Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc và các bạn, tử đạo - Hãy liều mất mạng sống mình vì danh Chúa

Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc
và các bạn, tử đạo - Hãy liều mất mạng sống mình vì danh Chúa 

lễ trọng

Tin Mừng

Ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

23 Khi ấy, Đức Giê-su nói với mọi người rằng : “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo. 24 Quả vậy, ai muốn cứu mạng sống mình, thì sẽ mất ; còn ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy. 25 Vì người nào được cả thế giới mà phải đánh mất chính mình hay là thiệt thân, thì nào có lợi gì ? 26 Ai xấu hổ vì tôi và những lời của tôi, thì Con Người cũng sẽ xấu hổ vì kẻ ấy, khi Người ngự đến trong vinh quang của mình, của Chúa Cha và các thánh thiên thần.”

HÃY LIỀU MẤT MẠNG SỐNG MÌNH VÌ DANH CHÚA

Anh chị em thân mến, hôm nay, trong bầu khí trang trọng và linh thiêng, Giáo Hội tại Việt Nam hân hoan mừng kính trọng thể Cha Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc và Các Bạn Tử Đạo. Đây là ngày chúng ta không chỉ nhớ về quá khứ, nhưng là ngày chúng ta tôn vinh hiện tại của các ngài trên Thiên Quốc và long trọng tuyên xưng hồng ân đức tin vĩ đại mà Thiên Chúa đã ban cho dân tộc chúng ta. Chúng ta tụ họp nhau nơi đây không phải để kể lể những đau thương, nhưng là để ca ngợi chiến thắng vinh quang của các anh hùng tử đạo, những người đã sống trọn vẹn lời mời gọi Tin Mừng mà chúng ta vừa nghe. Lời Chúa Giê-su trong bài Tin Mừng theo thánh Lu-ca hôm nay vang lên như một định nghĩa chính xác và triệt để nhất về căn tính của người môn đệ: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo”. Đây không phải là một lựa chọn tùy nghi, mà là một điều kiện tất yếu, một con đường duy nhất để đi theo Thầy Giê-su.

Lời mời gọi này bắt đầu bằng một sự lựa chọn căn bản: “Ai muốn theo tôi”. Chúa Giê-su không ép buộc, Người mời gọi. Thiên Chúa luôn tôn trọng tự do của con người. Nhưng một khi đã "muốn", đã quyết định dấn bước, thì con đường đã được vạch ra. Con đường đó bao gồm ba hành động nối tiếp nhau: từ bỏ chính mình, vác thập giá hằng ngày, và theo Chúa. "Từ bỏ chính mình" là chặng đường đầu tiên và có lẽ là khó khăn nhất. Nó không có nghĩa là chúng ta phải hủy diệt bản thân, căm ghét con người của mình. Trái lại, nó có nghĩa là chúng ta phải dời cái “tôi” ích kỷ, cái bản ngã kiêu căng ra khỏi trung tâm của đời sống, để nhường chỗ cho Thiên Chúa và cho tha nhân. Từ bỏ mình là từ bỏ những kế hoạch riêng, những tham vọng trần thế, những ý riêng muốn thống trị người khác, để hoàn toàn quy phục thánh ý Thiên Chúa. Đó là một cuộc cách mạng nội tâm, một cuộc chiến đấu không ngừng nghỉ chống lại khuynh hướng tự nhiên là luôn đặt mình lên trên hết. Các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã sống sự từ bỏ này một cách triệt để. Các ngài đã từ bỏ địa vị xã hội, từ bỏ gia đình, từ bỏ sự an toàn của bản thân, không phải vì các ngài coi thường những điều đó, nhưng vì các ngài đã tìm thấy một kho tàng quý giá hơn, đó là chính Đức Ki-tô.

