Ánh sáng của người biết mình cần được cứu - Từ vết thương nguyên tổ đến ân sủng dư tràn

BÀI GIẢNG THỨ BẢY SAU LỄ TRO

Ánh Sáng Của Người Biết Mình Cần Được Cứu

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay không phải là một khoảng thời gian đạo đức phụ thêm vào đời sống Kitô hữu. Mùa Chay là một cuộc đi vào chiều sâu của chính mình. Là lúc ta dám đứng trước sự thật về bản thân — không phải để tự kết án, nhưng để được chữa lành.

Ba bài đọc hôm nay mở ra cho chúng ta một hành trình nội tâm:
từ bóng tối đến ánh sáng,
từ cái tôi khép kín đến trái tim mở ra,
từ mặc cảm tội lỗi đến tự do của người được yêu thương.

I. Ánh sáng phát sinh từ một trái tim biết nhường phần mình

Ngôn sứ Isaia nói một câu nghe rất đơn sơ:

“Nếu ngươi nhường miếng ăn cho kẻ đói… ánh sáng ngươi sẽ chiếu tỏa trong bóng tối.”

Thoạt nghe, ta nghĩ đây chỉ là một lời kêu gọi bác ái xã hội. Nhưng nếu đọc sâu hơn, ta sẽ thấy đây là một mạc khải về căn tính con người.

Con người, theo bản năng, luôn tìm cách bảo vệ mình.
Ta tích trữ. Ta giữ lại. Ta lo sợ thiếu thốn.
Trong chiều sâu tâm lý, mỗi chúng ta đều mang một nỗi đói nguyên sơ: đói được yêu, đói được nhìn nhận, đói được an toàn.

Chính vì sợ đói, ta không dám nhường phần mình.

Nhưng Lời Chúa nói một nghịch lý:
Chính khi nhường miếng ăn — nghĩa là khi ta chấp nhận đánh mất một phần an toàn của mình — ta bước vào ánh sáng.

Vì sao?

Bởi vì con người chỉ thật sự là mình khi sống cho người khác.
Trong viễn tượng nhân vị, ta không hiện hữu như một cá thể khép kín, nhưng như một hữu thể tương quan. Ta được tạo dựng để hiến trao.

Khi ta chia sẻ bánh cho người đói, điều được biến đổi trước tiên không phải là họ — mà là ta.
Ánh sáng không từ trời rơi xuống.
Ánh sáng bừng lên từ một trái tim thôi sống cho riêng mình.

Bóng tối lớn nhất không phải là nghèo vật chất, mà là sự co cụm của cái tôi.

II. “Xin dạy con đường lối Ngài”: khát vọng được thống nhất nội tâm

Thánh vịnh hôm nay là lời cầu của một người ý thức mình chưa trọn vẹn:

“Xin dạy con đường lối Ngài, để con vững bước theo chân lý của Ngài.”

Đây không phải là lời cầu của kẻ tự mãn.
Đây là lời của người đang đi tìm sự thống nhất bên trong.

Anh chị em có nhận ra không?
Chúng ta thường sống phân mảnh.
Một điều ta tin — một điều ta nói — một điều ta làm — và đôi khi là một điều ta che giấu.

Nỗi khổ của con người thời nay không chỉ là nghèo đói vật chất, mà là sự phân rã nội tâm. Ta đeo nhiều mặt nạ để tồn tại. Ta sợ người khác thấy sự thật về mình.

Vì thế, lời “xin dạy con đường lối Ngài” thực chất là lời xin được sống trong sự thật.

Trong thần học thiêng liêng, chân lý không phải là một khái niệm trừu tượng.
Chân lý là tình trạng trong đó đời sống bên ngoài phản chiếu trung thực điều đang diễn ra bên trong.

Sám hối, vì thế, không phải là tự hành hạ mình.
Sám hối là trở về với con người thật của mình — con người được Thiên Chúa yêu thương trước mọi thành tích đạo đức.

