Giữa bóng tối phản bội, tình yêu Chúa vẫn đi đến cùng

Thứ tư Tuần Thánh

GIỮA BÓNG TỐI PHẢN BỘI, TÌNH YÊU CHÚA VẪN ĐI ĐẾN CÙNG 

https://youtu.be/3cMhnycew6E

Tin Mừng

Con người phải ra đi như Kinh Thánh đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.

14 Khi ấy, một người trong Nhóm Mười Hai tên là Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, đi gặp các thượng tế 15 mà nói : “Tôi nộp ông Giê-su cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu.” Họ quyết định cho hắn ba mươi đồng bạc. 16 Từ lúc đó, hắn cố tìm dịp thuận tiện để nộp Đức Giê-su.

17 Ngày thứ nhất trong tuần bánh không men, các môn đệ đến thưa với Đức Giê-su : “Thầy muốn chúng con dọn cho Thầy ăn lễ Vượt Qua ở đâu ?” 18 Người bảo : “Các anh đi vào thành, đến nhà một người kia và nói với ông ấy : “Thầy nhắn : thời của Thầy đã gần tới, Thầy sẽ đến nhà ông để ăn mừng lễ Vượt Qua với các môn đệ của Thầy.” 19 Các môn đệ làm y như Đức Giê-su đã truyền, và dọn tiệc Vượt Qua.

20 Chiều đến, Đức Giê-su vào bàn tiệc với mười hai môn đệ. 21 Đang bữa ăn, Người nói : “Thầy bảo thật anh em, một người trong anh em sẽ nộp Thầy.” 22 Các môn đệ buồn rầu quá sức, lần lượt hỏi Người : “Thưa Ngài, chẳng lẽ con sao ?” 23 Người đáp : “Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với Thầy, đó là kẻ nộp Thầy. 24 Đã hẳn Con Người ra đi theo như lời đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người : thà nó đừng sinh ra thì hơn !” 25 Giu-đa, kẻ nộp Người cũng hỏi : “Ráp-bi, chẳng lẽ con sao ?” Người trả lời : “Chính anh nói đó !”

GIỮA BÓNG TỐI PHẢN BỘI, TÌNH YÊU CHÚA VẪN ĐI ĐẾN CÙNG

Bước vào Thứ Tư Tuần Thánh, phụng vụ dẫn chúng ta đến một bầu khí rất nặng. Không còn là tiếng tung hô của đám đông ngày Lễ Lá. Không còn là niềm sốt sắng bề ngoài của những người đi theo Chúa. Hôm nay, Hội Thánh đặt trước mắt chúng ta một cảnh rất đau lòng: có một người trong Nhóm Mười Hai đã đi gặp các thượng tế để mặc cả giá của Thầy mình. Không phải là một người xa lạ. Không phải là một kẻ ngoại đạo. Không phải là một người chưa từng nghe Chúa giảng, chưa từng thấy Chúa làm phép lạ. Nhưng là một người đã đi với Chúa, sống với Chúa, ăn với Chúa, nghe Chúa từng ngày, chứng kiến lòng thương xót của Chúa từng giờ. Và chính người ấy lại nộp Chúa.

Đó là điều làm cho bài Tin Mừng hôm nay đau đớn hơn bất cứ điều gì khác. Điều đau nhất trong cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu không chỉ là roi đòn, mão gai, thập giá hay đinh sắt. Điều đau nhất là bị phản bội bởi người thân cận. Điều đau nhất là bị bán bởi một người từng được yêu thương. Điều đau nhất là vết thương phát xuất từ một bàn tay đã từng giơ ra nhận bánh từ chính Thầy mình. “Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với Thầy, đó là kẻ nộp Thầy.” Một câu nói nghe thật xót xa. Vì chấm chung một đĩa là dấu chỉ của sự gần gũi, thân mật, chia sẻ, cùng bàn, cùng tình. Vậy mà chính trong sự gần gũi ấy, mầm mống phản bội lại được nuôi lớn.

Tin Mừng bắt đầu bằng một câu ngắn, nhưng như một nhát dao đâm vào trái tim người nghe: “Một người trong Nhóm Mười Hai tên là Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, đi gặp các thượng tế.” Một người trong Nhóm Mười Hai. Chỉ cần nghe thế thôi là đủ thấy nỗi đau rồi. Chúa không bị bán bởi người ngoài. Chúa bị bán từ bên trong. Cái nguy hiểm nhất của đời sống đức tin nhiều khi không đến từ những cuộc tấn công công khai, nhưng đến từ sự mục nát âm thầm trong lòng người môn đệ. Kẻ thù đáng sợ nhất không luôn luôn là người chống đối Chúa ngoài xã hội. Nhiều khi, kẻ thù đáng sợ nhất lại là một trái tim đã ở rất gần Chúa nhưng không còn thật sự thuộc về Chúa nữa.

