Khi linh mục đối diện với áp lực cộng đoàn

KHI LINH MỤC ĐỐI DIỆN VỚI ÁP LỰC CỘNG ĐOÀN

Đằng sau chiếc áo linh mục chỉnh tề, luôn được ủi phẳng phiu và mặc một cách trang nghiêm, sau những mỗi bài giảng chỉn chu, được chuẩn bị kỹ lưỡng với lời lẽ sâu sắc và ý nghĩa, thực chất là một con người rất thật, với đầy đủ những cung bậc cảm xúc, những yếu đuối và những giới hạn của kiếp người. Và đã là con người, thì không ai có thể miễn nhiễm hoàn toàn với áp lực, dù đó là áp lực từ công việc, từ cuộc sống hay từ những mối quan hệ xung quanh. Linh mục – người được gọi để phục vụ Chúa và phục vụ cộng đoàn – đôi khi lại trở thành tâm điểm của vô vàn kỳ vọng, những sự so sánh không ngừng nghỉ và cả những lời phán xét khắc nghiệt, khiến cho sứ vụ thiêng liêng của ngài trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

1. Áp lực từ kỳ vọng
Giáo dân, những người con cái trong cộng đoàn, thường mong đợi ở cha xứ của mình rất nhiều điều, đôi khi vượt quá khả năng của một con người bình thường. Họ mong cha giảng hay như một diễn giả chuyên nghiệp, với những bài thuyết giảng cuốn hút, đầy cảm hứng, khiến mọi người phải lắng nghe và suy ngẫm. Họ mong cha hiền lành như một vị thánh, luôn mỉm cười, luôn tha thứ, luôn bao dung mà không hề có một chút giận dữ hay mệt mỏi nào. Họ mong cha tổ chức giỏi như một nhà quản trị doanh nghiệp thành công, sắp xếp mọi sự kiện giáo xứ một cách hoàn hảo, từ lễ hội đến các chương trình bác ái, mà không hề có sai sót. Họ mong cha luôn sẵn sàng 24/7, bất kể ngày hay đêm, bất kể giờ giấc, để lắng nghe, để tư vấn, để ban bí tích, như thể ngài là một cỗ máy không bao giờ ngừng nghỉ. Họ mong cha không bao giờ mệt mỏi, luôn tràn đầy năng lượng, luôn tươi tỉnh và nhiệt huyết trong mọi hoàn cảnh. Và họ mong cha không bao giờ sai lầm, mọi quyết định phải hoàn hảo, mọi lời nói phải khôn ngoan, như thể ngài là một vị thần không tì vết.
Nhưng thực tế, linh mục không phải là thiên thần từ trời cao giáng lâm, mà là một con người bằng xương bằng thịt, với những giới hạn thể lý rõ ràng, những cảm xúc phức tạp và sức chịu đựng có hạn. Ngài cũng cần nghỉ ngơi, cũng cần ăn uống, cũng cần thời gian để tái tạo sức lực sau những ngày dài phục vụ. Có những đêm cha mất ngủ triền miên vì lo lắng cho chuyện giáo xứ, vì suy nghĩ về những vấn đề phức tạp như xung đột giữa các giáo dân, hay những khó khăn tài chính của cộng đoàn, khiến ngài trằn trọc suốt đêm mà không thể chợp mắt. Có những lần cha im lặng không phải vì vô cảm hay thờ ơ với nỗi đau của ai đó, mà vì đã quá mệt mỏi về tinh thần, vì đã cạn kiệt sức lực sau những giờ phút lắng nghe và chia sẻ liên tục, và ngài cần một khoảng lặng để lấy lại bình an nội tâm.

2. Áp lực từ lời nói vô tình
Một lời góp ý thiếu tế nhị, được nói ra mà không suy nghĩ kỹ lưỡng, có thể gây tổn thương sâu sắc mà người nói không hề hay biết. Một bình luận so sánh với cha xứ cũ, như "Cha trước làm hay hơn nhiều" hoặc "Cha kia tổ chức tốt hơn", có thể khiến linh mục cảm thấy bị đánh giá thấp và thiếu tự tin vào sứ vụ của mình. Một câu nói đơn giản như “Cha làm vậy không được đâu” có thể nghe như một lời chỉ trích gay gắt, làm lung lay sự tự tin và nhiệt huyết của ngài trong việc dẫn dắt cộng đoàn.
Những câu nói tưởng chừng bình thường, vô hại, nhưng có thể ở lại rất lâu trong lòng người mục tử, như những vết thương âm ỉ không lành, khiến ngài phải suy nghĩ và đau đớn trong thầm lặng. Như thánh Gioan Maria Vianney, vị thánh bổn mạng của các linh mục giáo phận, từng nói một cách sâu sắc: “Linh mục là tình yêu của Trái Tim Chúa Giêsu.” Nhưng tình yêu ấy vẫn mang một trái tim biết tổn thương, một trái tim nhạy cảm với những lời nói, những cử chỉ, và những hành động từ cộng đoàn, vì ngài không chỉ là người phục vụ mà còn là một con người với đầy đủ cảm xúc.