III. Đức Giêsu và cuộc gặp gỡ chữa lành mặc cảm

Tin Mừng kể lại việc Đức Giêsu gọi Lêvi, một người thu thuế — kẻ bị coi là tội lỗi công khai.

Và Người tuyên bố:

“Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.”

Câu nói này làm lung lay nền tảng của mọi hệ thống đạo đức dựa trên loại trừ.

Xã hội thường chia thế giới thành hai nhóm:
người xứng đáng và người không xứng đáng.
người tốt và người xấu.

Nhưng Thiên Chúa không hành xử theo lối ấy.

Trong chiều sâu tâm lý, tội lỗi không chỉ gây ra hành vi sai trái; nó sinh ra mặc cảm. Và mặc cảm khiến con người đồng hóa mình với lỗi lầm.

Ta không còn nói: “Tôi đã phạm tội.”
Ta bắt đầu tin: “Tôi là tội lỗi.”

Chính ở điểm này, cái nhìn của Đức Giêsu trở nên cách mạng.

Người không nhìn Lêvi như một bản lý lịch luân lý.
Người nhìn ông như một con người có khả năng biến đổi.

Được gọi giữa bàn thu thuế — nghĩa là được gọi ngay trong tình trạng tội lỗi — Lêvi khám phá ra điều cốt lõi:
Giá trị của ông không tùy thuộc vào quá khứ, nhưng vào tình yêu đang gọi ông.

Anh chị em thân mến,
Thiên Chúa không chờ ta hoàn hảo rồi mới yêu.
Chính tình yêu của Ngài làm ta nên mới.

IV. Lòng thương xót: nơi công lý được hoàn tất

Ba bài đọc hôm nay hội tụ nơi một chân lý duy nhất:

Con người được cứu không phải vì chứng minh mình công chính, nhưng vì dám mở lòng trước lòng thương xót.

* Khi ta nhường miếng ăn cho người đói, ta bước ra khỏi sự khép kín.

* Khi ta xin được dạy đường lối Chúa, ta chấp nhận mình chưa hoàn tất.

* Khi ta để Đức Giêsu gọi mình giữa tình trạng tội lỗi, ta bước vào tự do.

Lòng thương xót không phủ nhận tội lỗi.
Nhưng nó không để tội lỗi có tiếng nói cuối cùng.

Trong viễn tượng hiện sinh, con người luôn có khả năng chọn lại.
Trong thần học nhân vị, mỗi người là một hữu thể đang trở thành.
Trong thần học thiêng liêng, ơn cứu độ chính là quá trình ấy được Thần Khí nâng đỡ.

V. Ánh sáng của người biết mình tối

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay không mời gọi ta giả vờ thánh thiện.
Mùa Chay mời ta thành thật.

Chỉ người biết mình đói mới biết chia sẻ.
Chỉ người biết mình tối mới khao khát ánh sáng.
Chỉ người biết mình tội lỗi mới hiểu lòng thương xót.

Ánh sáng Isaia nói đến không phải là ánh hào quang của người đạo đức,
mà là ánh bình minh của người đã khóc và được tha thứ.

Hôm nay, Đức Giêsu cũng đang đi ngang qua “bàn thu thuế” của đời ta — nơi ta giấu những yếu đuối, những thất bại, những vết thương.

Và Người nói:
“Hãy theo Ta.”

Không phải khi con hoàn hảo.
Không phải khi con xứng đáng.
Nhưng ngay bây giờ.

Kết

Xin cho chúng ta can đảm:

* Nhường một phần mình để ánh sáng bừng lên.

* Xin được dạy con đường chân lý để tâm hồn được thống nhất.

* Để cho Đức Kitô gọi ta giữa những mong manh của phận người.

Vì ánh sáng không dành cho người không có bóng tối,
mà cho người dám bước ra khỏi bóng tối ấy. Amen.

