Tòa Thánh Vatican: Không gian vũ trụ và trí tuệ nhân tạo không được phép vũ khí hóa
Tòa Thánh Vatican: Không gian vũ trụ và trí tuệ nhân tạo không được phép vũ khí hóa
Đức Ông Daniel Pacho, Thứ trưởng phụ trách lĩnh vực đa phương của Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã nhắc lại lời kêu gọi giải trừ quân bị của Giáo hội.
Phát biểu tại Hội nghị Giải trừ quân bị năm 2026 do Liên hiệp quốc chủ trì ở Geneva hôm Thứ Tư, ngài nói rằng nhân loại đang ở “một bước ngoặt quan trọng,” nhắc lại lời cảnh báo của Đức Thánh Cha XIV hồi tháng Một rằng chiến tranh “đang trở lại thịnh hành, và lòng nhiệt thành chiến tranh đang lan rộng.”
Đức Ông Pacho than phiền rằng ngoại giao dựa trên vũ lực đang thay thế đối thoại và tìm kiếm sự đồng thuận, nói rằng sự thay đổi này đã làm suy yếu những cuộc thảo luận đa phương về giải trừ quân bị, gồm cả Hội nghị Giải trừ quân bị.
Ngài khẳng định giải trừ quân bị là một “mệnh lệnh đạo đức” bảo đảm rằng vũ khí sẽ không bao giờ được tái sử dụng trong những hành động xâm lược nhằm gây hại cho người khác.
“Giải trừ quân bị không phải là mục đích tự thân,” ngài nói. “Đó là một công cụ quan trọng hầu xây dựng lòng tin và đạt được hòa bình công bằng và trường cửu, và do đó có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển toàn diện của con người.”
Đức Ông Pacho nhắc lại lập trường phản đối phổ biến vũ khí hạt nhân của Tòa Thánh, bày tỏ lo ngại về “mối đe dọa hiện hữu” mà chúng gây ra cho nhân loại.
Ngài nói rằng, răn đe hạt nhân dựa trên niềm tin phi lý rằng quan hệ quốc tế nên dựa trên sự đe dọa bằng vũ lực hơn là công lý, luật pháp và lòng tin.
Khi “con đường nguy hiểm của răn đe” thay thế mọi nỗ lực ngoại giao, ngài nói, “nhân loại và toàn bộ hành tinh của chúng ta có nguy cơ bị đẩy đến bờ vực tàn phá và hủy diệt.”
Trong bối cảnh này, Đức Ông Pacho nhắc lại lời kêu gọi của Tòa Thánh đối với những quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân tham gia vào những cuộc đàm phán thiện chí để giảm bớt và cuối cùng là loại bỏ kho vũ khí của mình.
Đại diện Tòa Thánh tiếp tục xem xét rằng không gian vũ trụ đang nhanh chóng trở thành diễn đàn cho xung đột giữa những cường quốc.
“Việc quân sự hóa không gian vũ trụ đã là một thực tế và sẽ dẫn đến việc vũ khí hóa, trừ khi có những bước đi cụ thể nhằm xây dựng lòng tin và tăng cường an ninh và trách nhiệm tập thể,” ngài nói.
Ngài nói thêm rằng bất kỳ cuộc xung đột lớn nào trong không gian vũ trụ cũng sẽ gây ra những hậu quả tàn khốc cho thế hệ chúng ta và những thế hệ tương lai.
“Do đó, điều thiết yếu,” ngài nói, “là việc khám phá và sử dụng không gian vũ trụ phải được bảo tồn duy chỉ với mục đích hòa bình, như một ‘lãnh địa chung của toàn nhân loại’ theo Hiệp ước Không gian vũ trụ năm 1967.”
Đức Ông Pacho sau đó chuyển sang vấn đề vũ khí hóa trí tuệ nhân tạo, lưu ý rằng AI đang ngày càng làm mất đi tính nhân văn trong cách thức tiến hành chiến tranh.
“Khi vũ khí tự động ‘trở thành’ những người tham chiến,” ngài nói, “khả năng phán xét đạo đức và đưa ra quyết định có trách nhiệm độc đáo của con người sẽ biến mất, cũng như gánh nặng trách nhiệm, làm giảm nguy cơ xung đột một cách nguy hiểm.”
Do đó, con người phải luôn kiểm soát mọi việc sử dụng vũ lực, ngài nói, kêu gọi tạm dừng việc phát triển và sử dụng những hệ thống vũ khí tự động gây chết người.
Kết luận, Đức Ông Pacho kêu gọi Hội nghị Giải trừ quân bị tìm cách xác minh cách những quốc gia đang sử dụng nền tảng vũ khí mới nổi, đồng thời đối phó với việc chi tiêu quân sự ngày càng tăng bằng những hiệp ước nhằm hạn chế vũ khí.
Ngài nói: “Để nhân loại tiến tới hòa bình đích thực và trường cửu, điều tối quan trọng là Hội nghị Giải trừ quân bị này phải đạt được những thỏa thuận giải trừ quân bị cụ thể và lâu dài vì công ích của tất cả các dân tộc.”
Nguyễn Minh Sơn