Chặng đường thứ hai là “vác thập giá mình hằng ngày”. Chúa Giê-su không nói "vác thập giá của tôi", mà là "vác thập giá mình". Mỗi người chúng ta đều có một thập giá riêng, được dệt nên từ những giới hạn của bản thân, những khó khăn trong công việc, những mâu thuẫn trong gia đình, những bệnh tật của thân xác, và cả những gánh nặng của trách nhiệm. Chúa Giê-su không hứa cất đi thập giá đó, nhưng Người hứa sẽ cùng đi với chúng ta. Và điều quan trọng là Người nói "hằng ngày". Đức tin không phải là một hành động anh hùng nhất thời, nhưng là một sự kiên trì bền bỉ mỗi ngày. Đó là sự trung tín trong những việc nhỏ nhặt, là lòng kiên nhẫn khi gặp thử thách, là sự tha thứ khi bị xúc phạm. Các Thánh Tử Đạo của chúng ta không phải chỉ anh hùng trong giây phút cuối cùng trên pháp trường. Các ngài đã là những anh hùng trong đời sống thường nhật, khi các ngài kiên trì sống đức ái, khi các ngài lén lút dâng Thánh Lễ trong đêm tối, khi các ngài dạy giáo lý cho con em dù biết rằng có thể bị bắt bất cứ lúc nào. Cái chết vinh quang chỉ là đỉnh cao của một cuộc đời đã quen "vác thập giá mình hằng ngày" để đi theo Chúa.

Và rồi, Chúa Giê-su đưa ra một nghịch lý vĩ đại, một chân lý cốt lõi của Tin Mừng: “Quả vậy, ai muốn cứu mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy”. Đây chính là tâm điểm của bài học hôm nay, và là chìa khóa để hiểu được hành động của Các Thánh Tử Đạo. Thế gian dạy chúng ta phải "cứu mạng sống mình" bằng mọi giá. Cứu ở đây có nghĩa là tích lũy của cải, tìm kiếm danh vọng, bảo vệ sự an toàn thể lý, và trốn tránh mọi rủi ro. Thế gian coi việc "liều mất" là điên rồ, là dại dột. Nhưng Chúa Giê-su lại lật ngược tất cả. Người nói rằng, khi chúng ta càng cố bám víu vào cái mạng sống chóng qua này, coi nó là tuyệt đối, thì chúng ta càng đang đánh mất sự sống thật, sự sống vĩnh cửu. Trái lại, khi chúng ta dám "liều mất" mạng sống mình – tức là dám hy sinh thời gian, tiền bạc, sự thoải mái, và thậm chí cả mạng sống thể lý – "vì tôi" (nghĩa là vì Chúa Giê-su, vì Tin Mừng, vì các giá trị Nước Trời), thì lúc đó, chúng ta lại "cứu được mạng sống ấy". Các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã đứng trước sự lựa chọn sống còn này.

Các ngài đã bị đặt trước một sự chọn lựa tàn khốc: hoặc là "cứu" mạng sống thể lý bằng cách chà đạp lên Thánh Giá (gọi là "quá khóa"), hoặc là "mất" mạng sống thể lý để giữ trọn niềm tin vào Đức Ki-tô. Các quan tòa, lính tráng, và cả những người thân đã khuyên các ngài "cứu" lấy mạng mình. Họ nói: "Chỉ cần bước qua cây thập giá thôi, rồi về nhà ông muốn tin gì thì tin. Sao lại dại dột chết vì một người ở tận trời Tây, một giáo lý xa lạ?". Nhưng các ngài đã nhìn thấy điều mà con mắt trần gian không thấy được. Các ngài hiểu sâu sắc lời Chúa: "Vì người nào được cả thế giới mà phải đánh mất chính mình hay là thiệt thân, thì nào có lợi gì?". Được cả thế giới – được sống thêm vài năm, được giữ lại tài sản, được yên ổn với gia đình – mà phải "đánh mất chính mình", tức là đánh mất linh hồn, đánh mất căn tính Ki-tô hữu, đánh mất chính Thiên Chúa, thì có lợi ích gì? Cha An-rê Dũng Lạc và các bạn tử đạo đã dứt khoát chọn lựa. Các ngài chọn "mất" theo cái nhìn của thế gian, để "được" theo cái nhìn của Thiên Chúa. Các ngài đã "liều" mạng sống này, để "cứu" được sự sống vĩnh cửu.

