Năm ngựa, Mùa Chay và những lần ngã ngựa

NĂM NGỰA, MÙA CHAY VÀ NHỮNG LẦN NGÃ NGỰA

                                                                                                                             Thuy Linh' 

Mùa Chay 2026

Năm nay đón Tết 2026 rơi nào Mùa Chay, phải chăng đây cũng chính là lời nhắc nhở mỗi người Công Giáo chúng ta, kềm hãm tốc độ lao mình vào đoạn đường cuộc sống, cầm cương nhu chí, quản lý bản thân!

Con ngựa không xa lạ với người Việt Nam. Trong 12 con giáp, con ngựa tượng trưng cho lòng trung thành, thẳng thắn, mạnh mẽ, nhiệt huyết và tự do.

Giữa trung thành và tự do, con ngựa có cả hai, đôi khi đó cũng chính là màu sắc cuộc đời mà mỗi con ngựa phải chấp nhận để thay đổi trong khuôn phép. Tự do trong trung thành hay trung thành để đánh mất tự do?

Trong giới kinh doanh, người ta hay tặng nhau bức tranh: Mã Đáo Thành Công. Nguồn gốc bắt nguồn từ thời Nhà Chu (bên Trung Hoa) khoảng năm 771 TCN. Thời Xuân Thu - Chiến Quốc của Trung Hoa hay thời Văn Lang- Âu Lạc của Việt Nam. Thời điểm khởi đầu phát triển văn hóa và quyền lực. Ngựa là đoàn binh hùng dũng sơ khai mà có thể nói đó là mô hình binh quyền rực rỡ không thể thiếu. Ngựa hoang, nhiệt huyết dũng mãnh, đi không trở lại. Ngựa tìm về chủ hay ngựa biết trở về chốn cũ là ngựa thuần. Thuần được ngựa hoang chắc chắn sẽ thành công trong cuộc sống, nghĩa là: Mã (ngựa) Đáo (trở về) thành công. 

Trong tử vi, 3 con vật gọi là tam hợp đại diện cho kinh doanh, chính trị, văn hóa và nghệ thuật là: Ngọ (ngựa), Dần, Tuất. Dù không có quan niệm đúng sai hay nghiên cứu về tử vi, chúng ta cũng thấy sự tương đồng của 3 con vật này trong thế giới động vật. Giữa Ngựa và Dần cả hai điều có tính nhiệt huyết, cương nghị, mạnh mẽ, khó khuất phục, chấp nhận khó khăn, có sự nhạy bén và biết nắm thời cơ. Ngựa và Tuất nếu gặp được người yêu thuơng sẽ là con vật trung thành trọn đời. Đổi tự do, nanh vuốt, dũng khí để phục tùng một lãnh đạo và hy sinh trọn đời. Dần và Tuất bổ sung cho nhau trong ứng ngoại hợp. Dần hướng ngoại, lãnh đạo, đột phá, đương đầu gian nan. Tuất sâu sắc, kỷ cương, thấu đáo, trách nhiệm. Trong cuộc sống nói chung, không cần tử vi bói toán, ai cũng biết đó là những va chạm, gian nan vốn phải có suốt hành trình đời sống mỗi bước đường, mỗi một con người sẽ phải đi. Dù là ai đi nữa, những cung bậc cảm xúc và thử thách chỉ những cách thức giúp chúng ta cứng cáp trong mỗi một hành trình trải nghiệm.

Trong Kinh Thánh, hình ảnh con ngựa đẹp nhất được nhắc nhiều qua các bức tranh nghệ thuật sống động, hay cách diễn tả câu chuyện hấp dẫn dưới ngòi bút của thánh sử trong Sách Công Vụ Tông Đồ. Hình ảnh đó mang tên: Cú ngã ngựa của Phaolô. Dù bức tranh treo ở đâu, phong cách của nước nào, nghệ thuật Âu hay Á, điều có chung một điểm tương đồng là: Khi Phaolô ngã, chú ngựa cũng ngã, Phaolo ngã rớt xuống dưới chân ngựa. Cả hai chủ tớ ngã sõng soài, hoang mang và bất ngờ.

Ngã ngựa là cách gọi khác sự trở lại của Thánh Phaolô.

