Đức TGM Gallagher: Thiên Chúa có thể tái tạo những quốc gia từ đống tro tàn của hận thù
Đức TGM Gallagher: Thiên Chúa có thể tái tạo những quốc gia từ đống tro tàn của hận thù
Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, Bộ trưởng Quan hệ với các Quốc gia và Tổ chức Quốc tế, đang ở Tallinn, Estonia để tham dự hội nghị quốc tế (20-21 tháng 2) dành riêng cho Chân phước Eduard Profittlich. Ngài là một linh mục Dòng Tên gốc Đức, từng là Giám quản Tông tòa ở Estonia dưới chế độ Xô Viết và là một vị tử đạo vì hòa bình và tự do.
Đức Tổng Giám mục Profittlich là một nhân vật mang tính biểu tượng – được phong chân phước vào ngày 6 tháng Chín năm 2025 tại Tallinn – đại diện cho sự kết hợp giữa “ngoại giao và thánh thiện”.
Sợi chỉ đỏ giữa ngoại giao và thánh thiện
Bài phát biểu của Đức Tổng Giám mục Gallagher đã gọi vị linh mục Dòng Tên này là “sợi chỉ đỏ, mỏng manh nhưng không thể đứt,” liên kết “ngoại giao cao cấp” với “sứ mệnh của các mục tử vĩ đại đã ghi dấu ấn trong lịch sử Giáo hội, ngay cả ở những vùng đất Baltic này.”
Đức Tổng Giám mục Profittlich qua đời ở tuổi 51 vào năm 1942 trong nhà tù Kirov, nơi ngài bị giam cầm và chờ đợi án tử hình bằng đội bắn súng với cáo buộc sai trái ngài là gián điệp, “một nạn nhân của một hệ thống căm ghét sự thật và nhân loại.”
Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh sự hy sinh của vị linh mục Dòng Tên “cho thấy rằng ngoại giao, theo cách hiểu của Giáo hội, và công tác mục vụ, mặc dù hoạt động trong những lĩnh vực khác nhau, nhưng đều có chung một nguồn gốc: phục vụ chân lý vì tình yêu Thiên Chúa và nhân loại, chống lại mọi hình thức áp bức.”
Người xây dựng cầu nối và anh hùng lịch sử
Là người gốc Đức, Đức Tổng Giám mục Profittlich trở thành người Estonia bởi “tình yêu và sự lựa chọn.” Ngài nhận ra rằng để hoàn thành sứ mệnh của mình ở Estonia, ngài không thể mãi là “người ngoài cuộc.” Do đó, ngài đã cố ý chọn trở thành “tất cả mọi thứ cho tất cả mọi người,” đặc biệt là chọn ở lại trong thời kỳ Liên Xô chiếm đóng Estonia thay vì trở về Đức như nhiều “người Đức vùng Baltic” khác.
Do đó, ngài đã chia sẻ số phận bi thảm của người dân Estonia. “Quyết định ở lại của ngài cũng là hành động ngoại giao cao cả nhất,” Đức Tổng Giám mục Gallagher khẳng định. Thực tế, như Chân Phước Profittlich đã ghi chép trong nhật ký của mình, ngài đã tìm thấy “niềm hạnh phúc vô bờ” và “cảm giác bình an vô tận” từ điều đó.
Giống như nhiều thánh nhân, vị tổng giám mục đã có thể “gạt bỏ bản sắc dân tộc, văn hóa và xã hội của mình.” Vì vậy, ngài không chỉ là một mục tử; ngài là “một vị trưởng tế đích thực,” “một người xây dựng cầu nối và hòa giải phi thường” ở một vùng đất nơi sự hiện diện của người Công giáo là thiểu số.
Bộ trưởng Quan hệ với các Quốc gia lưu ý rằng vị tu sỹ Dòng Tên “biết cách dệt nên một mạng lưới những mối quan hệ nhân văn và ngoại giao giúp nâng cao phẩm giá của cả một dân tộc. Sứ mệnh của ngài không mang tính chính trị, nhưng lại có tác động chính trị to lớn.”