++++++++++++

BÀI GIẢNG CHÚA NHẬT I MÙA CHAY – NĂM A

Từ vết thương nguyên tổ đến ân sủng dư tràn

Anh chị em thân mến,

Mỗi Mùa Chay trở về không chỉ như một chu kỳ phụng vụ,
nhưng như một lời mời bước vào chiều sâu nhân tính của chính mình.

Các bài đọc hôm nay không kể cho chúng ta một câu chuyện xa xưa.
Chúng mở ra một tấm gương nội tâm,
nơi ta nhận ra khuôn mặt mình trong khuôn mặt của Adam,
trong tiếng thở dài của Thánh vịnh sám hối,
trong suy tư thần học của Phaolô,
và trong sa mạc cô tịch của Đức Giêsu.

I. Con người: bụi đất mang hơi thở Thiên Chúa

Sách Sáng Thế kể:
Thiên Chúa lấy bụi đất nặn nên con người và thổi vào lỗ mũi sinh khí của Ngài.

Anh chị em thân mến,
đó không chỉ là một hình ảnh thi vị.
Đó là một định nghĩa thần học sâu xa về con người.

Chúng ta là:

* bụi đất – nghĩa là hữu hạn, mong manh, dễ tổn thương;

* nhưng cũng là hơi thở của Thiên Chúa – nghĩa là được gọi vào tương quan, được mời gọi yêu thương.

Con người không phải chỉ là một sinh vật sinh học.
Con người là một nhân vị, một hữu thể được dựng nên để sống trong hiệp thông.

Nhưng ngay giữa khu vườn hiệp thông ấy,
một lời thì thầm vang lên:
“Ngươi sẽ nên như Thiên Chúa.”

Đó là cơn cám dỗ muôn thuở của nhân loại:
muốn có thần tính mà không cần tương quan,
muốn tự quyết thiện ác mà không cần tin tưởng,
muốn độc lập đến mức tách mình khỏi nguồn sống.

Tội nguyên tổ không đơn thuần là ăn một trái cấm.
Đó là một đứt gãy nhân vị:
con người nghi ngờ tình yêu Thiên Chúa.

Và khi mắt họ mở ra,
điều đầu tiên họ thấy không phải vinh quang,
mà là sự trần trụi.

Từ đó, xấu hổ bước vào lịch sử.
Sợ hãi bước vào tương quan.
Đổ lỗi bước vào hôn nhân.
Và cô đơn bước vào tâm hồn.

Anh chị em có thấy mình trong đó không?

Bao lần ta cũng muốn làm chủ đời mình tuyệt đối.
Bao lần ta nghi ngờ rằng Thiên Chúa đang giữ lại điều gì đó tốt đẹp.
Bao lần ta che giấu sự trần trụi của tâm hồn bằng những chiếc lá của danh vọng, của thành công, của bận rộn.

II. Tội lỗi và tiếng kêu của trái tim

Thánh vịnh hôm nay là tiếng kêu tha thiết:
“Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương, vì chúng con đắc tội với Ngài.”

Đây không phải là mặc cảm tự hành hạ mình.
Đây là một hành vi can đảm:
dám nhìn nhận sự thật về bản thân.

Trong đời sống tâm lý,
khi con người không dám đối diện lỗi lầm,
họ sẽ rơi vào hai thái cực:
hoặc phủ nhận, hoặc tuyệt vọng.

Nhưng thống hối Kitô giáo không đi theo hai con đường đó.
Thống hối là đặt tội lỗi của mình vào ánh sáng lòng thương xót.

Và lời cầu xin sâu xa nhất không phải là:
“Xin xóa tội con.”

Mà là:
“Xin tạo cho con quả tim trong sạch.”

Đó là lời xin được tái tạo từ bên trong.
Không chỉ sửa chữa hành vi,
mà là được chữa lành căn tính.

III. Ở đâu tội lỗi lan tràn, ở đó ân sủng chứa chan

Thánh Phaolô nói với chúng ta một điều đầy hy vọng:
“Ở đâu tội lỗi đã lan tràn, ở đó ân sủng càng chứa chan gấp bội.”

