Ánh sáng đã đến - Phân định các thần khí và lời mời bước vào Nước Trời

BÀI GIẢNG LỄ CHÚA HIỂN LINH

Ánh sáng đã đến – và con người được mời gọi lên đường

Anh chị em thân mến,

Lời của ngôn sứ Isaia hôm nay vang lên như một tiếng gọi mạnh mẽ đánh thức cả lịch sử lẫn nội tâm mỗi con người:

“Đứng lên, bừng sáng lên, vì ánh sáng của ngươi đến rồi.”

Đây không chỉ là lời dành cho Giêrusalem năm xưa. Đó là lời dành cho mỗi chúng ta hôm nay – những con người đang sống giữa một thế giới nhiều ánh đèn nhưng lại thiếu ánh sáng, nhiều thông tin nhưng lại khát ý nghĩa, nhiều chuyển động nhưng lại mệt mỏi trong tâm hồn.

1. Ánh sáng của Thiên Chúa không làm lóa mắt – nhưng làm thức tỉnh

Ánh sáng của Thiên Chúa không giống ánh sáng chói chang khiến con người phải khép mắt lại. Ánh sáng của Ngài chiếu toả, nhẹ nhàng mà kiên định, không áp đặt nhưng mời gọi. Đó là ánh sáng tôn trọng tự do, bởi vì Thiên Chúa không muốn có những thần dân bị khuất phục, nhưng những con người trưởng thành trong tự do và tình yêu.

Về mặt tâm lý, con người chúng ta thường quen sống trong những “vùng tối an toàn”: những thói quen, những cơ chế tự vệ, những cách sống tuy không làm ta hạnh phúc nhưng lại quen thuộc. Ánh sáng đến không chỉ để soi chiếu, mà để hỏi chúng ta một câu rất căn bản:

Anh chị em có dám đứng lên không? Có dám để ánh sáng chạm vào sự thật của đời mình không?

2. Những nhà chiêm tinh: hình ảnh của con người đi tìm ý nghĩa

Tin Mừng kể cho chúng ta về những nhà chiêm tinh từ phương Đông. Họ không thuộc Dân Chúa, không có Lề Luật, không có truyền thống Kinh Thánh. Nhưng họ có điều thiết yếu nhất của hiện sinh con người: một khao khát không chịu ngủ yên.

Họ nhìn thấy một ngôi sao – nhưng ngôi sao ấy không cho họ câu trả lời sẵn có. Nó chỉ cho họ một hướng đi. Và họ đã lên đường.

Anh chị em thân mến, đức tin không bắt đầu từ việc có mọi câu trả lời, mà từ can đảm bước đi khi chưa hiểu hết. Đó là hành trình hiện sinh của con người: rời bỏ sự kiểm soát tuyệt đối của cái tôi để tin rằng đời mình có một ý nghĩa lớn hơn chính mình.

3. Hêrôđê: khi cái tôi sợ ánh sáng

Bên cạnh những con người lên đường, Tin Mừng cũng cho thấy một Hêrôđê bối rối và sợ hãi. Khi nghe nói đến một “vị vua mới”, ông lo lắng, vì ngai vàng của ông bị đe doạ.

Hêrôđê không chỉ là một nhân vật lịch sử. Ông là hình ảnh của phần bóng tối trong mỗi chúng ta – phần không muốn ánh sáng đến, vì ánh sáng buộc ta phải thay đổi, phải buông bỏ quyền kiểm soát, phải nhìn nhận rằng mình không phải là trung tâm tuyệt đối của đời mình.

Ánh sáng của Thiên Chúa không đe doạ con người, nhưng đe doạ cái tôi khép kín. Và chính vì thế, không phải ai cũng vui mừng khi ánh sáng xuất hiện.

4. Mầu nhiệm được mặc khải: không còn ai là người ngoài

Thánh Phaolô hôm nay công bố một mầu nhiệm lớn lao:

“Các dân ngoại được cùng thừa kế gia nghiệp.”