Cái chết của các ngài không phải là một sự thất bại. Đó là một chiến thắng. Đó không phải là một hành động tuyệt vọng, mà là một hành vi cao cả của đức tin và đức mến. Các ngài chết không phải vì các ngài yêu sự chết, nhưng vì các ngài yêu Đấng là Sự Sống. Các ngài không tìm kiếm cái chết, nhưng các ngài cũng không chối bỏ Đức Tin để trốn tránh cái chết. Các ngài đã đối diện với những hình khổ dã man nhất – bị trảm quyết, xử giảo, bá đao, hay chết rũ tù trong đói rét – không phải với sự oán hận, mà với lòng tha thứ và một niềm hy vọng mãnh liệt. Thánh Phaolô Lê Bảo Tịnh, trong lá thư gửi chủng sinh, đã viết: "Vì danh Chúa Giêsu, tôi cam chịu mọi sự... Tôi đây, mang trên mình xiềng xích, mỗi ngày chờ đợi bản án trảm quyết... Chúng ta hãy vui mừng mà vác Thánh Giá theo chân Chúa Giêsu...". Đó là tinh thần của các ngài: niềm vui giữa đau khổ, hy vọng giữa tuyệt vọng. Các ngài đã biến pháp trường ô nhục thành lễ đài vinh quang, biến xiềng xích thành trang sức, và biến cái chết thành cửa ngõ đi vào sự sống.

Và lời cuối cùng của Chúa Giê-su trong bài Tin Mừng hôm nay như một lời cảnh báo, nhưng cũng là một lời hứa: “Ai xấu hổ vì tôi và những lời của tôi, thì Con Người cũng sẽ xấu hổ vì kẻ ấy, khi Người ngự đến trong vinh quang của mình, của Chúa Cha và các thánh thiên thần”. "Xấu hổ vì Chúa". Đây là một cám dỗ tinh vi, không chỉ trong thời bách đạo, mà ngay cả trong thời đại của chúng ta. Các Thánh Tử Đạo đã bị thách thức phải "xấu hổ" về đức tin của mình. Người ta muốn các ngài công khai chối bỏ Chúa. Nhưng các ngài đã không xấu hổ. Các ngài đã can đảm tuyên xưng: "Tôi là Ki-tô hữu". Các ngài tự hào về Thầy của mình, tự hào về Thánh Giá của Người. Các ngài thà chịu xấu hổ trước mặt thế gian, còn hơn là bị Chúa Giê-su "xấu hổ" khi các ngài đối diện với Người trong ngày phán xét. Và bởi vì các ngài đã không xấu hổ vì Chúa, nên hôm nay, Chúa Giê-su, Con Người, tự hào về các ngài. Người công khai tuyên bố trước mặt Chúa Cha và các thiên thần: "Đây là những môn đệ trung thành của Ta, những người bạn dũng cảm của Ta, những chứng nhân anh hùng của Ta". Vinh quang mà các ngài đang hưởng không phải là vinh quang của thế gian chóng qua, mà là vinh quang bất diệt của Nước Trời.

Anh chị em thân mến, mừng lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam không phải chỉ là để chúng ta ngưỡng mộ lòng can đảm của các ngài. Máu của các ngài đã đổ xuống trên quê hương này, không phải để chúng ta chỉ xây nên những đền thờ nguy nga, nhưng là để gieo vào lòng đất Việt một hạt giống đức tin. Chúng ta, những Ki-tô hữu Việt Nam hôm nay, chính là hoa trái của hạt giống máu đó. Chúng ta là những người thừa kế của một gia sản vô giá. Điều đó vừa là một niềm tự hào, vừa là một trách nhiệm nặng nề. Chúng ta tự hào vì có những bậc cha anh đã sống đức tin đến cùng. Nhưng chúng ta cũng có trách nhiệm phải làm cho gia sản đó sinh hoa kết trái. Lời Chúa Giê-su hôm nay vẫn đang nói với từng người chúng ta: "Ai muốn theo tôi...?". Cuộc bách đạo bằng gươm đao có thể đã qua, nhưng cuộc bách đạo bằng những cám dỗ của thế gian thì vẫn còn đó, và có khi còn khốc liệt hơn.

