Lời Nguyện Sáng – Thứ Bảy Tuần 1 Mùa Chay

LỜI NGUYỆN SÁNG – THỨ BẢY TUẦN 1 MÙA CHAY

Lạy Chúa Giê-su, sáng thứ Bảy tuần đầu Mùa Chay, con ngồi lặng một chút trước khi bắt đầu ngày mới. Lời Tin Mừng theo thánh Mát-thêu vang lên trong lòng con như một lời mời gọi vừa dịu dàng vừa quyết liệt: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.” Con đọc mà thấy tim mình chùng xuống. Yêu người thương con đã khó, huống chi yêu người làm con tổn thương.

Chúa ơi, con vẫn quen yêu theo cách rất tự nhiên của mình: ai tốt với con, con sẽ đáp lại; ai làm con vui, con sẽ mở lòng. Nhưng khi ai đó hiểu lầm, nói xấu, hay đối xử bất công với con, lòng con lập tức khép lại. Con tìm lý do để biện minh cho sự lạnh nhạt của mình. Con tự nhủ: “Con chỉ đang bảo vệ bản thân.” Thế nhưng sâu thẳm trong tim, con biết mình đang nuôi dưỡng một khoảng tối của oán giận.

Chúa nói rằng Cha trên trời cho mặt trời mọc lên soi sáng cả kẻ xấu lẫn người tốt, cho mưa rơi xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Con ngước nhìn ánh nắng ban mai ngoài khung cửa và chợt hiểu: tình yêu của Chúa không chọn lọc. Còn con thì luôn cân đo. Con yêu bằng điều kiện, bằng cảm xúc, bằng sự đáp trả. Con chưa biết yêu bằng lòng thương xót.

Lạy Chúa, có những khuôn mặt hiện lên trong trí con lúc này. Có người đã làm con rơi nước mắt. Có người khiến con mất ngủ vì những lời nói vô tình. Có người đến giờ con vẫn tránh né vì chưa đủ can đảm để đối diện. Chúa lại bảo con cầu nguyện cho họ. Con thú thật, nhiều lần con chỉ cầu xin Chúa thay đổi họ, chứ không xin Chúa đổi thay chính lòng con.

Xin dạy con một tình yêu trưởng thành hơn. Một tình yêu không phải là cảm xúc bồng bột, nhưng là chọn lựa mỗi ngày. Chọn không nói lời cay đắng. Chọn không nuôi ý nghĩ trả đũa. Chọn im lặng để trái tim được lắng xuống. Chọn cầu nguyện cho người đã làm con đau, dù môi con còn run và lòng con còn nặng trĩu.

Chúa mời gọi con nên hoàn thiện như Cha trên trời là Đấng hoàn thiện. Con biết mình chẳng thể hoàn thiện theo cách trọn vẹn của Chúa, nhưng con tin mình có thể bắt đầu bằng những bước nhỏ. Hôm nay, con xin bắt đầu bằng việc nhìn người làm con khó chịu với ánh mắt cảm thông hơn một chút. Biết đâu họ cũng đang mang trong mình những vết thương mà con không thấy. Biết đâu sự cứng cỏi của họ chỉ là một lớp vỏ che giấu nỗi đau.

Lạy Chúa Giê-su, chính Chúa đã yêu thương khi bị hiểu lầm, đã tha thứ khi bị xúc phạm, đã cầu xin ơn tha thứ cho những người đóng đinh mình. Nghĩ đến đó, con thấy những tổn thương của con trở nên nhỏ bé. Xin cho con đừng tự nhốt mình trong vòng xoáy của tự ái. Xin cho con đủ khiêm tốn để bước ra khỏi cái tôi, đủ quảng đại để gieo một lời chúc bình an thay vì một ánh nhìn lạnh lùng.

Sáng nay, con xin dâng Chúa trái tim còn nhiều giới hạn của con. Xin đổ đầy vào đó tình yêu của Chúa, để khi con không thể yêu nổi bằng sức riêng, con sẽ yêu bằng chính tình yêu Chúa đặt vào lòng mình. Xin cho con trở nên một chút ánh sáng giữa những hiểu lầm, một chút dịu dàng giữa những căng thẳng, một chút tha thứ giữa những đổ vỡ.

Và nếu hôm nay con gặp lại “kẻ thù” của mình, xin cho con nhớ rằng trước mặt Chúa, tất cả chúng con đều là những người con đang được yêu thương và đang cần được xót thương. Xin cho con biết yêu để trở nên giống Cha hơn mỗi ngày.

Amen.

Lm. Anmai, CSsR

HÃY YÊU NHƯ CHA TRÊN TRỜI ĐÃ YÊU – CON ĐƯỜNG MÙA CHAY DẪN TỚI SỰ HOÀN THIỆN

Mùa Chay lại mở ra trước mắt chúng ta như một con đường quen mà lạ. Quen vì năm nào Giáo Hội cũng dẫn chúng ta đi vào hành trình sám hối, cầu nguyện, chay tịnh và bác ái. Lạ vì mỗi năm, Lời Chúa lại chạm vào một góc rất khác của lòng người, phơi bày những điều ta vẫn né tránh, vẫn chưa đủ can đảm đối diện. Tin Mừng hôm nay, lời của Đức Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu, không hề nhẹ nhàng. Trái lại, đó là một lời mời gọi đi thẳng vào trung tâm của đức tin Kitô giáo: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi mình. Một lời mời gọi vượt quá bản năng tự nhiên, vượt quá lối suy nghĩ thông thường, và vì thế, cũng vượt quá sức riêng của con người nếu không có ân sủng của Thiên Chúa.

Khi nghe câu “hãy yêu kẻ thù”, phản xạ tự nhiên của chúng ta là khựng lại. Trong lòng mỗi người đều vang lên câu hỏi rất thật: làm sao mà yêu được? Yêu người dễ thương đã khó, yêu người làm tổn thương mình lại càng khó gấp bội. Chúng ta vẫn quen với một thứ tình yêu có điều kiện, có ranh giới, có sự trao đổi. Ai tốt với tôi, tôi sẽ tốt lại. Ai xúc phạm tôi, tôi tránh xa, hoặc ít nhất là giữ khoảng cách lạnh lùng. Luật cũ cho phép điều đó. Não trạng con người cho phép điều đó. Nhưng Đức Giê-su thì không dừng lại ở đó. Người không chỉ sửa lại Luật, mà Người mở ra một chân trời hoàn toàn mới cho cách sống của người môn đệ.

Đức Giê-su không phủ nhận cảm xúc tự nhiên của con người. Người hiểu rõ nỗi đau khi bị phản bội, bị hiểu lầm, bị chống đối. Chính Người đã kinh nghiệm tất cả những điều ấy trong suốt cuộc đời trần thế, và đỉnh điểm là trên thập giá. Thế nhưng, Người vẫn nói: hãy yêu kẻ thù. Không phải yêu theo kiểu cảm xúc ngọt ngào, nhưng yêu bằng quyết định của ý chí, yêu bằng hành động, yêu bằng lời cầu nguyện. Yêu ở đây không có nghĩa là dung túng cho sự dữ, không phải là làm ngơ trước bất công, mà là từ chối để cho hận thù chiếm chỗ trong lòng mình. Yêu là không để cho cái ác của người khác biến mình thành kẻ ác.

Mùa Chay là thời gian rất thích hợp để chúng ta nhìn thẳng vào những mối quan hệ bị tổn thương trong đời mình. Có thể đó là một người thân trong gia đình, một người bạn cũ, một đồng nghiệp, hay thậm chí là một người trong cộng đoàn đức tin. Có những vết thương đã cũ, nhưng vẫn âm ỉ đau. Có những ký ức chỉ cần chạm nhẹ là nhói lên. Chúng ta có thể không còn muốn nhớ tới, nhưng chúng vẫn ở đó, ảnh hưởng âm thầm đến cách ta suy nghĩ, nói năng và hành xử. Đức Giê-su không yêu cầu chúng ta phủ nhận nỗi đau ấy. Người chỉ mời gọi chúng ta đem nó vào trong ánh sáng của tình yêu Thiên Chúa.

“Hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.” Đây có lẽ là bước đầu tiên, và cũng là bước khả thi nhất. Khi chưa thể yêu bằng hành động, hãy bắt đầu bằng lời cầu nguyện. Cầu nguyện không phải để xin cho kẻ thù bị trừng phạt, mà xin cho họ được ánh sáng, được hoán cải, và cũng xin cho chính lòng mình được chữa lành. Thật lạ lùng, khi chúng ta cầu nguyện cách chân thành cho một người đã làm mình đau, thì chính chúng ta là người được thay đổi trước tiên. Lòng bớt nặng, tâm bớt căng, và cái nhìn về người kia cũng dần khác đi.

