Bánh của lòng thương xót - Khi con người đứng trước chính mình và trước Thiên Chúa

THỨ BẨY TUẦN 5 THƯỜNG NIÊN NĂM CHẴN 


THẦN TƯỢNG CỦA NỖI SỢ VÀ BÁNH CỦA LÒNG THƯƠNG XÓT

Anh chị em thân mến,

Lời Chúa hôm nay dẫn chúng ta đi qua một hành trình nội tâm rất sâu: từ nỗi sợ tạo ra thần tượng, đến lời cầu xin được nhớ đến, và cuối cùng đến Bánh được bẻ ra vì lòng thương xót.

Ba bài đọc không chỉ kể những sự kiện đã qua; chúng vạch trần cấu trúc tâm linh của chính trái tim chúng ta.

I. Gia-róp-am: Khi nỗi sợ sinh ra thần tượng

Sách Các Vua kể rằng vua Gia-róp-am tự nhủ trong lòng: nếu dân lên Giêrusalem tế lễ, họ sẽ trở lại với nhà Đavít. Và từ một suy nghĩ rất “hợp lý”, ông đã đúc hai con bò mộng bằng vàng.

Anh chị em hãy dừng lại ở chi tiết ấy: tất cả bắt đầu từ một ý nghĩ trong lòng.

Tội không khởi đầu bằng hành vi bên ngoài, nhưng bằng một diễn tiến nội tâm:
nỗi sợ → tính toán → kiểm soát → thay thế Thiên Chúa bằng một biểu tượng dễ điều khiển.

Gia-róp-am không công khai chối bỏ Thiên Chúa. Ông chỉ muốn “điều chỉnh” cách thờ phượng cho phù hợp với chiến lược chính trị. Ông không phủ nhận Thiên Chúa; ông muốn quản lý Thiên Chúa.

Đó chính là bi kịch nhân vị: khi con người không còn tín thác, họ tìm cách kiểm soát.

Về mặt hiện sinh, nỗi sợ mất quyền lực của Gia-róp-am là nỗi sợ rất người: sợ mất vị thế, mất ảnh hưởng, mất tương lai. Nhưng thay vì đối diện với sự mong manh của mình, ông dựng nên một thần tượng để bảo đảm an toàn.

Thần tượng, vì thế, không chỉ là một pho tượng. Thần tượng là sản phẩm của một cái tôi bất an.

Anh chị em thân mến, chúng ta có thể không đúc bò vàng bằng kim loại, nhưng ta có thể đúc những con bò vàng tinh vi hơn: thành công, hình ảnh bản thân, sự công nhận, hay thậm chí một thứ đạo đức để tự khẳng định mình.

Khi nỗi sợ điều khiển đời ta, ta sẽ xây dựng những “đền thờ” cho cái tôi.

II. “Xin Ngài nhớ đến con”: Từ tự vệ đến phó thác

Giữa bầu khí phản bội ấy, Thánh vịnh cất lên lời khẩn cầu:
“Lạy Chúa, xin Ngài nhớ đến con, bởi lòng thương dân Ngài.”

Ở đây, ta bước vào chiều sâu của linh đạo.

Con người chỉ thực sự trưởng thành khi dám nhận mình mong manh.
Không phải tự biện minh, không phải tự cứu mình, nhưng dám thưa: “Xin nhớ đến con.”

Trong Kinh Thánh, Thiên Chúa “nhớ” không phải vì Ngài quên, nhưng vì Ngài tái lập tương quan. Khi ta xin Chúa nhớ đến ta, ta xin được trở lại trong giao ước yêu thương.

Về mặt thần học nhân vị, đây là một chân lý nền tảng: con người không thể tự hoàn tất chính mình bằng ý chí thuần túy. Căn tính của ta không được xây trên thành tích, nhưng trên việc được Thiên Chúa yêu thương và nhìn nhận.

Nếu Gia-róp-am xây thần tượng từ nỗi sợ, thì tác giả Thánh vịnh xây lời cầu nguyện từ ký ức về lòng thương xót.

Đó là hai hướng đi khác nhau của tự do:
một hướng đi khép kín trong tự vệ,
một hướng đi mở ra trong tín thác.

