Tại sao người Công giáo không ăn thịt vào những Thứ Sáu trong Mùa Chay?
Tại sao người Công giáo không ăn thịt vào những Thứ Sáu trong Mùa Chay?
Người Công giáo là một trong số ít Kitô hữu tuỳ thích không ăn thịt vào những Thứ Sáu trong Mùa Chay. Thực tế, bạn sẽ biết mình đang ở trong một thị trấn Công giáo khi chỉ trong Mùa Chay, mọi nhà hàng đều quảng cáo một món duy nhất trong thực đơn của họ: cá!
Tôi thậm chí còn nhận thấy những chuỗi thức ăn nhanh lớn đều ghi rõ Thứ Tư Lễ Tro trên tờ rơi của họ! Đột nhiên mọi người đều quan tâm đến những mùa phụng vụ của Giáo hội!
Vậy tại sao Giáo hội lại hướng dẫn người Công giáo kiêng thịt vào những Thứ Sáu (cũng như Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh), nhưng lại cho phép người Công giáo ăn cá? Nghe có vẻ đáng ngờ!
Tại sao người Công giáo không ăn thịt vào những Thứ Sáu?
Trước hết, chúng ta phải đặt câu hỏi, “tại sao lại là Thứ Sáu?” Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB) đưa ra lời giải thích ngắn gọn như sau:
Từ thời xa xưa, các dân tộc Công giáo đã dành riêng thứ Sáu để sám hối đặc biệt, vui lòng chịu khổ cùng Đức Kitô để một ngày nào đó được vinh hiển cùng Người. Đây là cốt lõi của truyền thống kiêng thịt vào Thứ Sáu, nơi mà truyền thống này được duy trì trong Giáo hội Công giáo thánh thiện.
Vì người ta tin rằng Chúa Giêsu Kitô đã chịu khổ và chết trên thập giá vào Thứ Sáu, nên ngay từ đầu, các Kitô hữu đã dành riêng ngày đó để hiệp nhất những đau khổ của họ với Chúa Giêsu. Điều này đã dẫn đến việc Giáo hội công nhận mỗi Thứ Sáu là “Thứ Sáu Tuần Thánh”, nơi Kitô hữu có thể tưởng nhớ cuộc khổ nạn của Đức Kitô bằng cách dâng lên một hình thức sám hối cụ thể.
Trong phần lớn lịch sử của Giáo hội, thịt được coi là một lễ vật xứng đáng vì mối liên hệ của nó với những lễ hội và sự kiện. Trong hầu hết các nền văn hóa cổ đại, thịt được coi là một món ngon và “con bê béo” không bị giết mổ trừ khi có điều gì đó để ăn mừng.
Vì Thứ Sáu được coi là ngày sám hối và khổ hạnh, việc ăn thịt vào Thứ Sáu để “tưởng nhớ” cái chết của Đức Kitô dường như không đúng. (Nói thêm, một số giám mục chọn dỡ bỏ lệnh cấm khi ngày lễ Thánh Patrick rơi vào Thứ Sáu trong Mùa Chay, vì đây được coi là một “ngày lễ trọng” đối với nhiều người Công giáo Ái Nhĩ Lan.)
Nhưng tại sao cá lại không được coi là “thịt”?
Theo Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB), luật của Giáo hội phân loại việc kiêng cữ “động vật trên cạn” như sau:
Luật kiêng cữ coi thịt chỉ đến từ các loài động vật như gà, bò, cừu hoặc lợn - tất cả đều sống trên cạn. Chim cũng được coi là thịt.
Mặt khác, cá không thuộc cùng loại đó:
Cá thuộc một loại động vật khác. Những loài cá nước mặn và nước ngọt, động vật lưỡng cư, bò sát (động vật máu lạnh) và động vật có vỏ đều được phép ăn.
Trong tiếng Latinh, từ dùng để mô tả loại “thịt” nào không được phép ăn vào ngày Thứ Sáu là carnis, và cụ thể là “thịt động vật”, không bao giờ bao gồm cá trong định nghĩa này. Thêm vào đó, trong những nền văn hóa này, cá không được coi là món ăn “lễ hội” mà việc ăn cá được xem như một hình thức sám hối. Cá cũng được xem là loại thức ăn mà nông dân thường ăn, do đó càng làm tăng thêm liên tưởng đến nó như một hình thức sám hối.
Nền văn hóa hiện nay của chúng ta khác biệt rất nhiều, vì thịt thường được coi là lựa chọn rẻ hơn trong thực đơn và không còn gắn liền với những lễ hội nữa. Đó là lý do tại sao nhiều người bối rối về những quy định, đặc biệt là những người thích ăn cá và không coi đó là một hình thức sám hối.
Cuối cùng, ý định của Giáo hội là khuyến khích các tín hữu dâng lên Chúa một hy sinh xuất phát từ trái tim và kết hợp sự đau khổ của mình với sự đau khổ của Đức Kitô trên thập giá. Thịt được dùng như một hình thức sám hối cơ bản, nhưng mục đích của quy định này luôn phải được ghi nhớ.
Ví dụ, điều đó không nhất thiết cho phép một người ăn tôm hùm vào mỗi Thứ Sáu trong Mùa Chay. Ý nghĩa cốt lõi là thực hiện một sự hy sinh giúp con người đến gần Đức Kitô hơn, Đấng vì tình yêu thương dành cho chúng ta đã chịu sự hy sinh tối thượng mà một người có thể làm.
Mỗi khi Giáo hội yêu cầu chúng ta kiêng thịt, đừng coi đó là một quy tắc kỳ lạ, lạc hậu, mà hãy xem đó là điều mở lòng chúng ta đón nhận ân sủng của Chúa khi chúng ta tưởng nhớ sự khổ nạn và tử nạn của Chúa Giêsu.
Nguyễn Minh Sơn