Đức Giê-su đưa ra một lý do rất sâu xa cho lời mời gọi này: để anh em trở nên con cái của Cha anh em trên trời. Là con, không chỉ là mang danh, mà là mang lấy cách sống, cách yêu của Cha. Thiên Chúa không yêu con người vì họ tốt lành hay xứng đáng, nhưng vì họ là con của Người. Mặt trời vẫn mọc lên cho cả người tốt lẫn kẻ xấu. Mưa vẫn rơi xuống cho cả người công chính lẫn kẻ bất chính. Tình yêu của Thiên Chúa không bị điều kiện hóa bởi công trạng của con người. Và Đức Giê-su mời gọi chúng ta bước vào logic ấy.

Chúng ta thường nghĩ sự thánh thiện là làm những điều phi thường, những hy sinh lớn lao, những việc đạo đức nổi bật. Nhưng trong Tin Mừng hôm nay, sự hoàn thiện mà Đức Giê-su nói tới lại được đặt rất gần với đời sống thường ngày. Nếu anh em chỉ yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là lạ đâu. Ngay cả người thu thuế cũng làm như vậy. Nếu anh em chỉ chào hỏi những người thân quen, thì có gì là đặc biệt. Ngay cả người ngoại cũng làm thế. Sự khác biệt của người môn đệ không nằm ở chỗ làm nhiều hơn người khác về số lượng, mà ở chỗ yêu theo một chất lượng khác, một chiều sâu khác.

Mùa Chay không phải là mùa để chúng ta tự hành hạ mình, nhưng là mùa để trái tim được thanh luyện. Có những thứ trong lòng chúng ta cần được buông bỏ: oán giận, cay đắng, tự ái bị tổn thương, nhu cầu phải thắng, phải hơn. Những thứ ấy giam cầm chúng ta, làm cho đời sống thiêng liêng trở nên nặng nề. Khi Đức Giê-su mời gọi yêu kẻ thù, Người không lấy đi tự do của chúng ta, nhưng trả lại cho chúng ta một tự do sâu xa hơn: tự do khỏi sự chi phối của hận thù.

Con đường này không dễ, và chắc chắn không thể đi một mình. Chúng ta cần ơn Chúa, cần cầu nguyện, cần các bí tích, cần sự nâng đỡ của cộng đoàn. Có những lúc chúng ta sẽ vấp ngã, sẽ thấy mình chưa yêu được, chưa tha được. Nhưng Mùa Chay nhắc chúng ta rằng Thiên Chúa kiên nhẫn. Người không đòi hỏi sự hoàn hảo ngay lập tức, nhưng mời gọi một bước tiến mỗi ngày. Hôm nay có thể chỉ là một lời cầu nguyện âm thầm cho người làm mình tổn thương. Ngày mai có thể là một thái độ bớt gay gắt hơn. Rồi dần dần, bằng ơn Chúa, trái tim sẽ được mở ra.

“Hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Đây không phải là một áp lực nặng nề, mà là một lời hứa. Thiên Chúa không mời gọi điều gì mà Người không ban ơn để thực hiện. Sự hoàn thiện Kitô giáo không phải là không bao giờ sai lỗi, mà là để cho tình yêu của Thiên Chúa ngày càng chiếm trọn con người mình, ngay cả trong những yếu đuối và giới hạn.

Trong bầu khí thinh lặng của Mùa Chay, khi nhìn lên thập giá, chúng ta thấy lời Tin Mừng hôm nay được sống đến tận cùng. Trên thập giá, Đức Giê-su không chỉ giảng về tình yêu kẻ thù, Người đã sống điều đó. Người cầu nguyện cho những kẻ đóng đinh mình. Người tha thứ ngay cả khi bị sỉ nhục và đau đớn tột cùng. Chính từ đó, nguồn mạch của sự sống mới được tuôn trào.

Ước gì bài Tin Mừng của ngày thứ Bảy tuần I Mùa Chay không chỉ dừng lại ở tai, mà đi xuống tận lòng. Ước gì mỗi người chúng ta dám mang một khuôn mặt cụ thể của “kẻ thù” mình vào lời cầu nguyện trong Mùa Chay này. Và ước gì, từng chút một, chúng ta học được cách yêu như Cha trên trời đã yêu, để đời sống Kitô hữu của chúng ta thực sự trở thành dấu chỉ của một tình yêu khác, một tình yêu có sức chữa lành và biến đổi thế giới từ bên trong.

Lm. Anmai, CSsR

HÃY YÊU NHƯ CHA TRÊN TRỜI ĐÃ YÊU

Trong bầu khí lắng đọng của Mùa Chay, khi từng ngày trôi qua như từng nhịp thở chậm rãi mời gọi lòng người quay trở về với cội nguồn, Lời Chúa hôm nay vang lên vừa dịu dàng vừa quyết liệt. Đó không phải là một lời khuyên đạo đức chung chung, cũng không phải là một lý tưởng xa vời dành cho những tâm hồn “đặc biệt”, nhưng là một đòi hỏi đi thẳng vào trung tâm đời sống Kitô hữu. Chính Đức Giê-su Ki-tô đã nói với các môn đệ, và qua các môn đệ, nói với mỗi chúng ta: hãy yêu kẻ thù, hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi mình. Và Người kết thúc bằng một lời mời gọi cao vút như đỉnh núi: “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”

Mùa Chay không phải là mùa của những việc làm bề ngoài cho nhiều người nhìn thấy. Mùa Chay là thời gian Thiên Chúa đi vào vùng sâu thẳm nhất của con tim, nơi những vết thương chưa lành, những cay đắng chưa tan, những oán hờn chưa được gọi tên. Khi nghe lời mời gọi yêu kẻ thù, phản xạ tự nhiên của chúng ta thường là khựng lại. Yêu người làm tổn thương mình ư? Cầu nguyện cho kẻ xúc phạm mình sao? Điều đó nghe thật vô lý đối với lý trí tự nhiên. Nhưng Tin Mừng không được xây dựng trên logic báo trả, mà trên logic của tình yêu đến từ Thiên Chúa.

Chúng ta đã quen với một thứ tình yêu có điều kiện. Yêu khi được yêu lại. Tốt với người tốt với mình. Dễ mến với người dễ mến. Nhưng Chúa Giê-su đưa chúng ta đi xa hơn rất nhiều. Người không phá bỏ Lề Luật cũ, nhưng đưa Lề Luật ấy đến chỗ viên mãn. Nếu Lề Luật cũ dạy yêu đồng loại, thì Chúa dạy yêu cả kẻ thù. Không phải bằng cảm xúc dễ chịu, nhưng bằng một quyết định của con tim được soi sáng bởi ân sủng.

Chúng ta cần thành thật nhìn vào chính mình. Trong đời sống thường ngày, kẻ thù của ta có khi không phải là ai xa lạ. Đó có thể là người thân làm ta đau lòng. Là đồng nghiệp nói xấu sau lưng. Là người hàng xóm sống thiếu ý tứ. Là người đã từng phản bội lòng tin của ta. Có khi kẻ thù còn là chính ký ức đau buồn trong lòng ta, khiến ta không sao thanh thản. Tin Mừng hôm nay không phủ nhận nỗi đau ấy. Chúa Giê-su không bảo rằng những tổn thương đó là không có thật. Nhưng Người chỉ cho ta một con đường để nỗi đau không trở thành nhà tù giam cầm tâm hồn.

Yêu kẻ thù, trước hết, không có nghĩa là coi điều xấu là điều tốt, hay chấp nhận bất công như một định mệnh. Yêu kẻ thù là từ chối để hận thù chi phối đời mình. Là không để cái ác của người khác sinh ra cái ác trong chính mình. Là chọn tự do nội tâm thay vì sống trong vòng xoáy trả đũa. Khi Chúa mời gọi cầu nguyện cho kẻ ngược đãi mình, Người đang trao cho ta một chìa khóa. Cầu nguyện không làm cho người khác lập tức thay đổi, nhưng trước hết làm cho trái tim ta được chữa lành.