Giuđa không phản bội Chúa trong một phút bốc đồng. Giuđa không ngã xuống chỉ vì một giây yếu đuối. Sự phản bội ấy đã được chuẩn bị từ lâu trong một tâm hồn đã dần xa Chúa. Người ta không bán Chúa trong một ngày. Người ta bán Chúa từng chút một, qua những lần thỏa hiệp nhỏ. Qua những lần nghe tiếng lương tâm nhưng làm ngơ. Qua những lần để cho lòng tham nhen nhóm mà không dập tắt. Qua những lần sống bên Chúa bằng thân xác nhưng trái tim thì ở nơi khác. Qua những lần giữ đạo bề ngoài nhưng trong lòng đã có một giá khác hấp dẫn hơn Chúa. Cho nên hôm nay nhìn Giuđa, chúng ta không được chỉ lên án ông. Chúng ta phải sợ cho chính mình. Vì rất có thể, trong mỗi chúng ta, cũng có một Giuđa đang âm thầm lớn lên, nếu ta không tỉnh thức.

“Tôi nộp ông Giê-su cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu.” Câu nói ấy nghe lạnh đến rợn người. Một con người, một người Thầy, một Đấng đã yêu thương đến cùng, giờ đây bị đặt lên bàn cân như một món hàng. Câu nói ấy tố cáo một trái tim đã đánh mất khả năng yêu. Khi con người chỉ còn biết hỏi: “Được gì?”, “Lợi gì?”, “Bao nhiêu?”, thì lúc đó người ta có thể bán tất cả: bán lương tâm, bán tình nghĩa, bán sự thật, bán bạn bè, bán gia đình, bán ơn gọi, bán đức tin, và cuối cùng là bán cả Thiên Chúa.

Ba mươi đồng bạc. Một giá tiền không lớn. Chính điều đó lại càng bi đát. Chúa có thể bị bán đi với một giá rất rẻ. Không phải vì Người rẻ, nhưng vì lòng dạ con người quá nhỏ. Khi tâm hồn đã chai cứng, người ta có thể đánh đổi điều linh thánh nhất lấy một lợi lộc rất thấp hèn. Ngày xưa là ba mươi đồng bạc. Hôm nay, có khi chỉ là một chút danh dự, một chút quyền lợi, một chút ích kỷ, một chút tự ái, một chút hưởng thụ, một chút đam mê. Có những người không cần một gia tài mới bỏ Chúa. Chỉ cần một mối lợi trước mắt. Có những người không cần cả một cuộc bách hại mới phản bội Tin Mừng. Chỉ cần một lần sợ mất lòng người khác. Chỉ cần một lần sợ thiệt thân. Chỉ cần một lần nhắm mắt trước sự dữ. Chỉ cần một lần sống giả hình để được an toàn.

Ba mươi đồng bạc ấy không chỉ là chuyện của Giuđa năm xưa. Ba mươi đồng bạc ấy vẫn đang xuất hiện trong đời sống hôm nay. Đó là khi ta vì tiền mà bất công. Vì địa vị mà dối trá. Vì sĩ diện mà không dám sống thật. Vì tiện nghi mà nguội lạnh cầu nguyện. Vì hưởng thụ mà đánh mất sự tinh tuyền của tâm hồn. Vì ích kỷ mà làm đau người khác. Vì thành công mà quên Chúa. Vì một chút lợi lộc mà chà đạp lên điều lương thiện. Khi đó, ta cũng đang hỏi lại câu của Giuđa: “Nếu con nộp Chúa, con được bao nhiêu?”

Nhưng bài Tin Mừng hôm nay không chỉ nói về Giuđa. Tin Mừng hôm nay còn cho ta chiêm ngắm một Đức Giêsu thật lạ lùng. Chúa biết hết. Chúa biết người nào đang âm mưu phản bội mình. Chúa biết bữa tiệc hôm nay sẽ là bữa tiệc cuối trước cuộc khổ nạn. Chúa biết thời của mình đã gần tới. Chúa biết mọi sự đang dần khép lại. Thế nhưng Chúa không trốn chạy. Chúa không hủy bữa tiệc. Chúa không loại Giuđa ra khỏi bàn ăn. Chúa vẫn ngồi vào bàn với mười hai môn đệ. Chúa vẫn để Giuđa hiện diện. Chúa vẫn cho Giuđa cơ hội ở lại trong tình yêu đến phút cuối cùng.