Ngày nay, chúng ta có thể không bị bắt phải "quá khóa". Nhưng chúng ta đang bị cám dỗ "quá khóa" bằng nhiều hình thức tinh vi hơn. Đó là khi chúng ta "từ bỏ" các nguyên tắc Tin Mừng để đổi lấy lợi lộc vật chất. Đó là khi chúng ta "xấu hổ" làm dấu Thánh Giá nơi công cộng, "xấu hổ" khi nói mình là người Công giáo, "xấu hổ" khi phải sống khác với những trào lưu tội lỗi của xã hội. Đó là khi chúng ta chọn "cứu" lấy sự thoải mái, sự yên ổn, sự nghiệp của mình, mà "liều mất" linh hồn, "liều mất" những giờ kinh nguyện, những Thánh Lễ, và những việc bác ái. Thập giá "hằng ngày" của chúng ta hôm nay chính là sự chiến đấu với chủ nghĩa hưởng thụ, chủ nghĩa cá nhân, và sự dửng dưng tôn giáo. Thập giá đó là sự trung thủy trong đời sống vợ chồng, là sự lương thiện trong công việc làm ăn, là sự can đảm bảo vệ sự thật và công lý, là lòng quảng đại chia sẻ với người nghèo. Chúng ta có dám "vác" lấy thập giá đó mỗi ngày không? Chúng ta có dám "liều mất" một chút lợi lộc, một chút danh tiếng của thế gian này "vì Chúa" không?

Các Thánh Tử Đạo Việt Nam là câu trả lời hùng hồn rằng: "Có thể!". Các ngài đã chứng minh rằng, với ơn Chúa, con người yếu đuối của chúng ta hoàn toàn có thể sống được những đòi hỏi triệt để của Tin Mừng. Các ngài không phải là những siêu nhân. Các ngài cũng là những con người bình thường, cũng biết sợ hãi, cũng biết đau đớn, cũng có gia đình để yêu thương. Nhưng các ngài đã để cho tình yêu Chúa lớn hơn mọi nỗi sợ hãi, và để cho niềm hy vọng Nước Trời lớn hơn mọi quyến luyến trần gian. Các ngài là những người Việt Nam, cùng dòng máu, cùng ngôn ngữ với chúng ta. Điều đó cho thấy rằng, Tin Mừng của Chúa Ki-tô đã bén rễ sâu vào lòng đất Việt, và có thể trổ sinh những bông hoa thánh thiện tuyệt vời.

Hôm nay, khi chúng ta dâng Thánh Lễ này, chúng ta hãy cầu xin Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chuyển cầu cho chúng ta. Xin các ngài ban cho chúng ta được một phần nhỏ lòng can đảm của các ngài. Xin cho chúng ta biết "từ bỏ chính mình" trong những đam mê ích kỷ. Xin cho chúng ta kiên trì "vác thập giá hằng ngày" trong bổn phận của mình. Và trên hết, xin cho chúng ta đừng bao giờ "xấu hổ vì Chúa và lời của Người" trong thế giới hôm nay. Ước gì cuộc sống của mỗi người chúng ta, dù không phải đổ máu, cũng là một lời chứng hùng hồn về Tình Yêu của Đức Ki-tô, để một ngày kia, chúng ta cũng được hân hoan hội ngộ với các ngài trong vinh quang bất diệt của Chúa Cha và các thánh thiên thần. Amen.

Lm. Anmai, CSsR

Ngày 24 tháng 11