Lòng thương xót giáng trần

LÒNG THƯƠNG XÓT GIÁNG TRẦN (Lễ Giáng Sinh năm C)

Ngày 11/4/2015, Đức Giáo hoàng Phan-xi-cô ban hành Tông chiếu “Misericordiæ Vultus” (Dung Mạo Lòng Thương Xót), khai mở "NĂM THÁNH LÒNG CHÚA THƯƠNG XÓT". Trong Tông chiếu (số 3), ĐTC công bố: “Năm Thánh sẽ được khai mạc vào ngày 8/12/2015, Đại Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Ngày lễ phụng vụ này nhắc nhớ tác động của Thiên Chúa ngay từ đầu của lịch sử nhân loại. Sau khi ông A-đam và bà E-và đã phạm tội, Thiên Chúa không muốn để nhân loại cô đơn trong thống khổ của sự dữ. Vì thế, Ngài quay sang nhìn Đức Maria, thánh thiện và tinh tuyền trong tình yêu (x Ep 1: 4), và chọn Mẹ là Mẹ của Đấng Cứu Chuộc nhân loại. Đứng trước ách nặng nề của tội lỗi, Thiên Chúa đáp lại với sự sung mãn của lòng thương xót.”

“Đức Maria là Mẹ của Đấng Cứu Chuộc” mà Đấng Cứu Chuộc là hiện thân Lòng Thương Xót, rõ ràng Đức Mẹ chính là “Mẹ của Lòng Thương Xót” (Tông chiếu Dung Mạo Lòng Thương Xót “Misericordiæ Vultus”, số 24). Như vậy, Lễ Giáng Sinh năm nay người Ki-tô hữu lại thêm một lần “cảm nghiệm được tình yêu của Thiên Chúa, Đấng an ủi, tha thứ, và khơi lên niềm hy vọng.” (Tông chiếu -nt- , số 3). Nói đến Giáng Sinh là nói đến giây phút “Trời đất giao hoà”. Lòng Thương Xót giáng trần là để hoà giải và cứu độ, nhưng ngay đến chính Con Người thực hiện sứ vụ trọng đại ấy lại bị lùng giết để phải trốn sang Ai Cập (“Hê-rô-đê đã sai quân tru diệt hết các trẻ con tại Be-lem và toàn vùng phụ cận, từ hai tuổi trở xuống, tính theo thời gian ông đã hỏi kỹ nơi các đạo sĩ.” – Mt 2, 16). Điều này chứng tỏ chính là do lòng lang dạ sói của con người – mà điển hình là hung thần Hê-rô-đê – nên Thiên Chúa mới phải sai Người Con Chí Ái xuống thế gánh lấy tội lỗi loài người bằng khổ hình thập giá, để cứu chuộc nhân loại.

Suy niệm bài Tin Mừng Lễ Nửa Đêm (Lc 2, 1-14) thấy bản văn được cấu tạo với hai phần rõ rệt: Phần đầu (Lc 2, 1-7) miêu tả một cách chân thực việc sinh ra trong khó nghèo của Hài Nhi Giê-su; còn phần sau (Lc 2, 8-14) nói đến vinh quang cao cả của Người. Nếu chỉ đọc một cách bình thường thì chỉ thấy thánh sử Lu-ca trình thuật sự kiện theo chiều sâu của mầu nhiệm Giáng Sinh với hàm ý diễn tả bản tính nhân loại (phần đầu) và bản tính Thiên Chúa (phần sau) nơi Hài Nhi Giê-su. Tuy nhiên, với những ai quen đọc và suy niệm Thánh Kinh hàng ngày sẽ thấy tác giả đã thông qua mầu nhiệm Giáng Sinh (phần đầu), ngụ ý tiên báo mầu nhiệm Thập Giá và Phục Sinh (phần sau) của Con-Thiên-Chúa-làm-người. Mầu nhiệm Thập Giá và Phục Sinh chính là đỉnh điểm của Lòng Chúa Thương Xót (“Lòng Chúa Thương Xót được mạc khải trong Thập Giá và sự Phục Sinh.” – Thông điệp Thiên Chúa giàu Lòng Thương Xót  “Dives in Misericordia”, số 7).

