Mùa Chay, hành trình vào sa mạc tình yêu
- T7, 14/02/2026 - 06:55
- Phạm Văn Trung
MÙA CHAY, HÀNH TRÌNH VÀO SA MẠC TÌNH YÊU
Mỗi năm, khi Mùa Chay trở lại, lòng người tín hữu thường mang theo những cảm xúc rất khác nhau. Có người đón nhận với tâm tình mong đợi và khao khát đổi mới, nhưng cũng có không ít người cảm thấy e ngại, thậm chí lo lắng. Mùa Chay gợi lên hình ảnh của hy sinh, sám hối, từ bỏ và đối diện với những giới hạn rất thật của bản thân. Thế nhưng, sâu thẳm trong lòng người Kitô hữu, Mùa Chay vẫn luôn là một thời gian thiêng liêng, một ân huệ, một lời mời gọi bước vào hành trình thay đổi, hoán cải và cứu độ.
Chúa Giêsu đã từng nói: “Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy” (Mt 7: 13-14).
Lời mời gọi ấy không phải là một lời đe dọa, nhưng là một lời yêu thương chân thành. “Cửa hẹp” không phải vì Thiên Chúa muốn làm khó con người, mà bởi vì con đường dẫn đến sự sống đích thực luôn đòi hỏi sự từ bỏ, lòng can đảm và tình yêu hy sinh. Mùa Chay chính là thời gian Giáo Hội mời gọi chúng ta bước qua “cửa hẹp” ấy, không phải một mình, nhưng cùng với Chúa Giêsu, Đấng đã đi trước chúng ta.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã viết: “Mùa Chay là một khởi đầu mới, một con đường dẫn đến mục tiêu chắc chắn là Phục Sinh, là chiến thắng của Chúa Kitô đối với sự chết” (Sứ điệp Mùa Chay 2017). [1]
1. Chúa Giêsu trong sa mạc, khởi đầu của hành trình cứu độ
Nền tảng của Mùa Chay bắt nguồn từ 40 ngày Chúa Giêsu ở trong sa mạc. Ngay sau khi chịu phép rửa tại sông Giođan, và trước khi bắt đầu sứ vụ công khai, Chúa Giêsu đã được Thánh Thần dẫn vào sa mạc. Ở đó, Ngài ăn chay, cầu nguyện, sống trong cô tịch, chịu đói khát và đối diện với những cơn cám dỗ dữ dội của ma quỷ.
Bốn mươi ngày ấy không phải là một khoảng thời gian ngẫu nhiên. Trong Kinh Thánh, con số 40 luôn gắn liền với thanh luyện, và hoán cải: 40 ngày của cơn đại hồng thủy, 40 năm dân Israel trong sa mạc, 40 ngày ông Môsê trên núi Sinai, 40 ngày ngôn sứ Êlia đi trong hoang địa… Và giờ đây, Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa làm người, cũng bước vào sa mạc mang lấy trọn vẹn thân phận mong manh của một con người thật sự, như chúng ta.
Đức Bênêđictô XVI đã nói: “Mùa Chay nhắc nhở cho chúng ta bốn mươi ngày chay tịnh mà Chúa đã sống trong hoang mạc, trước khi bắt đầu sứ vụ công khai của Ngài…Cũng như Môisê trước khi lãnh nhận Bia Luật (Xh 34: 28), như Êlia trước khi gặp Chúa trên núi Horeb (1 V 19), cũng thế, Chúa Giêsu, bằng việc cầu nguyện và ăn chay, cũng chuẩn bị cho sứ vụ của Ngài, mà khởi đầu đã được đánh dấu bằng một sự đối đầu gay go với tên cám dỗ” (Sứ điệp Mùa Chay 2009). [2]
Điều đáng kinh ngạc là Chúa Giêsu hoàn toàn tự nguyện vào trong hoang mạc. Ngài không bị ép buộc phải đói khát, phải chịu cám dỗ hay cô đơn. Ngài chọn đi vào sa mạc vì yêu thương con người chúng ta, để thánh hóa chính những kinh nghiệm mà con người thường sợ hãi: đói khát, cô đơn, thử thách, bất an.