Hình ảnh Chúa Giê-su đưa ra thật đẹp và thật sâu: Thiên Chúa cho mặt trời mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Thiên Chúa không yêu vì con người xứng đáng, nhưng yêu vì Ngài là Cha. Tình yêu của Ngài không bị giới hạn bởi hành vi của con người. Đó là tình yêu nguồn mạch, tình yêu khởi đầu, tình yêu không mệt mỏi. Khi chúng ta yêu kẻ thù, chúng ta không bắt chước con người, mà bắt chước chính Thiên Chúa.

Mùa Chay là thời gian để chúng ta xét lại cách mình yêu thương. Có khi ta vẫn làm nhiều việc đạo đức, vẫn cầu nguyện, vẫn ăn chay, vẫn bố thí, nhưng trái tim ta lại khép kín trước một vài con người cụ thể. Ta có thể rất quảng đại với người xa lạ, nhưng lại lạnh lùng với người sống ngay bên cạnh. Tin Mừng hôm nay giống như một tấm gương soi, để ta thấy rõ sự chia cắt trong lòng mình giữa đức tin và đời sống.

Chúa Giê-su đặt một câu hỏi rất thẳng thắn: nếu anh em chỉ yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là lạ thường đâu? Ngay cả những người thu thuế cũng làm như thế. Câu hỏi ấy không nhằm lên án, nhưng nhằm đánh thức. Người không so sánh chúng ta để hạ thấp chúng ta, mà để mở ra cho chúng ta một chân trời mới. Người mời gọi chúng ta sống một điều “lạ thường”, không theo tiêu chuẩn của thế gian, nhưng theo tiêu chuẩn của Nước Trời.

Có lẽ chúng ta cần dành thời gian trong Mùa Chay này để tự hỏi: đâu là khuôn mặt cụ thể của “kẻ thù” trong đời tôi? Tôi đang mang trong lòng những oán giận nào chưa được đem ra ánh sáng? Tôi đang tránh né ai, đang đóng cửa lòng mình với ai? Đặt những câu hỏi ấy không phải để tự kết án, mà để mở ra cho ân sủng của Thiên Chúa có chỗ hoạt động.

Yêu kẻ thù không phải là việc làm trong một ngày. Đó là một hành trình dài, đôi khi rất chậm, đôi khi đầy nước mắt. Nhưng mỗi bước nhỏ đều có giá trị trước mặt Thiên Chúa. Có khi bước đầu tiên chỉ là xin ơn muốn yêu, khi ta chưa thể yêu thật. Có khi chỉ là xin ơn không nói xấu lại, không làm tổn thương thêm. Có khi chỉ là giữ im lặng thay vì buông lời cay độc. Những điều nhỏ bé ấy, khi được đặt trong tay Chúa, sẽ dần dần biến đổi con tim.

Chúa Giê-su không dạy điều mà chính Người không sống. Trên thập giá, Người đã cầu nguyện cho những kẻ đóng đinh mình. Người không chỉ nói về tình yêu kẻ thù, mà đã đi đến tận cùng của tình yêu ấy. Khi chúng ta cảm thấy lời mời gọi hôm nay quá sức mình, hãy nhìn lên thập giá. Ở đó, chúng ta không thấy một Thiên Chúa xa cách, nhưng thấy một Người Anh đi trước, mở đường cho chúng ta.

“Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Sự hoàn thiện mà Chúa nói đến không phải là không mắc lỗi, không vấp ngã, nhưng là hoàn thiện trong tình yêu. Là để cho tình yêu của Thiên Chúa thấm dần vào từng phản ứng, từng suy nghĩ, từng quyết định của đời mình. Là để cho trái tim ta ngày càng giống trái tim của Cha.

Mùa Chay rồi sẽ qua. Những ngày ăn chay, cầu nguyện rồi cũng kết thúc. Nhưng điều còn lại là con tim được đổi mới hay không. Ước gì Lời Chúa hôm nay không chỉ dừng lại nơi tai nghe, nhưng đi xuống tận lòng, để ở đó, Chúa có thể chạm vào những góc khuất nhất. Ước gì chúng ta dám để Chúa yêu qua chúng ta, yêu cả những nơi mà tự sức mình ta không thể yêu.

Xin cho mỗi người chúng ta, trong thinh lặng của Mùa Chay, dám bắt đầu lại từ tình yêu khó nhất. Không phải để chứng tỏ mình đạo đức, nhưng để sống tự do hơn, nhẹ nhõm hơn, và giống Thiên Chúa hơn. Bởi vì chỉ khi yêu như Cha trên trời, chúng ta mới thực sự là con cái của Người, và chỉ khi đó, đời sống Kitô hữu của chúng ta mới trở thành một dấu chỉ sống động của Tin Mừng giữa trần gian.

Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay khép lại, nhưng lời mời gọi của Chúa vẫn còn vang vọng. Xin cho lời ấy tiếp tục ở lại trong chúng ta, dẫn dắt chúng ta từng ngày, cho đến khi tình yêu của Cha thực sự trở thành nhịp đập của chính con tim mình.

Lm. Anmai, CSsR

YÊU ĐẾN TẬN CÙNG – CON ĐƯỜNG HOÀN THIỆN TRONG MÙA CHAY

Mùa Chay lại trở về, nhẹ như một làn gió nhưng cũng nặng như một tiếng gọi từ thẳm sâu tâm hồn. Tôi vẫn luôn có cảm giác rằng mỗi khi bước vào Mùa Chay, mình bước vào một cuộc hành trình âm thầm giữa sa mạc của chính lòng mình. Ở đó có khô khan, có cám dỗ, có những vết thương chưa lành, có cả những ký ức về tổn thương và oán giận mà ta vẫn chưa thể buông xuống. Và hôm nay, trong ngày thứ Bảy của tuần I Mùa Chay, Lời Chúa vang lên như một lưỡi dao sắc nhưng cũng như một dòng nước mát: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em… Anh em hãy nên hoàn thiện như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”

Thật lòng mà nói, mỗi lần nghe lại những lời này trong Tin Mừng theo thánh Mát-thêu, tôi thấy mình chùn bước. Yêu người yêu mình thì đã khó, huống hồ yêu kẻ làm mình tổn thương. Tha thứ cho người hiểu lầm mình đã khó, huống chi cầu nguyện cho người cố tình làm hại mình. Chúa Giê-su không chỉ mời gọi chúng ta sống tốt hơn một chút, quảng đại hơn một chút. Ngài đòi hỏi chúng ta bước vào một con đường vượt quá bản năng tự nhiên của con người. Một con đường đi ngược lại phản xạ thường tình của trái tim.

Luật cũ dạy: “Hãy yêu đồng loại và ghét kẻ thù.” Điều đó nghe có vẻ hợp lý. Bởi vì theo lẽ thường, tình yêu có điều kiện. Tôi yêu người tốt với tôi. Tôi tử tế với người tử tế với tôi. Tôi chào hỏi người chào hỏi tôi. Nhưng Chúa Giê-su không dừng lại ở mức độ công bằng ấy. Ngài nâng tiêu chuẩn của tình yêu lên cao hơn: yêu cả kẻ thù, cầu nguyện cho người ngược đãi mình. Ngài không chỉ sửa một điều luật. Ngài thay đổi tận gốc cách chúng ta nhìn Thiên Chúa và nhìn con người.

Thiên Chúa mà Chúa Giê-su mặc khải không phải là một vị thần chỉ đứng về phía người công chính và trừng phạt kẻ tội lỗi ngay lập tức. Ngài là Cha. Một người Cha cho mặt trời mọc lên soi sáng cả người tốt lẫn kẻ xấu. Một người Cha cho mưa xuống trên người công chính cũng như bất chính. Hình ảnh ấy thật đẹp. Mặt trời không chọn nơi để chiếu sáng. Mưa không hỏi ai xứng đáng để được rơi xuống. Tình yêu của Thiên Chúa không bị giới hạn bởi thành kiến hay sự phân loại.

Và Chúa Giê-su nói: nếu anh em muốn là con cái của Cha trên trời, hãy yêu như Cha yêu. Không phải chỉ tin rằng mình là con, nhưng sống như con. Người ta có thể nhận ra chúng ta là con Thiên Chúa không phải qua những lời tuyên xưng lớn lao, nhưng qua cách chúng ta đối xử với người làm mình đau.

Tôi nghĩ đến những mối tương quan trong đời sống thường ngày. Có những vết thương rất nhỏ nhưng dai dẳng. Một lời nói vô tình. Một ánh mắt coi thường. Một sự hiểu lầm không được giải thích. Có những mối quan hệ gia đình rạn nứt vì những chuyện tưởng như không đáng. Có những cộng đoàn tan vỡ vì tự ái. Có những tình bạn chấm dứt vì ai cũng chờ người kia xin lỗi trước. Và rồi chúng ta mang theo sự lạnh nhạt ấy đi qua năm tháng, tự nhủ rằng mình có lý.

