Suy Niệm Lễ Giao Thừa và Mùng Một Tết Nguyên Đán

SUY NIỆM LỄ GIAO THỪA VÀ MÙNG MỘT TẾT NGUYÊN ĐÁN

LỄ GIAO THỪA

Ds 6, 22-27; 1 Tx 5, 16-24; Mt 5, 1-10
 

NĂM MỚI: SỐNG TRONG TẦM NHÌN CỦA THIÊN CHÚA

Trong nhịp vận hành tuần hoàn của vũ trụ, thời khắc Giao thừa không chỉ là một mốc chuyển tiếp mang tính vật lý trên trục thời gian, nhưng trong đức tin Kitô giáo, đây còn là một “thời điểm ân sủng”. Đứng trước ngưỡng cửa của năm mới, con người thường cảm nghiệm một sự xao động nội tâm, giữa thân phận hữu hạn của kiếp người và lời mời gọi hướng về chiều kích vĩnh cửu.

Chủ đề “Sống trong tầm nhìn của Thiên Chúa” không đơn thuần là một lời khuyên đạo đức, nhưng là một định hướng mời gọi mỗi Kitô hữu đặt toàn bộ mọi chọn lựa của mình dưới ánh sáng Nhan Thánh của Thiên Chúa. Chính tầm nhìn ấy liên kết ký ức quá khứ, hiện tại đang sống và niềm hy vọng hướng tới tương lai, giúp người tín hữu tái đọc đời mình không như chuỗi những biến cố ngẫu nhiên, nhưng như một hành trình được dẫn dắt bởi sự quan phòng và quy hướng về cứu cánh tối hậu.

Trong chiều hướng đó, Bài đọc I trích từ sách Dân Số (Ds 6,22-27) đặt nền tảng thần học cho ý niệm chúc lành gắn liền với “Nhan Thánh” của Thiên Chúa. Trong tư duy Kinh Thánh, “khuôn mặt” không chỉ diễn tả diện mạo bên ngoài, nhưng tượng trưng cho toàn bộ nhân vị và ý định của chủ thể. Vì thế, việc Thiên Chúa “tỏ Nhan Thánh” và “ghé mặt lại” với dân Người không phải chỉ là một lối nói nhân hình, nhưng là mạc khải về ý muốn hiệp thông của Đấng Tạo Hóa với thụ tạo. Khi Thiên Chúa hướng cái nhìn về con người, Ngài thiết lập một tương quan giữa các ngôi vị, trong đó con người không còn là vật thể bị nhìn đến, nhưng là chủ thể được yêu thương và thánh hóa.

Lời chúc lành của các tư tế Aharon nhấn mạnh đến hai chiều kích then chốt: sự gìn giữ và bình an. Dưới tầm nhìn của Thiên Chúa, sự gìn giữ là sự bảo đảm về một nền an toàn nội tâm, nơi con người biết mình đang được gìn giữ trong bàn tay trung tín của Thiên Chúa. Bình an, theo nhãn quan Kinh Thánh Do Thái, không chỉ là sự vắng bóng xung đột, nhưng là tình trạng viên mãn và hài hòa, trong mối tương quan đúng đắn với Thiên Chúa, với tha nhân, với chính mình và với toàn thể thụ tạo. Sống năm mới dưới tầm nhìn của Chúa chính là đặt mình trong trật tự hài hòa ấy.

Đáp ca Thánh vịnh 120 (121) tiếp nối dòng suy tư này khi diễn tả niềm tín thác của người hành hương đặt trọn hy vọng nơi Đấng quan phòng. Thánh vịnh xác quyết rằng ơn phù hộ không đến từ những thực tại hữu hạn, nhưng từ Đức Chúa, Đấng dựng nên trời đất. Việc nhấn mạnh nguồn gốc thần linh của ơn trợ giúp củng cố xác tín rằng quyền năng và sự hiện diện của Thiên Chúa vượt trên mọi giới hạn không gian và thời gian.

Đặc biệt, hình ảnh “Đấng giữ gìn không chợp mắt ngủ quên” làm nổi bật tính liên lỉ của sự quan phòng. Trên bình diện thần học, đây là lời khẳng định rằng Thiên Chúa không chỉ tạo dựng thế giới trong quá khứ, nhưng tiếp tục hiện diện và hành động trong hiện tại. Ánh nhìn của Ngài bao trùm cả ban ngày lẫn ban đêm, cả những khoảnh khắc rạng rỡ lẫn những thời điểm tối tăm nhất của đời người. Sống trong năm mới dưới tầm nhìn ấy là sống trong niềm xác tín rằng không một giây phút nào của đời sống bị bỏ rơi ngoài ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa.