Những cơn cám dỗ Chúa Giêsu phải đối diện trong sa mạc không xa lạ với chúng ta. Đó là cám dỗ của quyền lực, của sự an toàn giả tạo, của việc đặt cái tôi lên trên thánh ý Thiên Chúa. Ngài chịu cám dỗ trong tình trạng yếu đuối nhất về thể xác, để cho chúng ta thấy rằng ơn Chúa đủ cho chúng ta, và tình yêu mạnh hơn mọi thử thách.
2. Thứ Tư Lễ Tro, khởi điểm của một khát vọng hoán cải
Mặc dù Thứ Tư Lễ Tro không phải là ngày lễ buộc, nhưng lại là một trong những ngày có đông người tham dự phụng vụ nhất trong năm. Điều đó không phải là ngẫu nhiên. Tro bụi, vốn là dấu chỉ của sự mong manh và chóng qua, chạm đến một nơi rất sâu trong lòng con người. Khi tro được xức trên trán, cùng với lời nhắc nhở: “Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro”, hoặc “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”, chúng ta ý thức rõ hơn về sự giới hạn của đời mình.
Tro không chỉ nói về cái chết, nhưng còn nói về hy vọng. Bởi vì chính từ tro bụi ấy, Thiên Chúa có thể làm nảy sinh một điều mới mẻ. Việc nhiều người tìm đến Thứ Tư Lễ Tro phản ánh một khát vọng rất thật: ước mong một Mùa Chay có ý nghĩa, một cơ hội để bắt đầu lại, để quay về, để sống khác đi.
Truyền thống Giáo Hội luôn nhấn mạnh ba thực hành căn bản của Mùa Chay: ăn chay, cầu nguyện và bố thí. Đây không phải là những việc làm mang tính hình thức, nhưng là những con đường giúp chúng ta mở lòng ra với Thiên Chúa và với tha nhân.
Ăn chay giúp chúng ta nhận ra rằng không phải mọi nhu cầu đều là cần thiết, và không phải mọi ham muốn đều dẫn đến sự sống. Cầu nguyện giúp chúng ta trở về với mối tương quan nền tảng nhất, mối tương quan với Thiên Chúa là Cha. Bố thí giúp chúng ta bước ra khỏi cái tôi khép kín, để nhận ra khuôn mặt của Chúa nơi những người nghèo, những người bị tổn thương và bị gạt ra bên lề. Thánh Gioan Phaolô II nhắc nhở: “Phẩm giá đặc biệt của ơn gọi chúng ta được thể hiện trong sự sẵn sàng phục vụ, theo gương của Chúa Kitô, Đấng “đến không phải để được phục vụ mà để phục vụ”…Để có thể phục vụ người khác một cách xứng đáng và hiệu quả, chúng ta phải có khả năng làm chủ bản thân, sở hữu những đức tính làm cho sự làm chủ đó trở nên khả thi” (Thông điệp Redemptor Hominis, 1979, số 21).
Nhưng sâu xa hơn, Mùa Chay không chỉ là thời gian của kỷ luật bản thân, mà là thời gian của tình yêu. Thánh Gioan đã nói rất rõ ràng: “Thiên Chúa là tình yêu” (1 Ga 4: 8). Nếu chúng ta sống Mùa Chay mà thiếu chiều kích tình yêu, thì mọi hy sinh đều trở nên khô khan và nặng nề. Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh: “Mùa Chay là mùa thuận lợi để chúng ta đổi mới việc gặp gỡ với Chúa Kitô, sống trong Lời Chúa, trong các bí tích và trong tha nhân…phục vụ Chúa Kitô hiện diện trong anh chị em chúng ta đang cần giúp đỡ…mở rộng cửa đón nhận những người yếu đuối và nghèo khổ” (Sứ điệp Mùa Chay 2016). [3]
3. Khi bất an bao trùm, hãy để Chúa ở cùng chúng ta
Đối với nhiều người, Mùa Chay là thời gian khơi dậy những bất an sâu kín. Giữa một thế giới đầy biến động, chúng ta dễ rơi vào lo lắng và mệt mỏi. Khi cảm xúc bị xáo trộn, phản ứng tự nhiên thường là muốn hành động ngay để giành lại cảm giác kiểm soát.