Nhưng khi đứng trước Lời Chúa hôm nay, tôi không thể chỉ bào chữa cho mình. “Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi?” Câu hỏi ấy làm tôi giật mình. Hóa ra điều Chúa mong nơi tôi không phải là một thứ tình yêu trao đổi. Không phải yêu để được yêu lại. Không phải tha thứ để được người khác công nhận mình cao thượng. Nhưng là yêu vì tôi là con của Cha, và Cha tôi yêu như thế.

Yêu kẻ thù không có nghĩa là chấp nhận sự bất công. Không có nghĩa là dung túng cho điều xấu. Không có nghĩa là để người khác tiếp tục làm tổn thương mình. Nhưng là không để hận thù làm chủ trái tim. Là không để bóng tối của người khác dập tắt ánh sáng trong mình. Là chọn cầu nguyện thay vì nguyền rủa. Là xin Chúa chạm đến họ trước khi xin Chúa bênh vực mình.

Cầu nguyện cho người ngược đãi mình là một điều rất lạ. Khi tôi cầu nguyện cho ai đó, tôi đặt họ trước mặt Chúa. Tôi nhìn họ dưới ánh sáng của Thiên Chúa, chứ không chỉ qua lăng kính tổn thương của mình. Và dần dần, trong cầu nguyện, tôi nhận ra họ cũng mong manh, cũng đầy giới hạn, cũng có những nỗi đau mà tôi không thấy. Cầu nguyện không thay đổi người kia ngay lập tức, nhưng chắc chắn thay đổi trái tim tôi.

Mùa Chay là thời gian hoán cải. Nhưng hoán cải không chỉ là bớt một thói quen xấu, thêm một việc đạo đức. Hoán cải sâu xa là thay đổi cách yêu. Là để trái tim mình được kéo giãn ra khỏi những ranh giới hẹp hòi. Là tập yêu không chỉ người “xứng đáng”, nhưng cả người “khó yêu”.

Chúa Giê-su kết thúc đoạn Tin Mừng bằng một lời mời gọi khiến tôi vừa run sợ vừa khát khao: “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Hoàn thiện ở đây không phải là không bao giờ sai lỗi. Không phải là trở nên không tì vết theo nghĩa đạo đức khắt khe. Nhưng là nên giống Cha trong tình yêu. Là để tình yêu của Cha trở thành chuẩn mực cho đời mình.

Có lẽ suốt đời tôi cũng không thể yêu cách trọn vẹn như Chúa dạy. Nhưng mỗi ngày, tôi có thể bắt đầu lại. Bắt đầu bằng một lời cầu nguyện cho người tôi đang khó chịu. Bắt đầu bằng một quyết định không nói xấu ai đó đã làm tôi tổn thương. Bắt đầu bằng một ánh nhìn dịu lại thay vì gay gắt.

Mùa Chay luôn dẫn chúng ta về thập giá. Trên thập giá, Chúa Giê-su không chỉ giảng về tình yêu kẻ thù. Ngài sống điều đó. “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm.” Trong khoảnh khắc bị phản bội, bị kết án oan, bị đóng đinh, Ngài vẫn cầu nguyện cho những người đang giết mình. Đó không còn là lý thuyết. Đó là tình yêu đến tận cùng.

Mỗi khi nghĩ đến điều ấy, tôi thấy những vết thương của mình trở nên nhỏ bé. Không phải vì chúng không đau. Nhưng vì tôi biết mình được mời gọi bước vào cùng một con đường. Con đường của tình yêu vượt qua công bằng, vượt qua tự ái, vượt qua trả đũa.

Mùa Chay dài bốn mươi ngày. Bốn mươi ngày đủ để ta nhận ra mình yếu đuối. Nhưng cũng đủ để ta tập yêu thêm một chút mỗi ngày. Có thể hôm nay tôi chưa thể ôm lấy kẻ thù trong lòng. Nhưng tôi có thể ngừng nói lời cay nghiệt. Có thể tôi chưa thể mỉm cười với người làm mình tổn thương. Nhưng tôi có thể âm thầm dâng họ trong lời kinh tối.

Tôi tin rằng khi ta cố gắng yêu như Chúa dạy, dù chỉ một chút thôi, thế giới này sẽ dịu lại. Gia đình sẽ bớt căng thẳng. Cộng đoàn sẽ bớt chia rẽ. Và chính tâm hồn ta sẽ nhẹ hơn rất nhiều. Vì hận thù luôn làm trái tim nặng nề. Chỉ có yêu thương mới giải thoát ta khỏi gánh nặng ấy.

Hôm nay, khi kết thúc ngày thứ Bảy đầu tiên của Mùa Chay, tôi muốn xin Chúa một điều rất đơn sơ: xin cho con đừng sợ yêu. Xin cho con can đảm bước ra khỏi vùng an toàn của những tính toán hơn thua. Xin cho con biết nhìn người làm con đau bằng ánh mắt của Cha trên trời. Và nếu con chưa thể yêu họ ngay, xin cho con ít là biết cầu nguyện cho họ.

Có thể đó chính là bước đầu tiên của sự hoàn thiện. Không phải là đạt đến một đỉnh cao đạo đức nào đó, nhưng là mỗi ngày để trái tim mình gần hơn với trái tim của Cha. Và khi trái tim ta dần dần giống trái tim của Ngài, ta sẽ hiểu rằng yêu kẻ thù không phải là gánh nặng, nhưng là con đường dẫn ta vào tự do, vào bình an, vào niềm vui sâu thẳm của người con được sống trong tình yêu vô điều kiện.

Mùa Chay vẫn còn dài. Hành trình còn nhiều thử thách. Nhưng Lời Chúa hôm nay như một ngọn đèn nhỏ giữa sa mạc. Ánh sáng ấy không chói lòa, nhưng đủ để tôi bước tiếp. Và tôi tin, nếu tôi dám yêu thêm một chút mỗi ngày, tôi sẽ dần dần trở nên giống Cha hơn. Không phải bằng sức riêng mình, nhưng bằng ân sủng của Đấng đã yêu tôi trước, ngay cả khi tôi còn là kẻ thù của tình yêu Ngài.

Lm. Anmai, CSsR

YÊU ĐẾN TẬN CÙNG – CON ĐƯỜNG HẸP DẪN VÀO TRÁI TIM THIÊN CHÚA

Có những lời của Tin Mừng không ồn ào, không gây choáng ngợp ngay tức khắc, nhưng khi đã thấm vào thì không để ta yên. Chúng nằm đó, lặng lẽ, như một mũi kim nhỏ, chạm nhẹ mà đau sâu. Lời mời gọi “hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em” chính là một lời như thế. Mỗi lần nghe lại, ta không thể giả vờ như không liên quan. Bởi vì trong đời mỗi người, ít nhiều gì cũng có những khuôn mặt khiến ta khó yêu, những ký ức khiến ta không muốn nhớ, những vết thương khiến ta khép lòng lại. Và chính ở đó, Tin Mừng bước vào.

Trong Tin Mừng theo thánh Mát-thêu, Đức Giê-su Ki-tô không nói với đám đông xa lạ, nhưng nói với các môn đệ, nói với những người đã theo Người, đã nghe Người giảng, đã chứng kiến những phép lạ. Nói cách khác, Người đang nói với những người giống như chúng ta hôm nay: những người tin, những người đi lễ, những người muốn sống đạo. Và chính với những người đó, Người đặt ra một đòi hỏi vượt mức bình thường: đừng chỉ sống tốt theo tiêu chuẩn loài người, nhưng hãy sống theo tiêu chuẩn của Thiên Chúa.

Luật cũ dạy yêu đồng loại và ghét kẻ thù. Điều đó rất hợp lý theo lẽ tự nhiên. Con người ai cũng cần phân định bạn – thù, gần – xa, tốt – xấu. Không ai muốn bị lợi dụng, bị chà đạp, bị tổn thương mãi. Vì thế, khi bị xúc phạm, ta phản ứng. Khi bị đối xử bất công, ta ghi nhớ. Khi bị phản bội, ta khép lại. Tất cả những điều đó đều rất người. Đức Giê-su không phủ nhận tính người ấy. Nhưng Người không muốn các môn đệ của mình dừng lại ở đó. “Hãy yêu kẻ thù.” Lời ấy không xóa đi ký ức đau buồn, không làm biến mất những bất công đã xảy ra. Nhưng lời ấy mở ra một con đường khác: con đường không để cho hận thù làm chủ trái tim. Kẻ thù, trong Tin Mừng, không chỉ là người công khai chống đối ta, mà còn là bất cứ ai khiến ta đau, làm ta tổn thương, khiến ta mất bình an. Có khi đó là người rất gần: một người thân trong gia đình, một người từng là bạn, một người trong cộng đoàn. Chính vì gần, nên vết thương càng sâu.