III. Đức Giêsu: Lòng thương xót làm no thỏa

Tin Mừng kể rằng đám đông theo Đức Giêsu ba ngày, không còn gì ăn. Và Người nói: “Ta chạnh lòng thương đám đông.”

Anh chị em thân mến, đây là trung tâm của mặc khải hôm nay: Thiên Chúa không hành động vì sợ mất dân, nhưng vì chạnh lòng thương.

Nếu Gia-róp-am giữ dân bằng chiến lược, thì Đức Giêsu giữ dân bằng trao hiến.

Người không dựng nên một biểu tượng để củng cố quyền lực; Người bẻ bánh và trao chính mình.

Ở đây, chúng ta chạm đến thần học thiêng liêng của Thánh Thể:
Thiên Chúa không áp đặt; Ngài tự hiến.
Thiên Chúa không kiểm soát; Ngài yêu thương.

Đám đông ăn và được no nê. Nhưng cái no ấy không chỉ là no bụng. Đó là sự no đầy của một con người được quan tâm, được nhìn thấy, được yêu thương.

Con người hôm nay đói nhiều thứ: đói ý nghĩa, đói sự hiện diện, đói một tình yêu không điều kiện. Những “con bò vàng” của thời đại – tiền bạc, quyền lực, hình ảnh – không làm ta no lâu dài. Chúng chỉ ru ngủ nỗi lo âu trong chốc lát.

Chỉ lòng thương xót mới làm thỏa mãn cơn đói hiện sinh của trái tim.

IV. Lựa chọn căn tính

Anh chị em thân mến,

Ba bài đọc hôm nay đặt chúng ta trước một chọn lựa sâu xa:

* Sống bằng nỗi sợ hay bằng lòng thương xót?

* Xây dựng thần tượng hay đón nhận Bánh bẻ ra?

* Kiểm soát Thiên Chúa hay tín thác vào Ngài?

Trong mỗi chúng ta vẫn có một Gia-róp-am âm thầm tính toán.
Nhưng cũng trong ta vang lên lời Thánh vịnh: “Xin nhớ đến con.”
Và trước mặt ta, Đức Kitô vẫn chạnh lòng thương, vẫn bẻ bánh.

Hiện sinh Kitô giáo không phải là cuộc khẳng định cái tôi bằng quyền lực, nhưng là hành trình trở nên chính mình trong tương quan yêu thương với Thiên Chúa.

Chỉ khi ta buông bỏ nhu cầu kiểm soát, ta mới có thể bước vào tự do đích thực.
Chỉ khi ta để mình được yêu, ta mới thực sự được no nê.

Anh chị em thân mến,

Giữa một thế giới đầy những bò vàng lấp lánh, xin cho chúng ta nhận ra Bánh khiêm hạ được bẻ ra vì yêu.

Và khi tiến lên bàn tiệc Thánh Thể, xin cho mỗi người dám thưa bằng cả trái tim:

“Lạy Chúa, xin nhớ đến con.”

Vì chỉ khi được Ngài nhớ đến, ta mới thực sự sống.
Và chỉ khi được Ngài yêu thương, ta mới thực sự no đầy.

Amen.

++++++++++

CHÚA NHẬT VI THƯỜNG NIÊN – NĂM A

Mầu Nhiệm Của Tự Do: Khi Con Người Đứng Trước Chính Mình Và Trước Thiên Chúa

I. Tự do – ân huệ cao cả và nỗi run rẩy của con tim

Anh chị em thân mến,

Có lẽ không có mầu nhiệm nào vừa cao cả vừa mong manh như tự do của con người.

Thiên Chúa đã không dựng nên chúng ta như những cỗ máy vận hành theo lập trình sẵn. Ngài đặt vào lòng chúng ta một khả năng kỳ diệu: khả năng chọn lựa. Và chính khi chọn lựa, con người trở thành một hữu thể có trách nhiệm, một hữu thể biết yêu, một hữu thể có thể nên thánh – nhưng cũng có thể tự đánh mất mình.