Điều này có nghĩa là: trước mặt Thiên Chúa, không còn ai là người ngoài. Không ai bị loại trừ vì nguồn gốc, quá khứ, hay những vết thương của đời mình. Căn tính sâu xa nhất của con người không nằm ở thành tích hay công trạng, mà ở chỗ: được Thiên Chúa gọi vào mối tương quan với Ngài.

Đây là nền tảng của nhân học Kitô giáo: con người không phải là kẻ phải tự chứng minh giá trị của mình, nhưng là người con được đón nhận.

5. Quỳ gối trước Hài Nhi: trật tự nội tâm được chữa lành

Khi các nhà chiêm tinh gặp Hài Nhi Giêsu, họ sấp mình bái lạy. Quỳ gối không làm con người nhỏ lại; trái lại, đó là lúc con người trở về đúng vị trí của mình.

Khi chúng ta không còn đặt cái tôi ở trung tâm, chúng ta được giải phóng khỏi gánh nặng phải tự cứu mình. Vàng, nhũ hương và mộc dược – tất cả những gì họ có – cũng là biểu tượng của toàn bộ con người chúng ta: lý trí, khát vọng, và cả nỗi đau. Thiên Chúa không từ chối điều gì nơi chúng ta. Ngài đón nhận tất cả.

6. Trở về bằng con đường khác

Tin Mừng kết thúc bằng một chi tiết rất quan trọng:

“Họ trở về bằng con đường khác.”

Gặp gỡ Thiên Chúa thật không bao giờ để con người trở về y nguyên như cũ. Không phải vì bị ép buộc, nhưng vì nội tâm đã được biến đổi. Khi ánh sáng đã chạm đến trung tâm đời sống, thì hướng đi cũng phải khác.

⸻

Anh chị em thân mến,

Lễ Chúa Hiển Linh không chỉ là ngày Thiên Chúa tỏ mình ra cho muôn dân, mà là ngày mỗi chúng ta được hỏi lại:

Chúng ta đang đi theo ánh sáng nào?

Chúng ta có dám lên đường không?

Và khi đã gặp Chúa, chúng ta có sẵn sàng trở về bằng một con đường khác không?

Xin ánh sáng của Đức Kitô không chỉ chiếu toả bên ngoài, nhưng thấm vào tận sâu tâm hồn chúng ta, để chúng ta sống, tin, và yêu như những con người đã được ánh sáng chạm đến. Amen.

++++++++++++++

BÀI GIẢNG THỨ HAI SAU LỄ HIỂN LINH

Phân định các thần khí và lời mời bước vào Nước Trời

Anh chị em thân mến,

Sau lễ Hiển Linh, khi ánh sáng của Thiên Chúa đã được tỏ bày cho muôn dân, Lời Chúa hôm nay không đưa chúng ta lên cao hơn nữa, nhưng dẫn chúng ta đi sâu vào bên trong. Ánh sáng Hiển Linh không chỉ chiếu rọi thế giới bên ngoài, mà còn soi thấu nội tâm con người, nơi bao tiếng nói khác nhau đang tranh giành quyền hướng dẫn đời ta.

Thánh Gioan nói một câu rất ngắn, nhưng vô cùng nghiêm trọng:

“Anh em hãy cân nhắc các thần khí, xem có phải bởi Thiên Chúa hay không.”

1. Phân định: thao thức của con người trưởng thành trong đức tin

Đức tin Kitô giáo không nuôi dưỡng những con người sống theo bản năng mù quáng, cũng không tạo ra những tín hữu chỉ biết tuân phục mà không hiểu. Đức tin mời gọi phân định.

Phân định không chỉ là phân biệt đúng – sai, tốt – xấu ở bề mặt luân lý. Phân định là một thao thức sâu xa hơn:

Tiếng nói nào đang dẫn dắt tôi? Động lực nào đang chi phối những chọn lựa của tôi?

Trong đời sống nội tâm, không phải mọi điều mang dáng vẻ tốt đẹp đều đến từ Thiên Chúa. Có những “thần khí” đội lốt ánh sáng:

– thần khí của sợ hãi được khoác áo khôn ngoan,

– thần khí của cái tôi tổn thương được che bằng đạo đức,

– thần khí của tham vọng được biện minh bằng nhiệt thành.