Trong thư thứ nhất gửi tín hữu Thêxalônica (1 Tx 5,16-24), thánh Phaolô triển khai những chỉ dẫn mang tính thực hành sâu xa, nhằm giúp người tín hữu duy trì đời sống dưới ánh nhìn của Thiên Chúa. Ba thái độ căn bản là vui mừng, cầu nguyện và tạ ơn, không được trình bày như những cảm xúc chóng qua, nhưng như những kỷ luật thiêng liêng thường hằng. Vui mừng là hoa trái của niềm hy vọng đặt nơi Đức Kitô; cầu nguyện không ngừng là tình trạng sống trong mối hiệp thông liên lỉ với Thiên Chúa; và tạ ơn trong mọi hoàn cảnh là sự tuyên xưng đức tin vào quyền tối thượng của Thiên Chúa, Đấng có thể quy hướng mọi biến cố về thiện ích tối hậu (x. Rm 8,28).

Sống dưới tầm nhìn của Thiên Chúa, theo thánh Phaolô, còn đòi hỏi thái độ tỉnh thức và phân định: “hãy cân nhắc mọi sự”. Đây là tiến trình giúp người tín hữu không dập tắt tác động của Thánh Thần, nhưng để cho ân sủng thấm nhập và biến đổi toàn bộ con người. Mục tiêu tối hậu của tiến trình ấy là sự thánh hóa toàn diện, nơi thần trí, linh hồn và thể xác được đặt trọn trong công trình của Thiên Chúa là Đấng trung tín. Con người không tự mình đạt tới sự thánh thiện, nhưng được thánh hóa nhờ ở lại trong ánh nhìn và hành động của Thiên Chúa.

Bài Tin Mừng về các Mối Phúc (Mt 5,1-10) mở ra viễn tượng cánh chung của tầm nhìn Thiên Chúa, nơi các giá trị của Nước Trời đảo ngược những tiêu chí đánh giá thông thường của thế gian. Từ “Phúc thay” diễn tả một tình trạng hạnh phúc có nguồn mạch thần linh, không lệ thuộc vào hoàn cảnh bên ngoài. Các Mối Phúc không chỉ là những lời khuyên, nhưng là chân dung sống động của chính Đức Kitô, Đấng hoàn toàn sống trong mối tương quan hiếu tử với Chúa Cha.

Dưới ánh nhìn của Thiên Chúa, nghèo khó tâm linh trở thành điều kiện để đón nhận sự phong phú của Nước Trời, hiền lành trở thành sức mạnh đích thực, và đói khát sự công chính mở ra con đường dẫn tới sự viên mãn vĩnh cửu. Sống năm mới theo các Mối Phúc đòi hỏi một cuộc hoán cải trong cách nhìn, nơi con người không còn đo lường thành công bằng các chỉ số thuần túy vật chất, nhưng bằng độ trong sạch của tâm hồn và khả năng kiến tạo hòa bình. Đây chính là thách đố căn bản đối với não trạng thực dụng của xã hội đương đại.

Trong nhãn quan phụng vụ và thần học, sống trong tầm nhìn của Thiên Chúa là một chuyển động hai chiều: Thiên Chúa cúi xuống nhìn đến con người, và con người được mời gọi ngước nhìn lên Thiên Chúa. Ý thức về ánh mắt ấy không làm giảm tự do của con người, nhưng giúp tự do được định hướng và thanh luyện bởi ân sủng. Mỗi chọn lựa trong năm mới trở thành một lời đáp trả có trách nhiệm trước tiếng gọi của Đấng đã kêu gọi và luôn trung tín thực hiện lời hứa của Người.

Sau cùng, tầm nhìn của Thiên Chúa không khép lại trong giới hạn của thời gian, nhưng mở ra chân trời cánh chung, hướng tới ngày Đức Giêsu Kitô ngự đến. Vì thế, sống năm mới không chỉ là hoạch định cho những dự án hữu hạn, nhưng là tiến bước trong hành trình chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ vĩnh cửu, nơi sự thánh hóa toàn diện trở thành cùng đích của đời sống người môn đệ.

Lạy Thiên Chúa là Alpha và Omega, Khởi Nguyên và Cùng Đích của mọi thời gian, trong giờ phút giao thoa linh thiêng này, xin thanh luyện ánh nhìn của chúng con, để chúng con không nhìn đời bằng đôi mắt của sợ hãi hay tham vọng, nhưng bằng ánh mắt của đức tin, cậy trông và mến yêu.