Lòng Thương Xót của Thiên Chúa tuôn trào ngay từ thủa khai thiên lập địa. Sau khi Nguyên tổ loài người phạm tội xa lìa Thiên Chúa, thì Lòng Thương Xót của Người đã tỏ hiện cụ thể nơi một dân tộc đươc tuyển chọn là It-ra-en. Tuy vậy, It-ra-en vẫn tiếp tục tỏ ra bất trung, vi phạm Giao ước; và vì thế, để lay tỉnh họ, Thiên Chúa đã phải mạc khải cho các tiên tri, ngôn sứ, các vua...; nhưng It-ra-en vẫn tiếp tục ngụp lặn trong bùn lầy tội lỗi. Dân được tuyển chọn còn như vậy, huống hồ là loài người nói chung. Vì vậy, Thiên Chúa Cha đã phải sai Con Một xuống thế để thực hiện Lòng Thương Xót trong chương trình cứu độ, giải thoát loài người khỏi sự chết đời đời (“Thiên Chúa Cha đã yêu thương thế gian đến nỗi đã ban chính Con Một mình, để ai tin vào Con của Người thì không phải chết nhưng được sống muôn đời.” – Ga 3, 16). Chính vị Cứu Tinh – hiện thân của Lòng Thương Xót – đã chọn cho mình một chỗ giáng sinh thật đơn sơ thấp hèn: Một máng cỏ chiên lừa trong một hang đá lạnh lẽo. Chỗ đơn sơ thấp hèn ấy, hơn nơi nào hết, biểu lộ Tình Yêu Thiên Chúa: Vị Cứu Tinh ấy đã đến, trước tiên, cho nơi thấp hèn, cho người thấp hèn. Và sau biến cố trọng đại ấy, thì Người cũng luôn luôn đến với những người bé mọn, thấp hèn, tội lỗi, tù tội, bệnh hoạn… 

Sự thấp hèn của một hang đá nuôi bò lừa, cùng với những mục đồng ở giai cấp bần cùng của xã hội, kể cả ông Giu-se và bà Maria không nhà cửa, không quán trọ, quây quần quanh một hài nhi nhỏ bé nhưng cao trọng khôn ví; tất cả đã nói lên sự giao hoà tuyệt đỉnh giữa trời và đất. Và phải chăng, thông qua sự giao hoà ấy, Thiên Chúa muốn cho loài người hiểu rằng Thiên Chúa là Tình Yêu, là sự Hiệp thông, là Hoà giải và Cứu độ. Người đã sai Con Một xuống thế để hoà giải loài người với Thiên Chúa và giữa loài người với nhau. Trong khi đó, loài người đã đón tiếp vị Cứu Tinh – hiện thân của Lòng Thương Xót – không lẽ chỉ có mấy con người nhỏ bé nơi hang bò lừa ấy thôi sao? Không, còn nữa, còn nhiều, nhưng nổi bật nhất là 4 vị không thuộc giai cấp thấp hèn mà ở địa vị cao sang vương giả. Đó chính là 3 vị đạo sĩ phương Đông (quen gọi là ba vua) và vua Hê-rô-đê trị vì tiểu vương quốc mà trong đó có Bê-lem. Ba vị đạo sĩ nhờ được mạc khải, biết được thời Cứu Độ, vị Cứu Tinh đã tới, và họ tìm đến để triều bái Người. Riêng Hê-rô-đê cũng biết được nhờ ba vị đạo sĩ mách bảo và đón tiếp vị Cứu Tinh nhân loại bằng cách lùng giết hàng loạt hài nhi vô tội.

