Thông Điệp Mùa Chay 2026 của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV

Sứ Điệp Mùa Chay 2026 của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV

Chuyển ngữ: Trần Mỹ Duyệt

LẮNG NGHE VÀ CHAY TỊNH

MÙA CHAY LÀ THỜI GIAN TRỞ VỀ

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay là thời gian mà trong đó Giáo Hội, được hướng dẫn bằng sự săn sóc của tình hiền mẫu, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm của Thiên Chúa trở lại trọng tâm đời sống chúng ta, để tìm đổi mới trong đức tin của chúng ta, và giữ trái tim chúng ta khỏi bị chiếm hữu bởi những lo toan và chi phối của đời sống thường nhật.

Mỗi con đường dẫn đến đổi mới đều bắt đầu bằng việc cho phép lời của Thiên Chúa động chạm vào trái tim chúng ta, và đón tiếp nó với một tinh thần ngoan ngoãn. Đó là một mối quan hệ giữa lời, việc đón nhận của chúng ta và sự đổi mới đem lại. Vì lý do này, hành trình Mùa Chay là đón tiếp cơ hội để chú tâm vào lời của Chúa và làm mới lại cam kết theo Chúa Kytô của chúng ta, cùng đi với Ngài trên con đường dẫn đến Giêrusalem, ở đó mầu nhiệm vượt qua, cái chết, và sự phục sinh của Ngài được hoàn tất.

Lắng nghe

Năm nay, trước hết tôi muốn lưu tâm đến một điều quan trọng là việc dọn căn phòng cho lời qua lắng nghe. Việc sẵn sàng để lắng nghe là cách đầu tiên chúng ta chứng tỏ ước muốn của mình đi vào mối tương quan với một người.

Trong khi mặc khải mình cho Maisen trong bụi gai cháy, chính Thiên Chúa đã dạy chúng ta rằng lắng nghe là một trong những đặc tính rõ nét của Ngài: “Ta đã thấy nỗi thống khổ của dân ta ở Ai Cập; Ta đã nghe thấu tiếng chúng kêu cầu” (Ex 3:7). Nghe tiếng kêu than là khởi đầu một câu chuyện của sự giải phóng trong đó Chúa kêu gọi Maisen, sai ông mở một con đường giải thoát cho dân Ngài, những người mà Ngài đã cứu khỏi ách nô lệ.

Thiên Chúa chúng ta là Đấng tìm kiếm để nối kết chúng ta. Ngay cả ngày nay Ngài chia sẻ với chúng ta những gì trong trái tim Ngài. Vì thế, lắng nghe lời trong phụng vụ dạy chúng ta lắng nghe sự thật của thực tế. Giữa nhiều tiếng nói hiện diện trong cuộc sống cá nhân mỗi chúng ta và trong xã hội, Sách Thánh giúp chúng ta nhận ra và đáp lại tiếng kêu của những người đau khổ và lầm than. Để thúc đẩy việc mở lòng lắng nghe, chúng ta phải để Thiên Chúa dạy chúng ta cách lắng nghe như Ngài đã làm. Chúng ta phải nhận ra rằng “điều kiện của người nghèo khổ là tiếng kêu mà qua lịch sử nhân loại, luôn thách thức cuộc sống, xã hội, những hệ thống chính trị và kinh tế của chúng ta, và sau cùng nhưng không kém phần quan trọng, Giáo Hội.” [1] 

Chay tịnh

Nếu Mùa Chay là một thời gian để lắng nghe, chay tịnh là con đường cụ thể để chuẩn bị chúng ta đón nhận lời của Thiên Chúa. Ăn chay cơm bánh là một thực hành theo lối cổ xưa mà nó là căn bản trên con đường hoán cải. Một cách chính xác bởi vì nó liên quan đến thân xác, chay tịnh làm cho nó dễ dàng hơn để nhận biết những gì chúng ta “đói” và những gì chúng ta xem như cần thiết cho việc nuôi dưỡng của chúng ta. Hơn thế nữa, nó giúp chúng ta phân biệt và thôi thúc “những thèm muốn” của chúng ta, giúp cơn đói, khát công lý của chúng ta sống động và giải thoát chúng ta khỏi sự thỏa mãn. Vì thế, nó dạy chúng ta cầu nguyện và hành động một cách đáp lại cận thân của chúng ta.  

Với ánh sáng tinh thần, Thánh Augustine giúp chúng ta hiểu được áp lực giữa phút giây hiện tại và sự viên mãn trong tương lai, là đặc trưng cho sự gìn giữ trái tim này. Ngài nhận định rằng: “Trong tiến trình của cuộc đời sống trần thế này, nó đem lại cho những người đàn ông và đàn bà sự đói khát công chính, nhưng để thoải mãn những cái thuộc về đời sống mai hậu. Các thiên thần được no thỏa với bánh và thực phẩm này. Nhân loại, mặt khác, đói khái nó. Chúng ta tất cả đều bị thu hút bởi nó trong khát vọng của mình. Sự vươn lên trong khao khát này mở rộng tâm hồn và tăng thêm khả năng của nó.” [2] Hiểu được điều này, chay tịnh không chỉ cho phép chúng ta kìm hãm ước muốn của chúng ta, thanh tẩy nó và làm cho nó được tự do hơn, nhưng cũng mở rộng nó, để nhờ đó nó hướng tới Thiên Chúa và thực hành điều thiện hảo.    