Nhưng Mùa Chay mời gọi chúng ta chọn một con đường khác: dừng lại, lắng đọng, và chạy đến với Chúa Giêsu ngay trong chính bất an ấy, không phải để Ngài lập tức giải quyết mọi vấn đề, nhưng để chúng ta hiểu sâu hơn mối tương quan của mình với Ngài. Chúa Giêsu không xa lạ với những bất an của con người. Ngài đã sống trong một thời kỳ đầy hỗn loạn, dưới ách đô hộ của đế quốc Rôma. Ngài đã chứng kiến những người nghèo bị áp bức, những người bệnh tật bị loại trừ, những người tội lỗi bị khinh miệt. Và giữa thực tế đó, Ngài không chọn bạo lực hay trả thù, nhưng chọn con đường của tình yêu kiên nhẫn và tha thứ.
Thánh Phaolô, trong thư gửi tín hữu Côrintô, đã mô tả tình yêu một cách rất cụ thể: “Đức mến thì nhẫn nhục, hiền hậu, không ghen tương, không vênh vang, không tự đắc, không làm điều bất chính, không tìm tư lợi, không nóng giận, không nuôi hận thù, không mừng khi thấy sự gian ác, nhưng vui khi thấy điều chân thật. Đức mến tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hy vọng tất cả, chịu đựng tất cả” (1 Cr 13: 4-7).
Đây không hề là một thứ tình yêu êm dịu dễ có. Đây là tình yêu có khả năng chịu đau khổ, biết chờ đợi, biết hy sinh. Đó chính là tình yêu Thiên Chúa đã dành cho chúng ta nơi Chúa Giêsu Kitô. Tình yêu ấy đạt đến tột đỉnh trên thập giá, khi Chúa Giêsu vẫn tha thứ cho những kẻ đóng đinh Ngài.
Mùa Chay là thời gian để chúng ta học lại cách yêu như Chúa yêu. Không phải bằng những cảm xúc hời hợt mau qua, nhưng bằng những lựa chọn dấn thân buông bỏ cách cụ thể trong đời sống hằng ngày.
4. Đồng hành với Chúa Giêsu để trở nên giống Ngài hơn
Khi dành thời gian ở lại với Chúa Giêsu trong Mùa Chay, chúng ta dần hiểu Ngài hơn, yêu mến Ngài hơn, và khao khát trở nên giống Ngài hơn.
Từ mối tương quan thân mật ấy, chúng ta học cách mang chân lý và tình yêu của Ngài đến với những người chung quanh đang mang nhiều thương tích. Lời mời gọi ấy vang lên cách đặc biệt khi chúng ta nghĩ đến người nghèo, người xa quê, và những ai bị đẩy ra bên lề xã hội. Tro trên trán không chỉ là dấu chỉ sám hối cá nhân, mà còn là dấu chỉ của sự liên đới với họ.
Bước vào Mùa Chay là chấp nhận một hành trình không dễ dàng, nhưng cần thiết. Chúa Giêsu không hứa con đường bằng phẳng, nhưng hứa luôn đồng hành. Chúa mời gọi chúng ta đón nhận Mùa Chay này với tâm thế mới mẻ, mở lòng và dấn thân, tin rằng Ngài đang âm thầm hoạt động trong chúng ta, ngay cả khi chúng ta chưa thấy rõ kết quả.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã tự nguyện bước vào sa mạc để cầu nguyện, ăn chay và chịu cám dỗ. Chúa mời gọi con cùng đồng hành với Ngài trong Mùa Chay này, can đảm bước vào những khoảng lặng, đối diện với sự yếu đuối và tội lỗi của mình.
Xin cho con biết tìm đến với Chúa khi mất bình an, biết lắng nghe Lời Chúa trong cầu nguyện để con “biết Chúa, biết con”, để cuộc đời con trở nên dấu chỉ của tình yêu và của hy vọng giữa một thế giới còn nhiều đau khổ. “Ơn Ta đủ cho con” (2 Cr 12: 9). Amen.
Phêrô Phạm Văn Trung
[1] https://tgpsaigon.net/bai-viet/su-diep-mua-chay-2017-cua-duc-giao-hoang-phanxico-48974
[2] https://xuanbichvietnam.wordpress.com/2009/02/23/su-diep-mua-chay-2009-cua-duc-benedicto-xvi/