Loài người cách đây 20 thế kỷ đã đón tiếp vị Sứ giả Hoà Bình, đã đón nhận Lòng Chúa Thương Xót như vậy đó. Chắc có lẽ ai cũng nghĩ rằng ở thời đại thượng cổ mới xảy ra như vậy, còn ngày nay trong một xã hội văn minh tiến bộ, thì làm gì có những chuyện đó. Bẳng chứng là Lễ Giáng Sinh đã trở nên lễ chung của thế giới không phân biệt tôn giáo, và năm nào cũng vậy, dân chúng nô nức đón mừng Chúa Giáng Sinh bằng những Hang Đá hoành tráng, đèn sao rực rỡ, lễ hội tưng bừng, tiệc tùng linh đình… Quả nhiên là thế, nhưng bên cạnh, đằng sau cái hào nhoáng ấy là gì? Cũng hàng loạt sinh mạng chết từ trong trứng nước (nạo phá thai, huỷ diệt trứng, tinh trùng), rồi cũng hàng loạt sinh mạng trưởng thành thuộc đủ mọi giai cấp, nhưng đa số vẫn là thường dân thuộc giai cấp thấp cổ bé miệng, chết vì chiến tranh, vì khủng bố. Loài người được Thiên Chúa dựng nên theo hình ảnh Người, vậy thì những sinh mạng mang hình ảnh Thiên Chúa ấy bị giết hại thì phải chăng loài người cũng chẳng kém gì Hê-rô-đê thủa xưa lùng giết Đức Giê-su Thiên Chúa vậy.

Trong một gia đình đông con, mỗi người con là một cá tính, không ai giống ai. Có người con hiền lành thì cũng có người con hung dữ, có người con ngoan ngoãn cũng có người con ngỗ nghịch. Đó là lý do giải thích những mối bất hoà trong gia đình, nhẹ thì chỉ là lục đục cãi nhau, nhưng nặng thì có thể đi đến cảnh gia đình tan vỡ, ly tán. Ở một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội cùng chung một núm ruột, một dòng máu, mà còn như vậy, huống chi ở cả tổng thể xã hội loài người. Trời đất giao hoà, Trời luôn luôn muốn giao hoà với Đất, nhưng chẳng hiểu Đất có thật sự muốn giao hoà với Trời? Ấy là chưa nói đến trong nội bộ bản thân của Đất, các chi thể, các tế bào có thật sự giao hoà với nhau hay không. Cho nên vẫn cần lắm, rất cần một vị Cứu Tinh. Và chính cái đêm vị Cứu Tinh ấy đến, cái "Đêm Thánh vô cùng, giây phút tưng bừng" ấy đã làm cho "Đất với Trời se chữ đồng". Không vui mừng, không tưng bừng sao được khi biết chắc chỉ có một Con Người ấy mới có đủ quyền năng, uy lực làm cho con người (Đất) giao hoà với Trời, làm cho "Đất với Trời se chữ đồng" được mà thôi!

Thiết nghĩ, mừng đón Noel năm nay còn có một cái khác mọi năm thật ấn tượng. Đó chính là cộng đồng Dân Chúa hân hoan bước vào năm Hồng Ân 2016: Năm Thánh Lòng Thương Xót,. Phải chân nhận một điều: Năm Thánh là một thời gian ân sủng, thuận lợi cho việc hoà giải với Thiên Chúa và anh em đồng loại. Nói cụ thể hơn, đây chính là dịp cho người Ki-tô hữu biết “dán mắt vào Đức Giê-su Ki-tô để cảm nghiệm và đón nhận Lòng Chúa Thương Xót” (Tông chiếu “Misericordiæ Vultus”, số 2-3); đồng thời mở lòng ra chia sẻ Lòng Thương Xót với anh em – nhất là những anh em khó nghèo, tật bệnh, nạn nhân của chiến tranh khủng bố. Trong ý hướng đó, chúng ta nên nhìn nhận những sai lỗi chúng ta đã phạm trong quá khứ và hiện tại đối với anh em và xin mọi người tha thứ. Muốn được vậy, “Chúng ta hãy đặt Bí tích Hoà giải ở trung tâm một lần nữa sao cho bí tích này giúp mọi người chạm vào sự hùng vĩ của lòng thương xót Chúa với những đôi tay của riêng họ. Với mỗi hối nhân, bí tích này sẽ là nguồn mạch của bình an nội tâm thật sự.” (Tông chiếu -nt- , số 17).