Thánh Gioan cho chúng ta một tiêu chuẩn rất rõ:

Thần khí bởi Thiên Chúa luôn dẫn ta đến Đức Giêsu Kitô đã đến trong xác phàm.

Nghĩa là: thần khí ấy không tách ta khỏi thân phận làm người, khỏi lịch sử, khỏi những giới hạn và mối tương quan cụ thể. Trái lại, nó giúp ta can đảm sống thật, yêu thật, và chịu trách nhiệm về chính mình trước mặt Thiên Chúa.

2. “Con cứ xin”: chữa lành ước muốn của con người

Thánh Vịnh hôm nay mở ra một mối tương quan rất căn bản:

“Con cứ xin, rồi Cha ban tặng.”

Anh chị em thân mến, con người là hữu thể của ước muốn. Nhưng không phải mọi ước muốn đều đã được thanh luyện. Có những ước muốn phát xuất từ tình yêu, nhưng cũng có những ước muốn nảy sinh từ thiếu thốn, từ mặc cảm, từ nỗi sợ bị bỏ rơi.

Nhiều người cầu nguyện rất nhiều, nhưng lại không dám xin điều sâu thẳm nhất:

xin được yêu vô điều kiện, xin được thuộc về, xin được là con.

Thiên Chúa không sợ những ước muốn ấy. Ngài không dập tắt ước muốn của con người, mà thanh luyện và nâng nó lên. Khi ta dám xin như một người con, chứ không như kẻ nô lệ hay người mua bán công đức, thì chính trong lời xin ấy, căn tính của ta được chữa lành.

3. “Nước Trời đã đến gần”: lời đánh động hiện sinh

Tin Mừng hôm nay không khởi đi từ lý thuyết, nhưng từ một lời loan báo rất ngắn:

“Nước Trời đã đến gần.”

Nước Trời không chỉ là một thực tại mai sau, càng không phải là một không gian mơ hồ. Nước Trời là một cách hiện hữu mới, đang đến gần đời ta, chạm vào những chọn lựa rất cụ thể.

Khi Đức Giêsu rao giảng tại Galilê – vùng đất ngoại biên – Ngài nói với những con người bị tổn thương, bị gạt ra bên lề, bị giằng co giữa ánh sáng và bóng tối. Và chính ở đó, Nước Trời xuất hiện như một lời mời:

Hãy hoán cải – hãy thay đổi cách anh chị em sống, cách anh chị em nhìn mình, nhìn Thiên Chúa và nhìn người khác.

Hoán cải không chỉ là từ bỏ tội lỗi bên ngoài, mà là từ bỏ những cấu trúc nội tâm cũ, những lối sống phòng vệ khiến ta khép kín, nghi kỵ và sợ hãi yêu thương.

4. Nước Trời và sự hợp nhất nội tâm

Anh chị em thân mến,

Nước Trời đến gần khi con người dám bước vào hành trình phân định:

– phân định giữa ân sủng và sự tự ái,

– giữa lòng đạo đức thật và đạo đức để che giấu nỗi bất an,

– giữa khao khát hiệp thông và ham muốn kiểm soát.

Nước Trời không phá hủy nhân tính, nhưng làm cho nhân tính được trọn vẹn. Trong ánh sáng của Đức Kitô nhập thể, con người không còn phải chia đôi chính mình: một phần sống cho Thiên Chúa, một phần trốn chạy Ngài. Mọi sự được quy tụ trong tình yêu.

Kết luận

Sau lễ Hiển Linh, ánh sáng không còn ở trên cao, mà ở ngay trong lòng ta.

Hôm nay, Chúa không hỏi chúng ta đã làm được bao nhiêu việc đạo đức, nhưng hỏi:

Anh chị em đang để cho thần khí nào dẫn dắt đời mình?

Ước gì, trong thinh lặng nội tâm và trong những chọn lựa hằng ngày, chúng ta biết cân nhắc các thần khí, biết xin như người con, và can đảm bước vào Nước Trời đang đến rất gần – ngay trong chính đời sống cụ thể của chúng ta.

Amen.