Sách Huấn Ca hôm nay nói thẳng thắn:

“Nếu con muốn, con sẽ giữ các điều răn.”

Tự do ở đây không phải là cảm xúc nhất thời, không phải là sự bốc đồng của bản năng. Tự do là quyền năng nội tâm cho phép ta định hình đời mình. Nhưng ngay khi ban tự do, Thiên Chúa không quay lưng bỏ mặc. Đức Khôn Ngoan của Ngài – một khôn ngoan đầy trách nhiệm – vẫn dõi theo.

Và Ngài nói:

“Đức Chúa không truyền cho ai ăn ở thất đức, cũng không cho phép ai phạm tội.”

Tội lỗi không phát xuất từ Thiên Chúa. Nó phát sinh từ việc lạm dụng tự do. Khi con người tách tự do khỏi chân lý, tách ý chí khỏi tình yêu, tự do trở thành một con dao hai lưỡi.

Ở chiều sâu tâm lý, chúng ta biết rõ điều này: bao nhiêu quyết định sai lầm không phải vì thiếu thông tin, nhưng vì ta bị chi phối bởi sợ hãi, bởi tổn thương, bởi những xung năng chưa được thanh luyện. Khi cái tôi tự đặt mình làm trung tâm tuyệt đối, tự do trở thành công cụ của ích kỷ.

Huấn Ca cảnh báo hai “phản ứng phụ” của tự do bị lạm dụng:

* ăn ở thất đức

* phạm tội

Chỉ có lòng kính sợ Chúa mới chữa lành được những phản ứng phụ ấy.

Kính sợ Chúa không phải là sợ hãi co rúm, nhưng là ý thức rằng tự do của tôi đang đứng trước một Đấng Thánh. Đó là sự khiêm tốn của con tim biết mình không phải là nguồn mạch của điều thiện.

II. Luật – không phải xiềng xích, nhưng là cấu trúc của tự do

Thánh Vịnh 118 cất lên như tiếng reo vui của người đã hiểu thế nào là tự do đích thực:

“Hạnh phúc thay người noi theo luật pháp Chúa Trời.”

Luật của Thiên Chúa không phải là nhà tù. Luật là định hướng, là khung xương giúp tự do đứng vững.

Một con sông chỉ thực sự chảy mạnh khi có bờ giữ. Nếu không, nó sẽ tràn lan và tự phá huỷ. Cũng vậy, tự do không được định hướng bởi luật yêu thương sẽ tan rã trong hỗn loạn nội tâm.

Người kính sợ Chúa:

* tuân hành

* tuân theo

* giữ

* sống

* và dạy người khác

Đó không phải là thái độ nô lệ. Đó là thái độ của người hiểu rằng tự do không đạt đến viên mãn khi thoát khỏi mọi giới hạn, nhưng khi biết chọn điều làm cho mình trở nên người hơn.

Trong viễn tượng hiện sinh nhân vị, hạnh phúc không phải là làm điều mình thích, nhưng là trở thành điều mình được mời gọi. Và lời mời gọi ấy không đến từ bản năng, mà đến từ Đấng dựng nên ta.

III. Khôn ngoan của Thiên Chúa và sự trưởng thành của con người

Thánh Phaolô nói đến một khôn ngoan “đã tiền định từ trước muôn đời”.

Khôn ngoan ấy không giống sự khôn ngoan của thế gian. Thế gian gọi là khôn ngoan khi ta thành công, khi ta chiếm ưu thế, khi ta không bị thiệt thòi. Nhưng khôn ngoan của Thiên Chúa lại đi qua con đường thập giá.

Ở đây, thần học thiêng liêng cho chúng ta thấy một chân lý sâu xa:
Tự do đạt tới đỉnh cao không phải khi nó khẳng định cái tôi, nhưng khi nó trao hiến chính mình.

Trưởng thành tâm linh là khi con người học cách vượt qua những xung năng nguyên thuỷ để hướng về một lý tưởng cao hơn. Đó là tiến trình thánh hoá – nơi tự do được thanh luyện qua đau khổ, thử thách, hy sinh.