Đây là điều khiến chúng ta nghẹn ngào: Chúa biết ai sẽ phản bội mình, nhưng Chúa vẫn yêu. Chúa biết ai sẽ bán mình, nhưng Chúa vẫn mời vào bàn ăn. Chúa biết ai sẽ nộp mình, nhưng Chúa vẫn trao cho người ấy chỗ ngồi gần bên. Đó là cách yêu của Thiên Chúa. Không phải thứ tình yêu chỉ dành cho người xứng đáng. Nhưng là tình yêu vẫn tiếp tục yêu ngay cả khi bị phản bội. Không phải vì Chúa không đau. Nhưng vì Chúa là Tình Yêu. Tình yêu của Chúa không mù quáng, nhưng đầy ý thức. Chúa không ngây thơ, nhưng Chúa vẫn trao ban. Chúa không bị lừa, nhưng Chúa vẫn hiến mình.

Trong bữa tiệc ấy, Chúa nói: “Thầy bảo thật anh em, một người trong anh em sẽ nộp Thầy.” Các môn đệ buồn rầu quá sức và lần lượt hỏi: “Thưa Ngài, chẳng lẽ con sao?” Câu hỏi đó rất đẹp. Ít ra, các môn đệ chưa vội kết án người khác. Họ quay về xét mình. Họ không hỏi: “Thưa Thầy, có phải là ai đó không?” Họ không chỉ tay. Họ không suy đoán. Họ hỏi: “Chẳng lẽ con sao?” Đây là thái độ mà phụng vụ muốn dạy chúng ta trong những ngày thánh này. Đứng trước cuộc thương khó của Chúa, điều cần nhất không phải là chỉ nhìn thấy tội của người khác. Điều cần nhất là xét lại lòng mình. Chẳng lẽ con sao? Chẳng lẽ chính con cũng đang làm Chúa buồn? Chẳng lẽ chính con cũng đang phản bội Chúa bằng đời sống hai mặt? Chẳng lẽ chính con cũng đang ở gần Chúa mà lòng lại xa Chúa? Chẳng lẽ chính con, qua những lần vô tâm, nguội lạnh, ích kỷ, kiêu ngạo, tham lam, đã góp phần vào cuộc khổ nạn của Chúa?

Tuần Thánh sẽ vô ích nếu chúng ta chỉ xúc động vì câu chuyện xưa mà không nhận ra tội mình hôm nay. Sẽ vô ích nếu chúng ta khóc thương Giuđa mà lại không dám nhìn vào những phản bội nhỏ của chính bản thân. Có những phản bội rất rõ ràng như chối Chúa công khai. Nhưng cũng có những phản bội âm thầm hơn nhiều: đi lễ mà lòng không có Chúa; đọc kinh mà tâm trí đầy chuyện thế gian; làm việc đạo đức nhưng tìm tiếng khen; sống trong Hội Thánh nhưng chia rẽ, ganh ghét, nói hành nói xấu; rước lễ thường xuyên nhưng không tha thứ; giữ chức vụ phục vụ mà lại tìm quyền lực; mang danh Kitô hữu nhưng sống không khác gì người không biết Chúa. Những điều ấy không ồn ào, nhưng đều có thể là những đồng bạc mà ta đang đổi lấy Chúa.

Đặc biệt, câu trả lời của Giuđa thật đáng sợ: “Ráp-bi, chẳng lẽ con sao?” Chúa đáp: “Chính anh nói đó!” Giuđa vẫn hỏi, nhưng không phải với tâm hồn thống hối. Câu hỏi ấy không phát xuất từ nỗi đau, mà từ sự che giấu. Ông vẫn đóng kịch đến cùng. Ông vẫn ở trong bữa tiệc, vẫn gọi Thầy là “Ráp-bi”, nhưng trong lòng đã quyết định bán Thầy. Đây là bộ mặt của sự giả hình: miệng vẫn xưng kính, lòng thì phản bội. Bề ngoài vẫn thuộc về Chúa, nhưng nội tâm đã thuộc về bóng tối. Có một khoảng cách kinh khủng giữa lời nói đạo đức và trái tim không còn trung thành. Chúa không sợ những yếu đuối thật lòng của ta. Chúa sợ sự giả hình, vì giả hình khóa chặt cánh cửa hoán cải.