Mùa Chay là thời gian Thiên Chúa cho ta dừng lại và nhìn kỹ vào những điều ấy. Có thể ta đã quen với việc giữ chay bên ngoài: bớt ăn, bớt uống, bớt hưởng thụ. Nhưng Tin Mừng hôm nay mời ta đi xa hơn: giữ chay trong lòng, chay khỏi oán giận, khỏi cay đắng, khỏi nhu cầu phải trả đũa. Đó là một kiểu chay khó hơn nhiều, vì nó đụng đến cái tôi rất sâu của mỗi người.

Đức Giê-su không dừng lại ở việc yêu kẻ thù, Người còn nói: hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Người biết rất rõ giới hạn của con người. Người biết rằng có những lúc ta không thể yêu bằng cảm xúc, không thể nói lời tốt đẹp, không thể hành động cách quảng đại. Nhưng ta luôn có thể cầu nguyện. Cầu nguyện là đặt người kia vào trong tay Thiên Chúa, thay vì giữ họ trong vòng xét đoán của mình. Khi cầu nguyện, ta thừa nhận rằng mình không phải là thẩm phán tối cao, và cũng không phải là nạn nhân duy nhất. Trước mặt Thiên Chúa, tất cả chúng ta đều cần lòng xót thương.

Cầu nguyện cho kẻ thù không làm cho họ lập tức thay đổi. Nhưng lời cầu nguyện ấy từ từ thay đổi chính ta. Nó làm mềm lại những chỗ cứng trong lòng, làm dịu đi những cơn sóng ngầm của giận dữ, và mở ra một không gian để Thiên Chúa hành động. Nhiều khi, phép lạ không xảy ra nơi người khác, mà xảy ra nơi chính trái tim ta.

Đức Giê-su đưa ra hình ảnh rất đẹp về Cha trên trời: mặt trời vẫn mọc lên cho kẻ xấu cũng như người tốt, mưa vẫn rơi xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Đó không phải là sự dễ dãi của Thiên Chúa, mà là sự trung tín của Người với chính tình yêu của mình. Thiên Chúa không yêu vì con người xứng đáng, nhưng yêu vì Người là Tình Yêu. Và khi Đức Giê-su mời gọi chúng ta nên hoàn thiện như Cha trên trời, Người không đặt lên vai ta một gánh nặng không thể vác, nhưng mời ta bước vào chính dòng chảy của tình yêu ấy.

Chúng ta thường sợ chữ “hoàn thiện”, vì nghĩ nó đòi hỏi sự không tì vết. Nhưng trong ánh sáng Tin Mừng, hoàn thiện không phải là không bao giờ sai, mà là không ngừng để cho tình yêu của Thiên Chúa sửa dạy và biến đổi mình. Hoàn thiện là mỗi ngày học yêu hơn một chút, tha hơn một chút, và bớt đặt cái tôi mình vào trung tâm.

Đức Giê-su hỏi một cách rất thẳng: nếu chỉ yêu người yêu mình, thì có gì là lạ đâu. Câu hỏi ấy làm lộ ra một sự thật: sống đạo theo mức tối thiểu thì rất dễ, nhưng sống đạo theo tinh thần Tin Mừng thì luôn đòi hỏi vượt lên. Không phải vượt lên để hơn người khác, mà vượt lên chính mình. Và chính trong cuộc vượt lên ấy, con người gặp được Thiên Chúa. Có những lúc, khi nghe Tin Mừng hôm nay, ta thấy nản. Ta nghĩ mình không đủ sức, không đủ cao thượng. Nhưng Mùa Chay nhắc ta rằng Thiên Chúa không đòi ta phải thành công ngay, Người chỉ đòi ta đừng đóng cửa lòng mình. Có thể hôm nay ta vẫn còn đau, vẫn còn giận. Nhưng nếu ta không nuôi dưỡng hận thù, nếu ta dám đem nỗi đau ấy lên trước mặt Chúa, thì ân sủng đã bắt đầu làm việc.

Khi nhìn lên thập giá, ta thấy Tin Mừng này được sống đến tận cùng. Trên thập giá, Đức Giê-su không chỉ nói về tình yêu kẻ thù, Người đã thực sự yêu. Người cầu nguyện cho những kẻ giết mình, Người trao phó chính mình cho Cha, ngay cả khi mọi sự xem ra là thất bại. Và chính từ nơi tưởng như thất bại ấy, sự sống mới được khai sinh.

Mùa Chay không chỉ là hành trình đi về phía Phục Sinh, mà là hành trình đi sâu vào trái tim Thiên Chúa. Trái tim ấy không khép lại trước sự dữ, nhưng cũng không thỏa hiệp với nó. Trái tim ấy chọn yêu đến cùng, để biến đổi sự dữ từ bên trong. Và Đức Giê-su mời gọi chúng ta, những người theo Người, học lấy nhịp đập ấy cho đời mình.

Ước gì trong Mùa Chay này, mỗi người chúng ta dám gọi tên một người khó yêu nhất trong đời mình, không phải để kết án, mà để đặt họ vào trong lời cầu nguyện. Ước gì từng ngày, từng ngày một, chúng ta để cho tình yêu của Cha trên trời uốn nắn lại những góc cạnh cứng cỏi nơi lòng mình. Và ước gì, dù con đường này hẹp và khó, chúng ta vẫn tin rằng nó dẫn vào bầu trời rất rộng, bầu trời của tự do, bình an và sự sống thật.

Lm. Anmai, CSsR

YÊU ĐẾN TẬN CÙNG – CON ĐƯỜNG KHÓ NHẤT VÀ CŨNG LÀ CON ĐƯỜNG CỦA THIÊN CHÚA

Mùa Chay lại trở về, nhẹ nhàng mà sâu thẳm, như một lời gọi khẽ khàng nhưng dai dẳng gõ vào cánh cửa tâm hồn chúng ta. Mùa Chay không ồn ào, không rực rỡ, không phô trương. Mùa Chay giống như một buổi chiều lặng gió, nơi Thiên Chúa ngồi chờ con người dám dừng lại, dám nhìn sâu vào chính mình, và dám để cho Lời Người chạm đến những góc tối nhất của lòng ta. Và trong Thứ Bảy Tuần I Mùa Chay này, Lời Chúa đặt trước mặt chúng ta một đòi hỏi tưởng chừng quá sức con người: hãy yêu kẻ thù, hãy cầu nguyện cho kẻ ngược đãi mình, và hãy nên hoàn thiện như Cha trên trời là Đấng hoàn thiện.

Nghe những lời ấy, nếu thành thật, không ai trong chúng ta có thể nói ngay: “Con làm được.” Trái lại, điều đầu tiên bật lên trong lòng thường là sự kháng cự. Yêu người làm tôi tổn thương ư? Cầu nguyện cho kẻ đã nói xấu tôi, hại tôi, làm tôi mất danh dự, mất bình an ư? Làm sao có thể? Chúng ta quen với một thứ đạo đức vừa tầm, quen với việc yêu những người dễ thương, tốt với những ai tốt với mình, tử tế với những ai tử tế với mình. Điều đó hợp lý, công bằng, dễ hiểu. Nhưng Đức Giê-su hôm nay không dừng lại ở mức “hợp lý”. Người dẫn chúng ta bước qua ngưỡng cửa của lẽ thường để đi vào trái tim của chính Thiên Chúa.

Đức Giê-su bắt đầu bằng cách nhắc lại điều ai cũng biết: luật xưa dạy yêu đồng loại và ghét kẻ thù. Luật ấy phản ánh một cách sống rất con người. Bởi khi bị tổn thương, phản xạ tự nhiên của chúng ta là khép lòng lại, là dựng tường phòng thủ, là giữ khoảng cách, thậm chí là nuôi hận thù. Nhưng Đức Giê-su không đến để củng cố những bức tường ấy. Người đến để phá đổ chúng, không phải bằng bạo lực, mà bằng tình yêu. “Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù.” Chữ “Thầy” ở đây mang một trọng lượng rất lớn. Đó không phải là một nhà đạo đức nói từ xa, nhưng là Đấng sẽ sống điều Người dạy, sẽ đi con đường Người mời gọi, cho đến tận thập giá.

