Các Thánh Anh Hài xưa và nay

Các Thánh Anh Hài xưa và nay

Trần Mỹ Duyệt

“Sinh Nhật, Đặt Tên, Ba Vua, Lễ Nến” là chuỗi nối dài các lễ trọng Mùa Giáng Sinh. Trong đó có việc Giáo Hội đề cao các Thánh Anh Hài là những em nhỏ quanh vùng Belem đã chết thay cho Hài Nhi Giêsu. Truyền thống này cũng khiến chúng ta liên tưởng đến hàng triệu triệu các thai nhi bị giết bỏ hàng năm, và đặt lương tâm con người trên sự lựa chọn giữa lành và dữ, giữa sống và chết, giữa giá trị con người và ích kỷ, kiêu căng, và đồi trụy của dục vọng.

Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI đã cho rằng Giáo Hội là “nhà chuyên môn trong lãnh vực con người”, và do đó, việc Giáo Hội mừng kính các Thánh Anh Hài đã được lồng vào Tuần Bát Nhật Giáng Sinh, như để phản chiếu hình ảnh các hài nhi như những tấm gương đẹp gắn liền với vẻ đẹp của Hài Nhi Giêsu nằm trong máng cỏ. Theo Thánh Phaolô: “Thiên Chúa được tôn vinh trong các thánh của Ngài.” (2 Thessalonians 1:10) Điều này có thể nói về những hoa trái đầu mùa của mầu nhiệm Nhập Thể, đó là những cái chết tử đạo đầu tiên, những chứng nhân tiên khởi cho Chúa Kytô.    

Thánh Mátthêu đã thuật lại rằng sau cuộc thăm viếng của các Đạo Sỹ (Ba Vua), Hêrôđê đã muốn tìm hiểu hơn về thân thế “Vua Mới Sinh của Người Do Thái”. Nhưng không phải như ông nói là đến để triều bái Ngài, mà là âm thầm toan tính để tiêu diệt Ngài. Ông đã làm việc này khi biết mình bị gạt bằng cách cho sát hại các trẻ em nam dưới 2 tuổi toàn vùng Belem (2:16-18). Con số các em bị giết tùy thuộc vào mỗi tài liệu khác nhau, nhưng nếu căn cứ vào dân số thời đó quanh vùng Belem ước tính khoảng 1000 người, thì số các em bị giết trong biến cố này khoảng chừng 20 em. [1] Tất cả các em đều bị chết thay cho Chúa Hài Đồng.    

Giáo Hội gọi các em này là Thánh Anh Hài, vì đã đổ máu mình thay cho Chúa Giêsu. Các em không tuyên xưng đức tin của mình bằng lời nhưng bằng cái chết. Từ ngữ “infans” trong Latin có nghĩa là người không thể nói. Điều này còn nói lên rằng, đức tin dù không được nói bằng miệng, nhưng chúng ta cũng có thể tuyên xưng bằng hành động trong đời sống.

Khi suy nghĩ về cái chết của các Thánh Anh Hài, Quodvultdeus, vị Giám Mục thuộc thế kỷ thứ năm của Carthage ở Bắc Phi, và là người con tinh thần của Thánh Augustine, đã đưa ra một câu hỏi cho Hêrôđê: “Tại sao ông lại sợ hỡi Hêrôđê, khi ông nghe về một vị vua vừa sinh? Ngài không đến để loại trừ ông, nhưng để chiến thắng tội lỗi. Bởi vì ông đã không hiểu điều đó nên ông đã hoảng sợ và giận dữ, và đã sát hại đứa trẻ mà ông đang tìm kiếm ấy. Ông đã cho thấy ông thật bất nhân với những cái chết của nhiều trẻ em vô tội.” [2]

Hình ảnh của Hêrôđê và các Thánh Anh Hài không thể là hình ảnh trôi đi trong trí óc chúng ta khi nghĩ về một thảm kịch mang tính cách lịch sử. Nó gợi lại thảm cảnh mà nó đang diễn ra hằng ngày trong xã hội con người ngày nay. Thống kê cho thấy năm 2024, ước tính có đến 45,1 triệu vụ phá thai trên toàn thế giới.   