Nhiều người yếu đuối nhưng có thể được cứu, vì họ biết khóc. Nhiều người sa ngã nhưng có thể trở về, vì họ còn biết đau đớn vì tội mình. Thánh Phêrô cũng chối Chúa, nhưng ông khóc lóc ăn năn. Còn Giuđa thì đi vào ngõ cụt, vì ông để tội lỗi kết hợp với tuyệt vọng. Điều khác biệt không phải ở chỗ ai nặng tội hơn, nhưng ở chỗ ai còn mở lòng cho lòng thương xót. Vì thế, khi nghe bài Tin Mừng này, chúng ta không chỉ xin đừng bao giờ phản bội Chúa, mà còn xin một ơn lớn hơn nữa: nếu lỡ sa ngã, xin đừng để con rơi vào tuyệt vọng; xin cho con biết khóc như Phêrô chứ đừng bỏ đi như Giuđa.

“Con Người phải ra đi như Kinh Thánh đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người.” Lời này cho thấy một mầu nhiệm rất sâu. Cuộc thương khó của Chúa không phải là một tai nạn. Không phải là một thất bại ngoài dự tính. Không phải là điều xảy ra ngẫu nhiên. Tất cả nằm trong chương trình cứu độ. Chúa ra đi như Kinh Thánh đã chép. Nghĩa là Chúa tự nguyện bước vào con đường thập giá để cứu nhân loại. Nhưng điều đó không xóa đi trách nhiệm của kẻ phản bội. Thiên Chúa có thể dùng cả sự dữ để làm nên điều lành, nhưng kẻ làm điều dữ vẫn phải chịu trách nhiệm về chọn lựa của mình.

Đây là một bài học rất thực tế cho đời sống thiêng liêng. Nhiều khi con người tự an ủi mình rằng: thôi thì Chúa cũng dùng sự yếu đuối của tôi để làm điều tốt mà. Đúng, Chúa quyền năng đến mức có thể biến tội lỗi của ta thành cơ hội cho ân sủng. Nhưng điều đó không có nghĩa là ta được phép coi thường tội lỗi. Không thể vin vào lòng thương xót để tiếp tục phản bội. Không thể nói: Chúa tốt mà, Chúa tha hết mà, nên tôi cứ sống thế nào cũng được. Không. Lòng thương xót không phải là giấy phép cho tội lỗi. Lòng thương xót là cánh cửa cho người thống hối. Còn kẻ cố tình ở lì trong sự phản bội thì tự đóng cửa đời mình trước ánh sáng.

Thứ Tư Tuần Thánh là ngày rất thích hợp để mỗi người xét lại tương quan của mình với Chúa. Tôi có thật sự yêu Chúa không, hay chỉ yêu những gì Chúa ban? Tôi theo Chúa vì Chúa, hay vì một lợi ích nào đó? Tôi có trung thành với Chúa trong những lúc không ai thấy không? Tôi có giữ đời sống cầu nguyện không, hay đã để tâm hồn trở nên khô cứng? Tôi có đang sống hai mặt không: ngoài mặt đạo đức, trong lòng chất chứa những toan tính tối tăm? Tôi có đang đem Chúa ra mặc cả với thế gian không? Tôi có sẵn sàng đánh đổi sự thật để giữ bình an giả tạo? Tôi có sẵn sàng đánh đổi lương tâm để đổi lấy lợi lộc? Tôi có đang ở bên bàn tiệc với Chúa nhưng linh hồn lại thuộc về một ngẫu tượng nào khác?

Có lẽ điều đau nhất cho Chúa không phải là những tội lỗi vì yếu đuối, nhưng là sự lạnh lùng. Lạnh lùng trước tình yêu. Lạnh lùng trước Thánh Thể. Lạnh lùng trước lời mời gọi hoán cải. Lạnh lùng trước những giọt máu Chúa đổ ra. Giuđa ở cạnh Chúa quá lâu nên có lẽ đã quen với Chúa. Quen đến mức không còn rung động nữa. Quen đến mức không còn thấy điều mình đang có là quý giá. Quen đến mức coi sự hiện diện của Chúa là chuyện bình thường. Và chính sự quen thuộc thiếu tình yêu ấy đã mở cửa cho sự phản bội. Điều này cũng là một cảnh báo cho chúng ta, nhất là những người sống lâu năm trong đời đạo, những người thường xuyên tham dự phụng vụ, những người phục vụ trong giáo xứ, những người đọc kinh mỗi ngày. Gần những việc thánh mà không có lòng thánh, đó là một nguy cơ rất lớn. Có thể tay ta chạm vào việc Chúa mỗi ngày mà lòng lại xa Chúa từng ngày.