Yêu kẻ thù không phải là một cảm xúc dễ chịu. Đức Giê-su không bảo chúng ta phải thấy thích kẻ thù, không bảo chúng ta phải quên ngay nỗi đau, càng không bảo chúng ta coi điều ác là điều thiện. Yêu kẻ thù trước hết là một chọn lựa nội tâm, một quyết định không để cho hận thù thống trị trái tim mình. Đó là từ chối để cho cái ác của người khác sinh ra cái ác mới trong chính mình. Khi tôi nuôi hận, tôi tưởng rằng tôi đang trừng phạt kẻ làm tôi đau, nhưng thật ra tôi đang tự giam mình trong một nhà tù vô hình. Mùa Chay mời gọi chúng ta bước ra khỏi nhà tù ấy, dù cánh cửa nặng nề và mở ra rất đau.

Đức Giê-su còn đi xa hơn khi nói: hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Cầu nguyện là đặt người khác trước mặt Thiên Chúa. Khi tôi cầu nguyện cho một người làm tôi đau, tôi đang trao người ấy cho lòng thương xót của Thiên Chúa, và đồng thời, tôi cũng trao chính vết thương của mình cho Người. Cầu nguyện không làm cho quá khứ biến mất, nhưng làm cho quá khứ không còn quyền thống trị hiện tại. Có những vết thương chỉ có thể lành khi được đặt trong ánh sáng của lời cầu nguyện, trong sự thinh lặng trước nhan Chúa.

Đức Giê-su đưa ra một hình ảnh rất đẹp và rất thật: Thiên Chúa cho mặt trời mọc lên trên kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Thiên Chúa không yêu theo kiểu tính toán. Người không chờ con người xứng đáng rồi mới yêu. Người yêu trước, yêu không điều kiện, yêu cả khi con người còn quay lưng lại với Người. Đó là chuẩn mực của tình yêu mà Đức Giê-su mời gọi chúng ta học lấy. Không phải để trở thành những anh hùng đạo đức, nhưng để “được trở nên con cái của Cha anh em”.

Làm con không chỉ là một danh xưng, mà là một lối sống. Con cái thì mang dáng dấp của cha mẹ. Nếu Thiên Chúa là Cha yêu thương không phân biệt, thì người con cũng được mời gọi bước vào cùng một nhịp đập ấy. Yêu kẻ thù, vì thế, không phải là một việc làm phụ thêm cho đời sống Kitô hữu, nhưng là dấu chỉ sâu xa nhất cho thấy chúng ta thực sự thuộc về Thiên Chúa.

Đức Giê-su rất thực tế khi nói: nếu anh em chỉ yêu những kẻ yêu mình, thì anh em nào có công chi. Người không hạ thấp những việc tốt thông thường, nhưng Người muốn chúng ta hiểu rằng Tin Mừng không dừng lại ở mức “ai cũng làm được”. Tin Mừng mở ra một chân trời khác, nơi cái “lạ thường” không nằm ở những điều to tát bên ngoài, mà ở một trái tim dám yêu vượt qua bản năng tự vệ của mình.

Có lẽ trong Mùa Chay này, mỗi người chúng ta đều có một khuôn mặt hiện lên trong lòng khi nghe hai chữ “kẻ thù”. Có thể đó không phải là kẻ thù theo nghĩa lớn lao, nhưng là một người làm ta tổn thương, một người khiến ta khó chịu, một người mà chỉ cần nghĩ đến thôi là lòng đã se lại. Mùa Chay không đòi ta phải làm ngay những điều phi thường. Mùa Chay chỉ mời ta bắt đầu bằng một bước rất nhỏ: dám nhìn người ấy bằng ánh mắt khác, dám thì thầm một lời cầu nguyện rất đơn sơ, dám xin Chúa cho mình được tự do khỏi hận thù.

“Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Câu kết này dễ làm chúng ta nản lòng, vì chúng ta quá rõ sự bất toàn của mình. Nhưng sự hoàn thiện mà Đức Giê-su nói đến không phải là không sai sót, không vấp ngã. Sự hoàn thiện ấy là sự trọn vẹn của tình yêu. Là một con tim ngày càng giống trái tim của Thiên Chúa hơn, dù vẫn mang đầy những vết sẹo.

Mùa Chay là thời gian để tập yêu lại từ đầu. Yêu không phải bằng sức riêng mình, mà bằng ân sủng Chúa ban. Khi chúng ta thú nhận sự bất lực của mình trước đòi hỏi của Tin Mừng, chính lúc ấy Thiên Chúa có chỗ để hành động. Người không chờ chúng ta hoàn hảo rồi mới yêu, nhưng yêu để làm chúng ta từng bước trở nên hoàn thiện trong tình yêu.

Ước gì trong Thứ Bảy lặng lẽ này, mỗi người chúng ta dám mang tên của một “kẻ thù” đặt trước mặt Chúa, không để kết án, nhưng để xin ơn biết yêu như Chúa yêu. Ước gì Mùa Chay này không trôi qua như một thói quen đạo đức, nhưng trở thành một hành trình hoán cải thực sự, nơi trái tim chúng ta được nới rộng ra, để có chỗ cho cả những người ta từng muốn loại trừ. Bởi chỉ khi ấy, chúng ta mới thực sự bước đi trên con đường của Đức Giê-su, con đường của tình yêu đến tận cùng.

Lm. Anmai, CSsR

YÊU ĐẾN CÙNG – CON ĐƯỜNG KHÓ NHẤT VÀ CŨNG LÀ CON ĐƯỜNG CỦA THIÊN CHÚA

Tin Mừng hôm nay, trích từ lời dạy của Đức Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu, đặt chúng ta đứng trước một đỉnh cao chói lòa của đời sống Kitô hữu, nơi mà trí khôn con người dễ choáng ngợp, còn trái tim thì run sợ: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.” Mùa Chay đưa chúng ta vào sa mạc của nội tâm, nơi những lớp mặt nạ bị gỡ bỏ, nơi ta phải đối diện với sự thật về chính mình. Và sự thật ấy, nếu thành thật, thường không dễ chịu: chúng ta dễ yêu người dễ thương, dễ gần, dễ đồng thuận; nhưng khi đối diện với kẻ làm ta tổn thương, xúc phạm, chà đạp, phản bội, thì trái tim ta co rút lại, phòng thủ, khép kín, thậm chí khao khát trả đũa. Lời Chúa vang lên giữa sa mạc ấy không phải để lên án, nhưng để mở ra một con đường mới, một lối đi mà chỉ có tình yêu của Thiên Chúa mới làm được nơi lòng người.

Đức Giê-su không phủ nhận cảm xúc tự nhiên của con người. Ngài biết chúng ta đau khi bị xúc phạm, biết chúng ta tức giận khi bị bất công, biết chúng ta mệt mỏi khi phải chịu đựng lâu dài. Nhưng Ngài không dừng lại ở mức “hiểu” ấy. Ngài mời gọi chúng ta bước qua giới hạn tự nhiên, để đi vào chiều kích siêu nhiên của tình yêu. “Hãy yêu kẻ thù” không phải là một khẩu hiệu đạo đức treo trên tường, càng không phải là một thứ tình cảm giả tạo, gượng ép. Đó là một hành trình nội tâm dài, đòi hỏi hoán cải mỗi ngày, đòi hỏi ta đặt mình dưới ánh sáng của Cha trên trời, Đấng cho mặt trời mọc lên cho cả người xấu lẫn người tốt, cho mưa rơi xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. Khi Đức Giê-su nói như thế, Ngài đang hé mở cho chúng ta thấy trái tim của Thiên Chúa: một trái tim không tính toán, không phân loại, không yêu theo công trạng, nhưng yêu vì yêu.

Mùa Chay là thời gian để chúng ta nhìn lại cách mình yêu. Ta có yêu để được yêu lại không? Ta có yêu khi thấy người khác xứng đáng không? Ta có yêu khi mình còn kiểm soát được không? Nếu tình yêu của ta chỉ dừng lại ở đó, thì Đức Giê-su nói rất thẳng: “Anh em nào có công chi?” Ngay cả những người thu thuế, những người bị xã hội coi thường, cũng làm được điều ấy. Lời này không nhằm hạ thấp ai, nhưng để thức tỉnh chúng ta: đời sống Kitô hữu không thể chỉ ngang bằng với mức tối thiểu của đạo đức xã hội. Tin Mừng mời gọi chúng ta đi xa hơn, sâu hơn, cao hơn. Đi vào chiều sâu của tình yêu vô điều kiện, đi lên đỉnh cao của sự hoàn thiện mà Cha trên trời mời gọi.