Tại sao chúng ta lại nối liền cái chết của các Thánh Anh Hài với cái chết của những thai nhi? Các em bị giết không phải trước khi biết nói, mà còn trước khi được nhìn thấy ánh sáng mặt trời! Những thai nhi này bị giết không phải thế cho Hài Nhi Giêsu, nhưng cho tình yêu Giêsu, tình yêu của Thiên Chúa Nhập Thể, tình yêu đời đời đã nghĩ đến và đã đưa các em vào hiện hữu. Những cái chết như vậy cũng có thể gọi là các Thánh Anh Hài thời đại, của thế giới hiện đại. Những cái chết không phải do một Hêrôđê, mà hàng trăm, ngàn, vạn Hêrôđê dưới những tên gọi khác nhau: Là bạn trai của mẹ, bạn gái của cha các em. Là cha, là mẹ của các em. Là các bác sỹ, y tá hay y công, những người đã nhúng tay vào những cái chết đau đớn này. Những cái chết do tham vọng, lòng ích kỷ, chủ nghĩa khoái lạc và vong thân của con người. 

Mỗi lần tôi nghe thấy trong thánh đường có người xin lễ cầu cho “các thai nhi” bị giết, tự nhiên một câu hỏi hiện lên trong đầu tôi: “Làm gì phải xin lễ cầu cho những thai nhi bị giết vì phá thai. Những cái chết tức tưởi do lòng ích kỷ, ghét bỏ và dục vọng của con người chẳng đủ để các em được tha thứ tội tổ tông và thanh thản về với Chúa sao?” Đúng ra, hãy xin lễ cầu cho việc chấm dứt hoặc giảm bớt tệ nạn phá thai. Cho những con người nhúng tay vào những hành động ghê tởm ấy được ơn tha thứ, hoán cải, và trở về đàng lành. Xin lễ để các chương trình phò sự sống, các chương trình giáo dục và huấn luyện về trách nhiệm của hành động tính dục, của tình yêu được phổ biến đem lại lợi ích cho nhiều bạn trẻ, nhiều người, nhiều gia đình, và xã hội.

Những trẻ em, thai nhi không chết một cách vô ích. Quodvultdeus đã kết thúc bài suy niệm về các Thánh Anh Hài của ngài như sau: “Do công lao gì của các em, mà các em xứng đáng với chiến thắng này? Các em không thể nói, tuy nhiên các em làm chứng nhân cho Đức Kytô. Các em không thể dùng những cánh tay của các em để giao chiến trong cuộc chiến, nhưng các em thực sự đã xứng đáng với cành vạn tuế thắng trận.”

Nhiều thế kỷ sau, Hồng Y Newman, bây giờ là Thánh Tiến Sỹ Hội Thánh cũng đã ca ngợi các thánh trẻ trong bài giảng vào lễ năm 1833:

“Càng sống lâu trên thế giới này, và càng xa rời ký ức và cảm xúc tuổi thơ… càng có nhiều lý do để nhớ lại hành động và lời nói ấn tượng của Chúa chúng ta, khi Ngài gọi một em nhỏ đến với Ngài và đặt em giữa các môn đệ của Ngài, và nói: “Thật vậy, Thầy bảo thật với anh em, ngoại trừ anh em trở nên như những trẻ nhỏ này, anh em sẽ không vào được Nước Trời.” . . . Và để nhắc nhở chúng ta về sự phán xét này của Đấng Cứu Chuộc chúng ta, Giáo Hội, như bậc thầy thận trong, mời gọi chúng ta nhớ lại năm này qua năm khác trong những ngày này từ sự vội vàng và cơn sốt của thế giới… để tỉnh ngộ về những giấc mơ và những hy vọng của chúng ta, những tư tưởng cao ngạo, hoặc những nỗi sợ hãi, ghen ghét, và quan tâm của chúng ta, bởi bức tranh của sự trinh khiết, hòa bình, và mãn nguyện mà nó mang những đặc tính của trẻ thơ.[3] 

Các Thánh Anh Hài năm xưa và các Thánh Anh Hài của thế giới hiện đại đang là một lời nhắc nhở về giá trị cao cả của sự sống. Đây cũng là một thách đố lớn lao cho những tham vọng, kiêu căng, ích kỷ và dục vọng của con người.

“Hỡi Chúa Hài Đồng.

Xin cho con biết hạ mình xuống,

khiêm nhường và đơn sơ như trẻ con.

Để con được làm bạn thân của Chúa.”       

________

Tài liệu khảo cứu:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Massacre_of_the_Innocents

2. https://www.thecatholicthing.org/2025/12/29/the-holy-innocents-2/

3.Ibid