3. Áp lực của cô đơn
Có những điều linh mục không thể chia sẻ rộng rãi với bất kỳ ai, vì tính bảo mật của bí tích giải tội, vì trách nhiệm mục vụ, hay vì không muốn làm gánh nặng cho cộng đoàn. Có những nỗi buồn phải giữ trong âm thầm, những nỗi đau cá nhân, những thất vọng trong sứ vụ mà ngài chỉ có thể tâm sự với Chúa trong giờ cầu nguyện riêng tư. Không có gia đình riêng để trở về sau những ngày dài mệt mỏi, không có vợ con để chia sẻ những niềm vui nỗi buồn hàng ngày, không có một mái ấm riêng để trút bầu tâm sự theo cách thông thường của thế gian.
Sự cô đơn nơi đời linh mục không phải lúc nào cũng là một sự cô đơn thánh thiện, cao siêu, như trong các câu chuyện thiêng liêng, mà đôi khi rất thực tế, rất đau đớn, rất con người. Đó là sự cô đơn khi phải đối diện với những quyết định khó khăn một mình, khi phải chịu đựng những hiểu lầm mà không thể giải thích, khi phải mang vác những gánh nặng tinh thần mà không có ai để san sẻ, khiến cho ơn gọi trở nên nặng nề hơn, và đôi khi khiến ngài cảm thấy lạc lõng giữa chính cộng đoàn mà mình đang phục vụ.
4. Khi áp lực trở thành cơ hội nên thánh
Áp lực có thể làm người ta gục ngã, khiến cho linh mục cảm thấy kiệt quệ, muốn bỏ cuộc, hay rơi vào trạng thái chán nản, trầm cảm nếu không được xử lý đúng cách. Nhưng đồng thời, áp lực cũng có thể trở thành cơ hội để tinh luyện ơn gọi, để rèn luyện đức tin, để trưởng thành hơn trong sứ vụ. Mỗi hiểu lầm được tha thứ một cách chân thành, không oán trách, là một bước tiến gần hơn đến sự thánh thiện. Mỗi lời trách móc được đón nhận trong bình an, với tinh thần khiêm tốn và cầu nguyện, là một dịp để linh mục học cách giống Chúa Giêsu hơn. Mỗi hy sinh âm thầm vì đoàn chiên, dù là những giờ phút thức trắng đêm để chuẩn bị bài giảng, hay những lần nhẫn nhục chịu đựng sự chỉ trích, đều là những viên ngọc quý góp phần vào hành trình nên thánh.
Đó chính là lúc linh mục sống trọn lời “xin vâng” ngày chịu chức, lời cam kết dâng hiến trọn vẹn cho Chúa và cho Giáo Hội, biến những áp lực hàng ngày thành những hy lễ sống động, thành những cơ hội để gần gũi hơn với Chúa Kitô chịu đóng đinh.

5. Cộng đoàn có thể làm gì?
Thay vì chỉ góp ý liên tục, hãy cầu nguyện cho cha xứ, cầu xin Chúa ban sức mạnh và bình an cho ngài trong sứ vụ. Thay vì so sánh với những vị linh mục khác, hãy nâng đỡ ngài bằng những lời khích lệ, bằng sự hợp tác tích cực trong các hoạt động giáo xứ. Thay vì đòi hỏi quá nhiều, hãy biết ơn những gì ngài đã làm, những hy sinh thầm lặng mà cộng đoàn có thể không nhận ra.
Một lời động viên đúng lúc, như một câu "Cảm ơn cha vì bài giảng hôm nay" hoặc "Cha đã vất vả rồi", có thể cứu một ngày mệt mỏi của cha xứ, mang lại niềm vui và động lực để ngài tiếp tục sứ vụ. Một lời cầu nguyện kín đáo, trong giờ kinh riêng hay trong thánh lễ, có thể nâng đỡ một ơn gọi đang chao đảo, giúp linh mục vượt qua những lúc yếu lòng.
Linh mục không cần được thần tượng hóa như một vị anh hùng siêu nhiên, mà chỉ cần được thấu hiểu như một con người bình thường, với những mạnh yếu của mình. Vì sau tất cả, trước khi là “cha” – vị mục tử dẫn dắt cộng đoàn – ngài vẫn là một người con của Chúa, đang học từng ngày để yêu thương và phục vụ một cách trọn vẹn hơn, qua những thử thách và những ân sủng hàng ngày.
Nếu một ngày bạn thấy cha xứ của mình trầm lặng hơn thường lệ, đừng vội đánh giá hay phán xét, đừng nghĩ rằng ngài đang thờ ơ hay thiếu nhiệt huyết. Biết đâu, hôm đó cha đang mang thay bạn một gánh nặng… mà bạn chưa từng nhìn thấy, một gánh nặng từ những lo toan của cộng đoàn, từ những nỗi đau của anh chị em, mà ngài đang âm thầm gánh vác trong cầu nguyện và hy sinh.
Lm. Anmai, CSsR