Yêu kẻ thù, trước hết, là một quyết định, chứ không phải là một cảm xúc. Không ai có thể ra lệnh cho trái tim phải rung động ngay trước người đã làm mình đau. Nhưng ta có thể quyết định không để hận thù chi phối đời mình. Ta có thể quyết định không trả đũa bằng cùng một thứ bạo lực, dù là bạo lực của lời nói, của thái độ, của sự im lặng khinh miệt. Ta có thể quyết định cầu nguyện cho người làm khổ mình, dù lúc đầu lời cầu ấy còn khô khan, gượng gạo, thậm chí chỉ là một tiếng thở dài trước mặt Chúa. Nhưng chính trong sự gượng gạo ấy, ân sủng bắt đầu làm việc. Mùa Chay không đòi ta phải trở nên thánh thiện trong một đêm, nhưng mời ta trung thành với từng bước nhỏ của hoán cải.

Khi Đức Giê-su nói: “Hãy cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em,” Ngài biết rằng cầu nguyện là con đường duy nhất có thể biến đổi trái tim. Ta không thể tự mình tạo ra tình yêu siêu nhiên, nhưng ta có thể mở lòng để Thiên Chúa yêu trong ta và qua ta. Cầu nguyện cho kẻ thù không làm cho điều xấu họ đã làm trở nên tốt, không phủ nhận sự bất công ta đã chịu. Cầu nguyện là đặt cả nỗi đau của mình lẫn con người của họ vào trong ánh sáng của Thiên Chúa, để Ngài chữa lành, uốn nắn, và dẫn dắt theo cách của Ngài. Có những vết thương cần thời gian dài mới lành, và có những ký ức có thể không bao giờ biến mất hoàn toàn. Nhưng tình yêu Kitô giáo không đòi ta quên hết, mà đòi ta không để ký ức ấy trở thành nguồn nuôi dưỡng hận thù.

Hình ảnh mặt trời và mưa mà Đức Giê-su dùng thật đẹp và thật mạnh. Mặt trời không chọn soi sáng ai, mưa không chọn rơi xuống chỗ nào xứng đáng hơn. Thiên Chúa không thiên vị, không đóng kín ân sủng của Ngài trong những ranh giới hẹp hòi của chúng ta. Khi ta yêu kẻ thù, ta bước vào lối sống của chính Thiên Chúa. Ta bắt đầu nhìn người khác không chỉ bằng ký ức đau buồn của mình, mà bằng cái nhìn của Cha trên trời, Đấng thấy nơi mỗi con người một đứa con đang cần được cứu độ. Điều này không làm cho con đường trở nên dễ hơn, nhưng làm cho nó có ý nghĩa. Ta không yêu vì người kia đáng yêu, nhưng vì Thiên Chúa đã yêu ta trước, khi ta còn là tội nhân.

Trong đời sống hằng ngày, kẻ thù không nhất thiết là những nhân vật lớn lao hay xa lạ. Đôi khi, đó là người sống rất gần: một người thân không hiểu mình, một đồng nghiệp gây khó dễ, một người hàng xóm làm ta bực bội, một ký ức cũ chưa được chữa lành. Mùa Chay mời ta gọi tên những “kẻ thù” ấy trong lòng mình, không để lên án họ, nhưng để đặt họ trước mặt Chúa. Khi ta dám gọi tên, ta bắt đầu bước ra khỏi bóng tối của sự chối bỏ. Khi ta dám cầu nguyện, dù chỉ bằng một câu ngắn ngủi: “Lạy Chúa, xin thương xót con và người ấy,” thì ta đã để ánh sáng của Thiên Chúa chiếu vào một góc tối trong tâm hồn.

“Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Câu kết này không phải là một gánh nặng không thể vác nổi, nhưng là một lời hứa. Thiên Chúa không ra lệnh cho ta làm điều bất khả thi rồi bỏ mặc ta. Ngài ban ân sủng, ban Thánh Thần, ban chính sự sống của Ngài để ta có thể lớn lên từng ngày trong tình yêu. Sự hoàn thiện mà Đức Giê-su nói đến không phải là không bao giờ sai lỗi, nhưng là để cho tình yêu của Thiên Chúa ngày càng chiếm nhiều chỗ hơn trong đời ta. Là để mỗi ngày bớt một chút ích kỷ, bớt một chút hận thù, bớt một chút khép kín, và thêm một chút bao dung, thêm một chút kiên nhẫn, thêm một chút xót thương.

Mùa Chay là thời gian thuận tiện để thực tập tình yêu khó nhất này. Khi ta ăn chay, không chỉ là bớt đi một bữa ăn, mà là bớt đi sự cay nghiệt trong lời nói. Khi ta cầu nguyện, không chỉ là thêm giờ kinh, mà là thêm chỗ cho người khác trong trái tim mình, kể cả những người ta không thích. Khi ta làm việc bác ái, không chỉ là cho đi vật chất, mà là cho đi sự tha thứ, sự tôn trọng, sự nhìn nhận phẩm giá của người khác. Những hy sinh ấy âm thầm, không ồn ào, nhưng chính chúng làm cho Tin Mừng trở nên sống động trong thế giới hôm nay.

Có thể sẽ có lúc ta cảm thấy mệt mỏi, chán nản, thậm chí muốn bỏ cuộc trên con đường yêu thương này. Khi ấy, hãy nhìn lên thập giá. Nơi đó, Đức Giê-su đã yêu đến cùng, yêu cả những kẻ đóng đinh Ngài, yêu đến mức thốt lên: “Lạy Cha, xin tha cho họ.” Thập giá không phải là thất bại của tình yêu, nhưng là chiến thắng trọn vẹn của tình yêu. Mỗi lần ta chọn yêu thay vì trả thù, tha thứ thay vì oán hận, cầu nguyện thay vì nguyền rủa, là mỗi lần ta bước một bước nhỏ theo con đường thập giá ấy, con đường dẫn đến sự sống.

Ước gì trong Mùa Chay này, chúng ta không sợ đối diện với lời mời gọi khó khăn của Tin Mừng. Ước gì chúng ta dám để cho lời “hãy yêu kẻ thù” chạm đến những góc sâu nhất của đời mình, nơi ta thường giấu kín nỗi đau và sự tức giận. Và ước gì, từng chút một, chúng ta để cho tình yêu của Cha trên trời uốn nắn trái tim mình, để rồi một ngày kia, khi nhìn lại, ta ngạc nhiên nhận ra rằng: điều tưởng như không thể đối với con người, lại trở nên có thể khi ta đặt đời mình trong tay Thiên Chúa.

Lm. Anmai, CSsR

HÃY YÊU NHƯ CHA ĐÃ YÊU

Tin Mừng mà Hội Thánh trao cho chúng ta trong ngày thứ Bảy tuần I Mùa Chay này là một trong những đoạn Tin Mừng khó nhất, sắc bén nhất, và cũng đẹp nhất của lời Đức Giê-su. Đó không phải là những lời dễ nghe, không phải là những lời để người ta vỗ tay tán thưởng, mà là những lời khiến lòng ta chùng xuống, khiến lương tâm ta bị lay động, và khiến ta buộc phải tự hỏi: tôi đang sống đức tin của mình đến đâu, và tôi có dám đi trọn con đường mà Chúa mời gọi hay không. Qua ngòi bút của thánh Mát-thêu, Chúa Giê-su nói thẳng, nói thật, và nói đến tận căn: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.”

Mùa Chay là mùa của sự thật. Sự thật về Thiên Chúa, và cũng là sự thật về chính chúng ta. Trong những ngày này, Hội Thánh không ru ngủ chúng ta bằng những lời đạo đức chung chung, mà đặt chúng ta trước gương mặt thật của Tin Mừng. Tin Mừng ấy không uốn theo những gì ta thích, mà uốn lại những gì đang méo mó trong ta. Và đoạn Tin Mừng hôm nay chính là một tấm gương như thế. Soi vào đó, không ai có thể tự tin mà nói rằng: tôi đã sống trọn vẹn lời Chúa rồi.