Chân Phước Profittlich “đã mang lại cho Estonia một tiếng nói đạo đức vào thời điểm mà hệ tư tưởng toàn trị to lớn tìm cách bóp nghẹt bản sắc quốc gia.” Vì lý do này, Đức Tổng Giám mục Gallagher nói, ngày nay ngài được coi là “một anh hùng vĩ đại trong lịch sử Estonia.”
Chân lý - linh hồn của tư tưởng và hành động con người
Ngay cả trong những cuộc thẩm vấn và giam cầm tàn bạo, lòng can đảm của Chân Phước Profittlich chưa bao giờ lung lay. “Ngài vẫn trung thành với chân lý tối cao: Tình yêu là sức mạnh duy nhất có khả năng chiến thắng cái ác!” Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh.
Đây là lý do tại sao, trong thời đại xung đột và đe dọa, câu chuyện của ngài “khẩn thiết nói với chúng ta,” nhắc nhở chúng ta rằng “trong sứ mệnh của các thánh nhân, cũng như trong ngoại giao cao cấp, chân lý không phải là thứ phụ trợ mà trở thành linh hồn của tư tưởng và hành động con người.”
Những nỗ lực ngoại giao của Giáo hội vượt qua sự chia rẽ
Đức Tổng Giám mục Estonia chưa bao giờ ngần ngại khẳng định chân lý bằng ngôn từ và hành động, “nhận thức rằng không có gì nguy hiểm hơn sự im lặng khi phẩm giá con người bị đe dọa.” Tinh thần này đã thúc đẩy nhiều người nam cũng như nữ trong thế kỷ trước ở khu vực Âu châu này, trong cuộc đấu tranh giành tự do và độc lập.
“Tinh thần ấy phải hướng dẫn mọi hành động ngoại giao của Giáo hội ngày nay, nhằm mục đích vượt qua những chia rẽ. Các vị Mục tử thánh thiện không thỏa hiệp về chân lý của nhân loại. Câu trả lời của các ngài là một lời khẳng định mạnh mẽ đối với sự sống và một lời phủ định kiên quyết đối với chế độ chuyên chế,” Đức Tổng Giám mục Gallagher tuyên bố.
Cả sứ mệnh mục vụ và ngoại giao, ngài tiếp tục, “phải luôn hướng đến việc thu hẹp khoảng cách, tránh làm gia tăng sự chia rẽ và tạo điều kiện cho đối thoại và gặp gỡ, với người hưởng lợi cuối cùng luôn là lợi ích của con người. Hòa bình đích thực phải là hoa trái của công việc đức hạnh này, trong đó không có người thắng cũng không có người thua.”
Điều không thể trở thành có thể
Từ đó xuất hiện lời kêu gọi trở thành “những người kiến tạo hòa bình,” sẵn sàng làm chứng rằng “tình yêu của Thiên Chúa là sức mạnh duy nhất có khả năng tái tạo những quốc gia từ đống tro tàn của hận thù.” Bộ trưởng Quan hệ với các Quốc gia cũng ca ngợi “sự trung thành” và “hành động mục vụ” của Giáo hội Công giáo tại Estonia, mặc dù là một cộng đồng nhỏ bé, “đã chịu đựng vô số những đau khổ lớn lao.”
Đức Tổng Giám mục nhấn mạnh rằng “lòng thương xót của Chúa" đã cho phép “diễn biến những sự kiện và làm cho sự hồi sinh của đức tin trở nên khả thi ngay cả ở những nơi bị tranh chấp gay gắt nhất, như đã xảy ra ở vùng đất cao quý này,” đồng thời nhắc lại chuyến thăm Praha của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II một năm sau khi Bức tường Bá Linh sụp đổ. “Một chuyến thăm mà chỉ vài tháng trước đó, mọi người đều cho là không thể.”
Đây là điểm mấu chốt: điều tưởng chừng không thể, với sự giúp đỡ của Thiên Chúa, có thể trở thành hiện thực. Chúng ta phải tin tưởng nơi Người, Đức Tổng Giám mục kêu gọi, và nền hòa bình mà ngày nay dường như “không thể” sẽ được hiện thực hóa.
Nguyễn Minh Sơn