Xin cho ánh sáng từ Nhan Thánh Chúa luôn soi dẫn mọi suy tư, lời nói và hành động của chúng con trong năm mới, để khi sống dưới tầm nhìn yêu thương của Chúa, chúng con trở nên chứng nhân của niềm vui, người kiến tạo hòa bình và những kẻ nghèo khó đầy phúc đức của Nước Trời. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành

NGÀY MÙNG MỘT TẾT

St 1,14-18; Pl 4,4-8; Mt 6,25-34

SỐNG NĂM MỚI TRONG TÍN THÁC

Trong bầu khí linh thiêng và ấm áp của ngày đầu năm mới, khi con người khởi đầu một hành trình mới với bao ước mong và hy vọng, Phụng vụ Lời Chúa hôm nay không dừng lại ở những lời chúc tụng mang tính nhân gian, nhưng mời gọi chúng ta bước vào một thái độ sống căn bản của người Kitô hữu: sống năm mới trong tín thác nơi Thiên Chúa. Đó là xác tín rằng Thiên Chúa là Chúa tể của thời gian và là Đấng Quan Phòng đang âm thầm dẫn dắt lịch sử cũng như đời sống mỗi con người. Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: Thiên Chúa “chăm sóc và hướng dẫn mọi thụ tạo, từ những sự việc nhỏ bé nhất cho đến những biến cố lớn lao của lịch sử” (x. GLHTCG 303). Chính trong niềm tín thác ấy, người tín hữu bước vào năm mới không với nỗi lo âu bất định, nhưng với bình an, tự do nội tâm và niềm hy vọng vững bền.

Bài đọc trích Sách Sáng Thế đưa chúng ta trở về với những trang đầu tiên của mạc khải, nơi Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ trong trật tự và hài hòa. Lời phán của Thiên Chúa cho thấy các vầng sáng trên vòm trời được đặt để “làm dấu chỉ xác định các đại lễ, ngày và năm” (x. St 1,14-18). Qua đó, Kinh Thánh mặc khải rằng thời gian là một quà tặng nằm trong chương trình yêu thương của Thiên Chúa. Công đồng Vaticanô II xác quyết: “Trong lịch sử nhân loại, Thiên Chúa không ngừng thực hiện kế hoạch cứu độ của Người” (GS 45). Vì thế, mỗi ngày sống, mỗi năm đời người đều ở trong cái nhìn quan phòng của Thiên Chúa và đều có thể trở thành nơi ân sủng được thực hiện, nếu con người biết đón nhận với lòng tín thác.

Trong bối cảnh văn hóa Á Đông, ngày Tết thường khiến con người quan tâm đến vận hạn, hên xui và những dự đoán cho tương lai. Phụng vụ hôm nay giúp chúng ta điều chỉnh cách nhìn ấy và xác tín rằng đời sống con người không bị chi phối bởi sự ngẫu nhiên hay may rủi, nhưng nằm trong bàn tay quan phòng của Thiên Chúa, Đấng đang hướng dẫn lịch sử và từng cuộc đời chúng ta. Đức Thánh Cha Phanxicô từng nhấn mạnh: “Không có gì trong cuộc đời chúng ta nằm ngoài ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa.” Vì thế, sống năm mới trong tín thác là biết nhìn lại quá khứ với lòng biết ơn, sống hiện tại với sự phó thác, và hướng về tương lai với niềm hy vọng được đặt nơi Thiên Chúa.

Xác tín ấy được làm sáng tỏ hơn qua Bài Tin Mừng theo thánh Mátthêu, khi Đức Giêsu mời gọi các môn đệ: “Đừng lo lắng” (x. Mt 6,25). Đây không phải là lời kêu gọi coi nhẹ thực tại đời sống, nhưng là lời giải phóng con người khỏi nỗi lo âu làm nghẹt thở đức tin và che khuất mối tương quan con thảo với Thiên Chúa. Qua hình ảnh chim trời và hoa huệ ngoài đồng, Đức Giêsu mặc khải một Thiên Chúa là Cha đầy yêu thương, Đấng chăm sóc công trình sáng tạo và đặc biệt quan tâm đến con người, thụ tạo được dựng nên theo hình ảnh Ngài.