Hôm nay, Chúa không chỉ tố giác Giuđa. Chúa đang nhẹ nhàng lay tỉnh từng người chúng ta. Chúa không muốn làm ta sợ để tuyệt vọng. Chúa muốn làm ta đau để được chữa lành. Chúa muốn ta dừng lại, nhìn thẳng vào lòng mình, và thành thật với Chúa. Chỉ những ai dám để ánh sáng của Chúa soi vào những vùng tối nhất của tâm hồn mới thật sự bước vào Tuần Thánh. Bởi vì Tuần Thánh không phải là một tuần để xúc động ngoài da. Tuần Thánh là thời gian cho một cuộc trở về sâu thẳm. Trở về từ sự phản bội đến lòng trung tín. Trở về từ tính toán đến tình yêu. Trở về từ giả hình đến chân thật. Trở về từ bóng tối đến ánh sáng.

Và giữa tất cả sự đau đớn ấy, Tin Mừng hôm nay vẫn mở ra cho ta một niềm hy vọng. Đó là Chúa Giêsu vẫn làm chủ mọi sự. Giuđa âm mưu, các thượng tế toan tính, bóng tối đang kéo đến, nhưng Chúa không hoảng hốt. Chúa nói: “Thời của Thầy đã gần tới.” Chúa biết giờ của mình. Chúa đi vào cuộc thương khó với sự tự do của tình yêu. Không ai lấy mạng sống của Chúa được nếu Chúa không tự hiến. Không ai thật sự chiến thắng Chúa được. Tình yêu mới là Đấng quyết định. Cho nên, trong khi con người tưởng mình đang điều khiển câu chuyện, thực ra chính Thiên Chúa đang hoàn tất chương trình cứu độ. Điều này an ủi chúng ta rất nhiều. Trong đời ta cũng vậy, nhiều khi bóng tối tưởng như đang thắng. Sự dữ tưởng như đang mạnh hơn. Những phản bội, dối trá, bất trung tưởng như làm mọi sự sụp đổ. Nhưng không. Nếu ta ở lại với Chúa, cuối cùng tình yêu vẫn là tiếng nói sau cùng.

Ước gì trong Thứ Tư Tuần Thánh này, mỗi người chúng ta biết quỳ xuống thật sâu trước Chúa và thưa với Người không chỉ bằng môi miệng, mà bằng cả cuộc đời: “Lạy Chúa, chẳng lẽ con sao?” Và rồi, xin Chúa cho ta đủ can đảm để nghe câu trả lời của Chúa trong lương tâm mình. Có thể câu trả lời ấy làm ta đau. Nhưng chính nỗi đau thành thật ấy sẽ cứu ta. Vì chỉ khi nhận ra mình có thể phản bội, ta mới biết bám chặt lấy ơn Chúa. Chỉ khi nhận ra lòng mình yếu đuối, ta mới biết cầu xin lòng thương xót. Chỉ khi nhận ra mình không trung tín, ta mới học biết nương náu nơi Đấng trung tín tuyệt đối.

Xin Chúa cho chúng ta đừng bao giờ bán Chúa lấy bất cứ thứ gì ở đời này. Xin đừng để chúng ta quen Chúa đến mức trở nên vô cảm. Xin đừng để chúng ta ở gần bàn tiệc thánh mà lòng lại trôi xa vào đêm tối. Xin cho chúng ta biết ghê sợ tội lỗi, biết yêu mến sự thật, biết trung thành trong những điều nhỏ bé, biết giữ lòng trong sạch giữa một thế giới thích mặc cả mọi giá trị. Và nếu có lúc nào đó chúng ta đã lỡ cầm trong tay những “đồng bạc” của sự phản bội, xin cho chúng ta biết buông xuống ngay, biết quay về ngay, biết khóc trước mặt Chúa ngay, để không phải đi hết con đường tối tăm của Giuđa.

Tuần Thánh đang đưa chúng ta đến gần Thập Giá. Nhưng trước khi đến chân Thập Giá, phụng vụ bắt ta đi ngang qua căn phòng Tiệc Ly, nơi có một trái tim phản bội và một trái tim yêu đến cùng. Hôm nay, mỗi người phải chọn mình muốn thuộc về trái tim nào. Trái tim của Giuđa, tính toán, che giấu, mặc cả, phản bội. Hay trái tim của Đức Giêsu, hiến thân, trung tín, dịu hiền và yêu đến tận cùng. Cầu xin cho chúng ta, trong những ngày thánh này, biết chọn Chúa dứt khoát hơn, yêu Chúa thật hơn, sống cho Chúa trọn vẹn hơn, để không chỉ đi với Chúa trong đoàn rước, nhưng còn ở lại với Chúa trong giờ thử thách, và cuối cùng được ở với Chúa trong vinh quang Phục Sinh.

Lm. Anmai, CSsR