Vâng, “Chúng ta muốn sống Năm Thánh này, trong ánh sáng lời Chúa: Hãy có lòng xót thương như Chúa Cha. Vị Thánh sử nhắc nhở chúng ta về giáo huấn của Chúa Giê-su, Đấng đã phán: “Hãy thương xót như Cha các ngươi có lòng thương xót” (Lc 6:36). Đó là một chương trình sống vừa đòi hỏi vừa phong phú với niềm vui và bình an. Lệnh truyền của Chúa Giê-su hướng đến bất cứ ai sẵn sàng lắng nghe tiếng nói của Ngài (x. Lc 6:27). Để có khả năng thương xót, vì thế, trước tiên chúng ta phải đặt để chính mình trong việc lắng nghe Lời Chúa. Điều này có nghĩa là tái khám phá những giá trị của sự im lặng ngõ hầu suy gẫm Lời Chúa đến với chúng ta. Bằng cách này, chúng ta sẽ có thể chiêm ngưỡng lòng thương xót của Thiên Chúa và chấp nhận điều đó như lối sống của chúng ta.” (Tông chiếu “Misericordiæ Vultus”, số 13).

Ôi! Lạy Chúa! Năm xưa, Chúa đã chọn cái máng cỏ thấp hèn để đến với loài người tội lỗi, để giải thoát, để cứu độ chúng con. Cái máng cỏ tâm hồn của con hôm nay sao thấy toàn một thứ cỏ lùng, nhưng con tin rằng Chúa vẫn sẵn sàng đến với con, ngoại trừ trường hợp con cứ nhất định khép chặt tâm hồn, không chịu mở ra với Chúa. Lạy Chúa Hài Đồng – hiện thân của Lòng Thương Xót – xin hãy đến cứu vớt chúng con. Ôi! “Lạy Chúa Trời, xin đến cứu con, muôn lạy Chúa, xin mau phù trợ!” (Tv 70, 2).

“Lạy Chúa Giê-su Ki-tô,

Chúa đã dạy chúng con phải thương xót như Cha trên trời, và cho chúng con biết: ai thấy Chúa là thấy Chúa Cha. Xin tỏ cho chúng con thấy nhan thánh Chúa và chúng con sẽ được cứu thoát.

Ánh mắt yêu thương của Chúa đã cứu Gia-kêu và Mat-thêu khỏi vòng nô lệ tiền bạc; đã giúp người đàn bà ngoại tình và Ma-đa-lê-na không còn kiếm tìm hạnh phúc nơi thụ tạo; đã khiến Phê-rô khóc lóc vì trót phản bội Chúa, và đã hứa Thiên Đàng cho người trộm cướp có lòng ăn năn.

Xin cho chúng con biết lắng nghe, như chính Chúa đang gửi đến mỗi người chúng con, những lời Chúa đã nói với người phụ nữ Samaria: “Nếu chị biết nhận ra ơn Chúa!”

Chúa là gương mặt hữu hình của Chúa Cha vô hình, gương mặt của Thiên Chúa đang đem lòng xót thương và tha thứ mà biểu lộ uy quyền trên mọi sự: Xin cho Hội Thánh được nên gương mặt hữu hình của Chúa nơi trần gian, gương mặt của Chúa sống lại hiển vinh.

Chúa đã muốn các thừa tác viên của Chúa cũng phải khoác lên người sự yếu đuối để biết đồng cảm với những người đang sống trong u mê và lầm lạc: Xin cho mọi người đến với các thừa tác viên đều thấy mình được Thiên Chúa tìm kiếm, yêu thương và tha thứ.

Xin Chúa hãy gửi Thánh Thần đến và xức dầu thánh hiến mỗi người chúng con, để Năm Thánh Lòng Thương Xót này trở thành năm được Chúa ban ân sủng, để Hội Thánh Chúa được thêm lòng nhiệt thành mang Tin Mừng đến với người nghèo, loan báo tự do cho những người bị giam cầm và áp bức, và cho người mù lại được nhìn thấy.

Nhờ lời chuyển cầu của Đức Maria, Mẹ của Lòng Thương Xót, chúng con nguyện xin Chúa là Đấng hằng sống và hiển trị cùng với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần, đến muôn thuở muôn đời. Amen.” (Kinh Năm Thánh Lòng Thương Xót).

JM. Lam Thy ĐVD.