Câu hỏi của Đức Giêsu: “Anh em lại chẳng quý giá hơn chúng sao?” vang lên như một lời khẳng định mạnh mẽ về phẩm giá con người. Trong một thế giới thường đánh giá con người qua của cải, thành đạt hay hiệu suất, Tin Mừng hôm nay nhắc nhớ rằng giá trị của con người không hệ tại ở những gì họ có, nhưng ở chỗ họ là con cái Thiên Chúa. Khi nỗi lo vật chất chiếm vị trí tối thượng, con người không chỉ mệt mỏi, mà còn đánh mất niềm tín thác và quên đi bàn tay của Đấng Quan Phòng vẫn âm thầm nâng đỡ đời mình.

Tuy nhiên, sống trong tín thác không đồng nghĩa với buông xuôi hay né tránh trách nhiệm. Trái lại, đó là thái độ của một đức tin trưởng thành: biết lao động, biết lo liệu cho cuộc sống, nhưng không để nỗi lo chi phối và thống trị tâm hồn. Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng: “Sự quan phòng của Thiên Chúa không loại trừ, nhưng mời gọi con người cộng tác tự do” (x. GLHTCG 307). Chính trong chiều kích ấy, lời mời gọi của Đức Giêsu trở thành kim chỉ nam cho hành trình năm mới: “Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người” (x. Mt 6,33). Tìm kiếm Nước Thiên Chúa không tách rời đời sống thường ngày, nhưng là để cho các giá trị Tin Mừng định hướng mọi chọn lựa trong gia đình, công việc và các mối tương quan.

Khi Nước Thiên Chúa trở thành ưu tiên, người tín hữu được giải phóng khỏi sự nô lệ của vật chất và vòng xoáy tiêu thụ vô độ. Nhờ đó, họ học biết sống chia sẻ và liên đới, đồng thời cảm nghiệm lời hứa của Đức Giêsu: “Còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho” (x. Mt 6,33). Đây không phải là một bảo đảm giản lược về sự sung túc vật chất, nhưng là lời xác tín rằng Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi con người và luôn ban đủ những gì cần thiết cho ơn gọi và phẩm giá của họ.

Chiều kích nội tâm của đời sống tín thác được thánh Phaolô làm nổi bật trong thư gửi tín hữu Philípphê. Lời mời gọi “hãy vui luôn trong niềm vui của Chúa” mở ra một chân trời thiêng liêng sâu xa: niềm vui Kitô giáo không lệ thuộc vào hoàn cảnh thuận lợi, nhưng phát sinh từ sự kết hợp với Đức Kitô. Niềm vui ấy được nuôi dưỡng bằng đời sống cầu nguyện, bằng thái độ hiền hòa và bằng tâm tình tạ ơn, ngay cả giữa những bất trắc của cuộc sống.

Khi con người biết đem mọi lo âu, dự định và khát vọng của năm mới đặt trước mặt Thiên Chúa trong cầu nguyện, họ đón nhận một hồng ân vô giá: “Bình an của Thiên Chúa là bình an vượt lên trên mọi hiểu biết.” Chính bình an này gìn giữ lòng trí con người, giúp họ đứng vững giữa những đổi thay của cuộc đời và bước đi với niềm tin rằng “Chúa đã gần đến.”

Ngày đầu năm mới, Phụng vụ không mời gọi chúng ta xin cho một năm “ít rủi ro”, nhưng mời gọi chúng ta đặt trọn cuộc đời trong bàn tay quan phòng của Thiên Chúa. Lời Thánh Vịnh: “Hãy ký thác đường đời cho Đức Chúa, tin tưởng vào Người, Người sẽ ra tay” (Tv 36,5) trở thành một chọn lựa sống cụ thể, được thể hiện qua đức tin, cầu nguyện và việc ưu tiên tìm kiếm Nước Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh.

Ước mong rằng năm mới này sẽ trở thành một mùa xuân của tín thác, nơi mỗi người biết bước đi trong ánh sáng Lời Chúa, sống niềm vui nội tâm và để cho bình an của Đức Kitô hướng dẫn mọi chọn lựa trong đời sống cá nhân, gia đình và cộng đoàn.

Lạy Chúa, chúng con xin phó dâng trọn thời gian trong năm mới này trong bàn tay yêu thương của Chúa. Xin cho chúng con biết sống năm mới trong tín thác, không để nỗi lo âu chi phối, nhưng luôn bước đi trong bình an và hy vọng. Xin cho chúng con biết ưu tiên tìm kiếm Nước Chúa và để Lời Chúa hướng dẫn mọi chọn lựa trong đời sống cá nhân, gia đình và cộng đoàn. Nguyện xin bình an của Đức Kitô, là bình an vượt trên mọi hiểu biết, luôn gìn giữ lòng trí chúng con suốt năm mới này. Amen.
 

Lm. Anthony Trung Thành