Tuy nhiên, để thực hành chay tịnh phù hợp với thái độ phúc âm và xa tránh cám dỗ mà chúng hướng dẫn chúng ta đến kiêu ngạo, phải sống trong đức tin và khiêm nhường. Nó phải được xây dựng trên mối hiệp thông với Chúa, bởi vì “những ai không được nuôi dưỡng chính mình với lời của Thiên Chúa không chay tịnh một cách trọn vẹn.”[3] Như một dấu hiệu hiển nhiên của cam kết bên trong của chúng ta để tránh xa tội lỗi và điều xấu xa với sự trợ giúp của ơn thánh, chay tịnh cũng phải bao gồm những hình thức khác của sự từ bỏ chính mình nhắm vào việc giúp chúng ta chiếm được một lối sống đúng mực và chín chắn hơn, vì “sự khắc khổ tự nó làm cho đời sống Kytô hữu mạnh mẽ và xác thực.” [4]        

Trong sự quan tâm này, tôi muốn mời gọi anh chị em tới một cách thực hành và thường xuyên bị bỏ quên của chay tịnh: đó là kìm chế lời nói mà chúng xúc phạm và làm đau khổ hàng xóm, láng giềng của chúng ta. Chúng ta hãy bắt đầu bằng cách điều chỉnh lại ngôn ngữ của mình, tránh dùng những từ ngữ chua chát, đắng đót và kết án, kìm chế phỉ báng và nói xấu những người vắng mặt và không thể tự bào chữa chính họ. Thay vào đó, chúng ta hãy phấn đấu để cân nhắc những lời nói của chúng ta và vun trồng lòng tốt và kính nể trong gia đình chúng ta, giữa bạn bè chúng ta, ở công sở, trên truyền thông xã hội, trong những buổi tranh luận chính trị, trong truyền thông và trong những cộng đồng Kytô hữu. Bằng cách này, những lời lẽ hận thù sẽ nhường chỗ cho những lời nói của hy vọng và hòa bình.

Cùng nhau

Sau cùng, Mùa Chay nhấn mạnh đến khía cạnh chung của việc lắng nghe tiếng nói và chay tịnh. Thánh Kinh tự nó lưu ý đòi hỏi này dưới nhiều cách thức. Chẳng hạn, Sách của Nehemiah nói đến dân chúng tụ họp và lắng nghe đọc sách Luật như thế nào, chuẩn bị để tuyên xưng niềm tin của họ và thờ phượng qua chay tịnh, nhờ đó như làm mới lời giao ước với Thiên Chúa (cf. 9:1-3).

Cũng vậy, các giáo xứ của chúng ta, gia đình của chúng ta, các cộng đoàn Kytô hữu, và các cộng đoàn dòng tu được kêu gọi để lãnh trách nhiệm chia sẻ hành trình trong Mùa Chay, trong đó lắng nghe lời của Thiên Chúa, cũng như tiếng kêu than của người nghèo và của trái đất, trở thành một phần cuộc sống cộng đồng, và chay tịnh một nền tảng cho lòng xám hối chân thành. Trong bối cảnh này, xám hối liên quan đến không chỉ đối với lương tâm một người, nhưng còn phẩm chất của những mối liên hệ và đối thoại của chúng ta. Điều đó có nghĩa là cho phép chúng ta bị thử  thách bằng thực tế và nhận ra những gì thực sự hướng dẫn những khát vọng của chúng ta – cả bên trong các cộng đồng Kytô hữu của chúng ta cũng như liên quan đến sự khát khao công chính và hòa giải của nhân loại.

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy cầu xin để ân sủng của Mùa Chay hướng dẫn chúng ta tiến đến sự quan tâm mạnh mẽ hơn đối với Thiên Chúa và những người nhỏ bé nhất giữa chúng ta. Chúng ta hãy cầu xin để sức mạnh đến từ chay tịnh cũng như trải rộng tới ngôn ngữ chúng ta dùng, để giảm bớt những lời nói làm đau lòng và nhường chỗ cho tiếng nói của những người khác được lắng nghe nhiều hơn. Chúng ta hãy mạnh dạn làm cho các cộng đồng chúng ta trở thành những nơi mà ở đó tiếng kêu cứu của những ai đau khổ tìm được tiếp nhận, và lắng nghe mở đường dẫn đến sự giải phóng, làm cho chúng ta sẵn sàng và nhiệt thành đóng góp vào việc xây dựng một nền văn minh tình yêu.

Tôi tha thiết ban phép lành trên tất cả anh chị em và cho hành trình Mùa Chay của anh chị em.

Từ Vatican, 5 tháng Hai 2026, Lễ nhớ Thánh Agatha, Đồng Trinh Tử Đạo.

GIÁO HOÀNG LÊÔ XIV

______________________

[1] Apostolic Exhortation Dilexi Te (4 October 2025), 9.

[2] Augustine The Usefulness of Fasting, 1, 1.

[3] Benedict XVI, Catechesis (9 March 2011).

[4] Paul VI, Catechesis (8 February1978).

Nguồn:

https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2026/02/13/260213d.html