có nghĩa là mỗi người phải can đảm từ bỏ những thói hư tật xấu, những yếu đuối, những đam mê bất chính, để được đổi mới trong đời sống ân sủng. Muốn thực sự sống, con người phải biết chết đi cho tội lỗi mỗi ngày.

Bên cạnh đó, Thánh Giá còn nhắc nhở con người về hai chiều kích căn bản của đời sống Kitô hữu. Chiều dọc của Thánh Giá biểu thị mối tương quan với Thiên Chúa. Đức Giêsu đã khẳng định: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5). Vì thế, đời sống cầu nguyện, lắng nghe Lời Chúa và tham dự các bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Thể – “nguồn mạch và chóp đỉnh của đời sống Kitô hữu” (GLHTCG 1324) – là điều thiết yếu để nuôi dưỡng đời sống đức tin.

Chiều ngang của Thánh Giá biểu thị mối tương quan với tha nhân. Tình yêu đối với Thiên Chúa phải được thể hiện qua tình yêu cụ thể đối với con người. Thánh Gioan đã nói một cách rất rõ ràng: “Ai nói mình yêu Thiên Chúa mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối” (1 Ga 4,20). Do đó, không thể có một đời sống đạo chân thật nếu thiếu tình yêu thương, sự tha thứ và lòng bác ái đối với người khác.

Cuối cùng, mỗi người được mời gọi tự vấn: mình đang mang thập giá hay đang sống Thánh Giá? Thập giá không có Chúa sẽ trở nên nặng nề và vô nghĩa, trong khi Thánh Giá có Chúa hiện diện sẽ trở nên nhẹ nhàng và đầy ý nghĩa. Đức Giêsu đã nói: “Ách của tôi êm ái, gánh của tôi nhẹ nhàng” (Mt 11,30). Khi có Chúa, đau khổ không biến mất, nhưng được biến đổi và trở thành con đường dẫn đến sự sống.

Tóm lại, Thánh Giá chính là viên ngọc quý của đức tin Kitô giáo, là dấu chỉ cao cả nhất của tình yêu và ơn cứu độ. Từ thập giá đến Thánh Giá là hành trình biến đổi từ sự chết đến sự sống, từ tội lỗi đến ân sủng, từ tuyệt vọng đến hy vọng. Vì thế, trong đời sống mỗi ngày, người Kitô hữu được mời gọi không ngừng chiêm ngắm, suy tôn và sống mầu nhiệm Thánh Giá, để cùng với Đức Kitô bước qua đau khổ mà tiến vào vinh quang phục sinh.

Lm. Phaolô Phạm Trọng Phương