Cú ngã ngựa đó đã cho chính Phaolô và chúng ta thấy rằng: Tuy rằng Phaolô là người nhiệt huyết, cương nghị, mạnh mẽ, giỏi giang, thông minh. Nhưng nếu không bị ngã ngựa và không bị mù lòa tạm thời, Phaolô sẽ không nhận ra cái mình đang có là hư không trước mặt Chúa, sự nhìn thấy hôm nay là cái thấy của mù lòa; sau giây phút mù lòa khi ngã ngựa mới chính là hình ảnh thật sự. Những vốn liếng, trình độ, tạo nên một Phaolô trước đó, phút chốc đã tan biến, ngã-vỡ theo cú ngã ngựa. Đứng dậy sau cú ngã và mù lòa, Phaolo đã thay đổi đời mình để trở thành một Phaolo nhân chứng về sau.

Câu nói vô giá mà Phaolô đã nói: Nếu phải vinh vang, thì tôi sẽ vinh vang về những yếu đuối của tôi. (2C 11).

Đọc về tiểu sử Thánh Phaolô, câu nói này không chỉ khiêm nhường, chân thành mà là cốt lõi, thấm nhuần đạo đức, hết mực phó thác.

Nói đến quá khứ, Thánh Phaolô tự cho mình ngang bướng, vô tri "như con ngựa hoang". Cuộc đời của Thánh Phaolô chia làm hai hướng đối nghịch từ cú ngã ngựa lịch sử ấy . Một biến cố quan trọng phân chia cuộc đời Thánh thành 2 bức màn đa sắc khác biệt, tương phản. Giữa đời và thuộc về Chúa, giữa tội lỗi và ân sủng, giữa yếu đuối thân xác và sức mạnh siêu nhiên, giữa thất bại và thành công, giữa mưu đồ con người và người sống chết vì Chúa, giữa từ một kẻ bắt Chúa và người rao giảng, làm chứng về Chúa.

Những cú ngã ngựa trong đời sống đức tin của người Công Giáo, chúng ta có vô số lần ngã ngựa, hay chưa ngã...mà trong giai đoạn kiếm tìm làm khó dễ cho người đang theo Chúa. Cũng chưa chắc, nhưng tin rằng sẽ có !

Không ít lần, chúng ta thích nói về mình với những điều mình có, mình làm được, mình đạt được. Phải chăng đó là cái nhìn thấy của kẻ mù lòa, phô trương, rỗng toét. Bao giờ chúng ta ngã ngựa, té đi, ngã xuống, mù lòa tạm thời đi...chính lúc đó chúng ta sẽ thấy khác, rõ hơn, kỹ hơn với hình ảnh mà chúng ta đang thấy hôm nay.

Chúng ta cũng là những con ngựa hoang chưa thuần. Ngạo nghễ, bất chấp, dũng mãnh... vì chúng ta chưa may mắn bị ngã trong đức tin. Chúa chưa cho ngã ngựa vì Chúa đang chờ đợi đời đạo tạo những vốn liếng cho chúng ta trong hành trình đi về "Damascus" đời mình. Dây cương và con ngựa sẽ cùng ngã chung để cùng mỗi người gọi là cú ngã ngựa. Nếu không bị ngã ngựa, chúng ta chỉ biết vinh vang về những cái thấy mù lòa hiện tại.

Chúa ơi ! Mùa Chay, con đang leo lên lưng ngựa, phi nước đại tiến về một nơi mà con không biết. Miệng rêu rao một thông điệp mà xã hội, trường lớp đào tạo để mang giáo gươm hoan hỉ tiến nhanh, thi hành mệnh lệnh mà mình nghĩ là sứ vụ. Đời đào tạo khác cách nhìn của Chúa. Nếu không ngã ngựa, không truất phế, không cô đơn, không bị tước bỏ, không bị cô lập, không bị mù lòa khinh khi…thì con sẽ không thấy ơn Chúa.

 Đến lúc đó khi ngã ngựa, chới với, mù lòa, lạc lõng. Xin Chúa cũng chỉ điểm sự lầm lạc của con, xin hãy gọi tên con.

Xin Thánh Phaolô đồng hành với chúng ta qua những vấp ngã - ngã ngựa. Cùng Ngài rũ bỏ những hư danh và sống Mùa Chay trong bình an, một năm ngựa “trở về” cùng Chúa, nhu cương chừng mực, trung thành, phó thác và hạnh phúc.