Chúng ta vẫn thường nghe câu “Hãy yêu người thân cận như chính mình”, và có lẽ đã quen tai đến mức không còn thấy nó chạm đến tim mình nữa. Nhưng hôm nay, Chúa Giê-su đi xa hơn rất nhiều. Người không chỉ nói hãy yêu người thân cận, mà còn nói hãy yêu kẻ thù. Không chỉ tha thứ cho người làm mình tổn thương, mà còn cầu nguyện cho kẻ ngược đãi mình. Đây không phải là một lời khuyên đạo đức dành cho những người anh hùng, cũng không phải là một lý tưởng dành cho những ai muốn nên thánh theo cách đặc biệt. Đây là lời mời gọi dành cho mọi môn đệ, dành cho tất cả những ai muốn thực sự là con cái của Cha trên trời.

Khi nghe đến hai chữ “kẻ thù”, lòng ta thường phản ứng rất nhanh. Ta nghĩ ngay đến những người đã làm ta đau khổ, xúc phạm ta, chà đạp lên danh dự ta, gây tổn thương cho gia đình ta, hoặc âm thầm phá hoại cuộc sống của ta. Và trong phản xạ rất tự nhiên của con người, ta thấy việc không trả thù đã là khó, nói gì đến việc yêu thương và cầu nguyện cho họ. Ta có thể cố gắng im lặng, cố gắng tránh xa, cố gắng quên đi, nhưng yêu thì dường như là điều không thể.

Và chính tại đây, Tin Mừng cho thấy một sự thật rất quan trọng: yêu kẻ thù không phải là điều xuất phát từ sức riêng của con người, mà là hoa trái của một con tim đã được Thiên Chúa chạm đến. Chúa Giê-su không đòi chúng ta trở thành những người vô cảm, không đau, không tổn thương. Người biết rất rõ chúng ta đau thế nào khi bị phản bội, bị hiểu lầm, bị xúc phạm. Nhưng Người cũng biết rằng nếu chúng ta để cho hận thù chiếm chỗ trong lòng mình, thì chính chúng ta sẽ bị hủy hoại từ bên trong.

Có những vết thương không làm chảy máu bên ngoài, nhưng âm thầm gặm nhấm linh hồn. Có những oán giận không ồn ào, nhưng ngày qua ngày làm trái tim ta chai cứng, làm cái nhìn của ta trở nên cay nghiệt, làm lời nói của ta đầy mỉa mai và phán xét. Mùa Chay là lúc Chúa mời gọi ta nhìn thẳng vào những vết thương ấy, không phải để nuôi dưỡng chúng, mà để đặt chúng dưới ánh sáng của tình yêu Thiên Chúa.

Chúa Giê-su đưa ra một lý do rất đơn sơ nhưng rất sâu: “Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời.” Yêu kẻ thù không phải để chứng tỏ mình cao thượng, cũng không phải để người khác khen ngợi, mà để sống đúng căn tính của mình. Chúng ta là con cái của Cha trên trời. Mà Cha trên trời thì yêu tất cả, không phân biệt người tốt hay kẻ xấu. Người cho mặt trời mọc lên soi sáng kẻ lành cũng như kẻ dữ. Người cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính.

Hình ảnh mặt trời và mưa thật gần gũi, nhưng cũng thật mạnh mẽ. Mặt trời không hỏi ai xứng đáng thì mới chiếu sáng. Mưa không chọn lọc ai đạo đức thì mới tưới gội. Thiên Chúa yêu trước, yêu vô điều kiện, yêu không tính toán. Và Chúa Giê-su mời gọi chúng ta bước vào cách yêu ấy. Không phải yêu theo cảm xúc, mà yêu theo chọn lựa. Không phải yêu vì người kia tốt, mà yêu vì ta muốn sống giống Cha mình.

Thật ra, yêu kẻ yêu mình thì ai cũng làm được. Ngay cả những người không tin Chúa cũng làm được điều đó. Chào hỏi người quen, tử tế với người dễ thương, nhã nhặn với người đối xử tốt với mình – những điều ấy chưa đủ để làm cho ta khác biệt. Chúa Giê-su không hạ thấp những hành vi ấy, nhưng Người nói thẳng: như thế thì chưa có gì là lạ thường. Đức tin Kitô giáo không phải là một lớp áo khoác bên ngoài, mà là một cuộc biến đổi từ bên trong.

Điều “lạ thường” của người Kitô hữu không nằm ở những nghi thức long trọng, không nằm ở những lời cầu nguyện hoa mỹ, mà nằm ở cách họ đối diện với những tình huống khó khăn nhất của đời mình. Khi bị xúc phạm, họ chọn không đáp trả bằng hằn học. Khi bị tổn thương, họ chọn không nuôi dưỡng thù hận. Khi bị hiểu lầm, họ chọn sự im lặng và phó thác. Không phải vì họ yếu đuối, mà vì họ tin rằng tình yêu mạnh hơn hận thù, và ánh sáng mạnh hơn bóng tối.

Mùa Chay là con đường đi vào sự hoàn thiện, nhưng không phải là sự hoàn hảo theo nghĩa không sai lầm, không vấp ngã. Chúa Giê-su nói: “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” Sự hoàn thiện ấy không phải là không bao giờ sai, mà là không ngừng quay về với tình yêu. Là mỗi lần nhận ra mình còn nhỏ nhen, còn ích kỷ, còn cay nghiệt, thì lại khiêm tốn xin Chúa biến đổi lòng mình.

Có thể hôm nay, khi nghe Tin Mừng này, chúng ta thấy mình bất lực. Có thể trong lòng ta đang có một người mà chỉ cần nghĩ đến tên họ thôi là tim ta đã nặng trĩu. Có thể ta đã cầu xin Chúa rất nhiều lần, nhưng vẫn chưa thể tha thứ, chưa thể yêu thương. Và nếu đang ở trong tình trạng ấy, ta đừng vội thất vọng. Chúa không đòi ta phải làm được ngay lập tức. Người chỉ mời gọi ta bước một bước nhỏ, rất nhỏ: đừng nuôi hận thù, và hãy xin ơn biết cầu nguyện cho người ấy, dù lời cầu nguyện ban đầu có thể rất khô khan.

Cầu nguyện cho kẻ thù không có nghĩa là nói rằng điều họ làm là đúng, hay phủ nhận nỗi đau mình đã chịu. Cầu nguyện là đặt cả họ và mình trước mặt Chúa, để Chúa là Đấng xét xử và chữa lành. Khi ta cầu nguyện như thế, dần dần, không phải người kia thay đổi trước, mà chính lòng ta được giải phóng trước. Và đó là phép lạ âm thầm nhưng rất thật của Tin Mừng.

Mùa Chay không hứa cho chúng ta một cuộc sống dễ dàng hơn, nhưng hứa cho chúng ta một trái tim tự do hơn. Một trái tim không còn bị trói buộc bởi oán giận, không còn bị chi phối bởi quá khứ đau buồn, không còn bị ám ảnh bởi những gì người khác đã làm với mình. Chúa Giê-su không đến để xóa hết mọi bất công trên đời này trong chốc lát, nhưng đến để gieo vào lòng con người một hạt giống mới: hạt giống của tình yêu tha thứ.

Khi chúng ta bước theo Chúa trên con đường Mùa Chay, con đường dẫn lên thập giá, chúng ta sẽ dần hiểu rằng chính Chúa là Đấng đã sống trọn vẹn điều Người dạy. Trên thập giá, Người không nguyền rủa, không kết án, không trả thù, mà thốt lên lời cầu xin: “Lạy Cha, xin tha cho họ.” Nếu Chúa đã yêu chúng ta như thế khi chúng ta còn là tội nhân, thì Người cũng sẽ ban ơn để chúng ta học yêu như Người, dù chậm chạp, dù nhiều lần vấp ngã.

Ước gì trong Mùa Chay này, chúng ta đừng chỉ ăn chay bằng việc bớt ăn uống, mà còn ăn chay bằng cách bớt đi những lời cay độc, những suy nghĩ ác cảm, những phán xét vội vàng. Ước gì chúng ta đừng chỉ cầu nguyện bằng môi miệng, mà còn cầu nguyện bằng việc dám mở lòng mình ra cho ân sủng Chúa biến đổi. Và ước gì mỗi ngày trôi qua, dù rất chậm, chúng ta cũng tiến thêm một bước nhỏ trên con đường yêu thương mà Chúa Giê-su đã vạch ra cho chúng ta.

Lm. Anmai, CSsR