Kẻ kính sợ Chúa là kẻ chọn khôn ngoan của Thiên Chúa, dù con đường ấy nghịch lý:

* mất để được

* chết để sống

* hy sinh để vinh hiển

IV. “Anh em đã nghe… Còn Thầy, Thầy bảo…”

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu không xoá bỏ luật. Ngài đi xa hơn luật.

“Anh em đã nghe luật dạy người xưa… Còn Thầy, Thầy bảo…”

Ở đây diễn ra một cuộc cách mạng nội tâm.

Giữ luật bên ngoài có thể giúp ta không phạm lỗi. Nhưng Đức Giêsu mời gọi ta thanh luyện ý định trong lòng.

Không chỉ đừng giết người, mà đừng nuôi hận thù.
Không chỉ đừng ngoại tình, mà đừng chiếm hữu trong ánh mắt.
Không chỉ đừng thề gian, mà để lời nói trở nên sự thật.

Đây là bước chuyển từ luân lý tối thiểu sang lý tưởng trọn lành.

Con người thường bị giằng co giữa “nhỏ nhất và lớn nhất”:

* tôi chỉ cần đủ tốt

* hay tôi được mời gọi nên thánh?

Ta dễ an phận trong cái “bình thường tẻ nhạt vô hiệu quả”. Ta muốn sống sao cho không ai trách, nhưng cũng không dám bước vào chiều sâu của tình yêu.

Thế nhưng Đức Giêsu nói:

“Anh em hãy nên trọn lành như Cha anh em trên trời là Đấng trọn lành.”

Đó không phải là mệnh lệnh khắc nghiệt. Đó là lời mời gọi bước vào chiều cao của phẩm giá nhân vị. Con người chỉ thực sự là mình khi dám sống theo lý tưởng cao nhất.

V. Tự do – chiến trường của ơn gọi

Anh chị em thân mến,

Tự do không phải là vùng đất yên tĩnh. Nó là một chiến trường âm thầm trong lòng mỗi người.

Mỗi ngày, ta đứng trước những chọn lựa nhỏ bé nhưng định hình đời mình:

* tha thứ hay giữ hận

* trung thực hay gian dối

* quảng đại hay ích kỷ

Thiên Chúa tôn trọng tự do chúng ta đến mức chấp nhận cả khả năng ta từ chối Ngài. Sự tôn trọng ấy làm cho tự do trở nên đáng sợ – nhưng cũng vinh quang.

Mỗi quyết định là một lần ta tự tạo nên chính mình.

VI. Lòng thương xót – nơi tự do được chữa lành

Chìa khoá để thoát khỏi sự giằng co nội tâm không phải là kiểm soát cứng nhắc, nhưng là trở về với lòng thương xót.

Khi ta yếu đuối, khi ta lạm dụng tự do, Thiên Chúa không huỷ bỏ tự do ta. Ngài chữa lành nó. Ngài nâng nó lên.

Tự do đích thực là:

* chọn điều thiện dù phải trả giá

* chọn sự thật dù thiệt thòi

* chọn yêu thương dù phải hy sinh

Tự do đạt tới viên mãn khi nó hoà nhịp với ý muốn của Thiên Chúa – không như sự áp đặt, nhưng như sự gặp gỡ giữa hai tình yêu.

 Kết

Anh chị em thân mến,

Thiên Chúa đã tiền định cho chúng ta vinh quang – không bằng cách xoá bỏ tự do, nhưng bằng cách thanh luyện và nâng cao tự do.

Mầu nhiệm của tự do là thế này:
Ta được quyền chọn, nhưng mỗi chọn lựa lại dệt nên dung mạo đời đời của mình.

Giữa bao tiếng gọi của thế gian, lời Đức Kitô vẫn vang lên trong tâm hồn chúng ta:

“Còn Thầy, Thầy bảo…”

Ước gì chúng ta dám rời bỏ cái tầm thường an toàn để bước vào cái phi thường của tình yêu.
Ước gì tự do của chúng ta không trở thành vực thẳm, nhưng là con đường dẫn đến sự sống.

Vì chỉ trong tình yêu,
tự do mới trở thành vinh quang của con người
và niềm vui của Thiên Chúa.