Anh chị em thân mến,
lịch sử nhân loại đầy những đổ vỡ:
chiến tranh, ích kỷ, phản bội, chia rẽ.

Nhưng Thiên Chúa không để lịch sử bị định nghĩa bởi tội lỗi.
Ngài định nghĩa lịch sử bằng ân sủng.

Nếu Adam là biểu tượng của con người khép kín vào mình,
thì Đức Kitô là biểu tượng của con người mở ra hoàn toàn cho Chúa Cha và cho nhân loại.

Nơi Adam, nhân tính bị co lại vì sợ hãi.
Nơi Đức Kitô, nhân tính được mở rộng vì yêu thương.

Đó là thần học nhân vị:
ơn cứu độ không hủy bỏ con người,
nhưng hoàn thành con người.

IV. Sa mạc: nơi nhân tính được thử luyện

Tin Mừng kể rằng Đức Giêsu vào sa mạc bốn mươi ngày và chịu cám dỗ.

Sa mạc không chỉ là một nơi chốn địa lý.
Sa mạc là biểu tượng của những khoảng trống trong đời ta:

* khi ta đối diện cô đơn,

* khi ta chạm vào giới hạn,

* khi ta cảm thấy bị thử thách.

Ba cơn cám dỗ của Đức Giêsu cũng là ba cơn cám dỗ căn bản của nhân loại:

1. Biến đá thành bánh

Cám dỗ biến đời sống thành sự thỏa mãn nhu cầu.
Sống chỉ để tiêu thụ.

2. Nhảy xuống từ đền thờ

Cám dỗ phô trương bản ngã.
Muốn được nhìn nhận, được tôn vinh.

3. Thờ lạy để có quyền lực

Cám dỗ kiểm soát và thống trị.
Muốn quyền lực mà không cần thập giá.

Đức Giêsu không dùng quyền năng để chiến thắng.
Ngài dùng sự trung tín với Lời.

Nơi Ngài, ta thấy một nhân tính không bị chia cắt,
một tự do không bị nô lệ cho ham muốn,
một căn tính được đặt trọn trong tình yêu Chúa Cha.

Ngài sống điều mà Adam đã không sống.
Ngài mở ra cho chúng ta con đường trở về nhân tính nguyên tuyền.

V. Mùa Chay: hành trình tái nhân vị hóa

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay không phải chỉ là giảm bớt một vài thói quen.
Mùa Chay là hành trình đi từ:

* nghi ngờ đến tin tưởng,

* che giấu đến chân thật,

* ích kỷ đến hiệp thông.

Đó là hành trình chữa lành vết thương nguyên tổ trong chính lòng ta.

Chúng ta không bước vào sa mạc một mình.
Đức Kitô đã đi trước.
Ngài đã ở đó, trong mọi cơn cám dỗ của nhân loại.

Vì thế, chúng ta không sợ sự yếu đuối của mình.
Chúng ta chỉ sợ khép lòng trước ân sủng.

Lời kết

Anh chị em thân mến,

Giữa đầu Mùa Chay này,
Thiên Chúa không hỏi chúng ta đã sa ngã bao nhiêu lần.
Ngài hỏi:
Con có muốn trở về không?

Từ bụi đất, Ngài đã thổi hơi thở.
Trong sa mạc, Ngài đã chiến thắng.
Trên thập giá, Ngài đã mở nguồn ân sủng.

Và hôm nay, nơi bàn tiệc Thánh Thể,
Ngài tiếp tục tái tạo chúng ta.

Ước gì chúng ta can đảm bước vào hành trình bốn mươi ngày này,
để nơi chúng ta, lời của Thánh Phaolô trở thành sự thật sống động:

Ở đâu tội lỗi đã lan tràn, ở đó ân sủng càng chứa chan gấp bội. Amen.