“Chúng ta không được kêu gọi cho Bóng Tối, nhưng là Ánh Sáng”

BÀI GIẢNG CỦA ĐỨC THÁNH CHA BÊNÊĐÍCTÔ XVI TRONG THÁNH LỄ VỌNG PHỤC SINH

Cử hành tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô.

Anh chị em thân mến,

Trong giây phút đàm đạo trước giờ biệt ly, Chúa Giêsu đã công bố về chết gần kề và cuộc phục sinh của ngài cho các môn đệ bằng những lời bí nhiệm này: “Thầy ra đi và thầy sẽ trở lại với các con” (Jn 14:28). Chết là “ra đi” . Mặc dù nếu thân xác đã chết còn lưu lại sau đó, những chính ngài đã đi tới một nơi mà không ai biết, và chúng ta không thể theo ngài được (cf. Jn 13:36). Thật vậy, trong trường hợp của Chúa Giêsu, có một cái gì hoàn toàn mới lại, nó làm thay đổi thế giới.

Trong trường hợp cái chết của chúng ta, sự “ra đi” là vĩnh viễn, không bao giờ trở lại. Chúa Giêsu thì lại khác khi nói về cái chết của ngài: “Thầy ra đi và thầy sẽ trở lại với các con”. Do việc ra đi mà ngài trở lại. Sự ra đi của ngài, dẫn tới một cách thức hoàn toàn mới mẻ và cao cả hơn của sự hiện hữu. Qua sự chết, ngài bước vào tình yêu của Cha. Cái chết của ngài là một tác động của tình yêu. Tuy nhiên, là Tình yêu bất diệt. Vì thế, việc ngài ra đi là một hình thức biến đổi thành một việc trở về mới mẻ, một hình thức của sự hiện diện mà nó tiến sâu hơn và không đi tới tận cùng. Trong cuộc sống trần gian, Chúa Giêsu, giống như tất cả chúng ta, bị giới hạn vào những điều kiện tại ngoại của sự hiện hữu một cách xác thể: ở một thời gian và không gian chỉ định. 

Xác thể đặt những giới hạn cho sự hiện hữu của chúng ta. Chúng ta không thể đồng một lúc có mặt ở hai nơi khác nhau. Thời gian của chúng ta được ấn định tiến về tận cùng. Và giữa “tôi” và “anh” là một bức tường của sự cá biệt. Chỉ qua tình yêu, chúng ta một cách nào đó, có thể bước vào sự hiện hữu của người khác.

Tuy nhiên, bức tường ngăn cách không thể vượt qua của khác biệt vẫn có đó. Vì thế, Chúa Giêsu, đấng giờ đây đã hoàn toàn biến đổi qua hành động yêu thương, được tự do thoát khỏi những rào cản và giới hạn ấy. Ngài không những có khả năng đi qua những cách cửa đóng kín của thế giới bên ngoài, như các Tin Mừng tường thuật (cf. Jn 20:19). Ngài có thể băng qua cánh cửa tinh thần ngăn cách “tôi” khỏi “anh”, cánh cửa đóng kín giữa hôm qua và hôm nay, giữa quá khứ và tương lai. Trong ngày ngài long trọng tiến vào Giêrusalem, khi một số người Hy Lạp muốn gặp ngài, Chúa Giêsu đã đáp lại bằng một dụ ngôn hạt miến phải mục nát đi để sinh nhiều hoa trái. Qua cách đó, ngài nói trước về số mệnh của chính ngài: những lời này không chỉ được nói một cách đơn giản cho một hoặc hai người Hy Lạp trong một không gian ngắn ngủi.

Qua Thập Giá của ngài, qua việc ngài ra đi, qua sự chết của ngài như hạt miến, ngài đã thật sự đến giữa những người Hy Lạp, trong cùng một cách thế mà họ có gặp gỡ và đụng chạm đến ngài qua đức tin. Việc ra đi của ngài được biến đổi thành một việc trở lại, trong cách thế toàn cầu của sự hiện hữu của Thiên Chúa Phục Sinh, trong đó, ngày là hôm qua, hôm nay và mãi mãi, trong đó ngài ôm choàng mọi thời gian và không gian. Giờ đây ngài có thể khắc phục ngay cả bức tường của người khác ngăn cách “tôi khỏi anh”. Điều này đã sẩy ra cho Phaolô, người mô tả tiến trình qui phục của mình và Phép Rửa của mình bằng những lời: “Không phải là tôi sống, nhưng là Đức Kitô sống trong tôi” (Gal 2:20). Qua việc trở lại của Đấng Phục Sinh, Phaolô đã đón nhận được căn tính mới. Con người đóng kín “tôi” của ông đã được mở ra. Giờ đây ông sống trong sự hiệp thông với Đức Giêsu Kitô, trong một cái “tôi” cao cả của những kẻ đã tin theo, những người đã trở thành – như ông nhấn mạnh – “một trong Đức Kitô” (Gal 3:28).

Vì thế, anh chị em thân mến, rõ ràng là, qua Bí Tích Thánh Tẩy, một lần nữa, những lời mầu nhiệm được Chúa Giêsu nói trong bữa Tiệc Ly trở thành hiện hữu cho anh chị em. Trong Phép Thánh Tẩy, Chúa đi vào đời của anh chị em qua cửa ngõ của tâm  hồn anh chị em. Chúng ta không còn đứng song song hoặc đối nghịch với nhau nữa.

Ngài đi qua mọi cửa ngõ này. Đấy là sự thật của Phép Thánh Tẩy: ngài, Đấng Phục Sinh, đến. Ngài đến với anh chị em và liên kết sự sống của ngài với sự sống của anh chị em, lôi kéo anh chị em vào ngọn lửa vô biên của tình yêu ngài. Anh chị em trở nên một, một với ngài, và vì thế, một giữa anh chị em với nhau. Thoạt đầu, điều này có thể nghe như trừu tượng và không thực tế.  Nhưng càng sống đời sống được thanh tẩy, anh chị em càng có thể cảm nghiệm sự thật của những dòng chữ này. Những kẻ tin nhận – được thanh tẩy – không bao giờ thật sự bị cắt lìa khỏi nhau. Các đại lục, các nền văn hóa, các cấu trúc xã hội hoặc ngay cả những khoảng cách lịch sử có thể chia lìa chúng ta.

Nhưng khi chúng ta gặp nhau, hiểu nhau trong căn bản của cùng một Thiên Chúa, một đức tin, một hy vọng, những điều hình thành chúng ta. Rồi chúng ta cảm nhận rằng nguồn mạch đời sống chúng ta giống nhau. Chúng ta nghiệm rằng trong những chiều sâu thẳm nhất chúng ta được thả neo trong cùng một căn tính, trong cùng một căn bản mà ở đó bề ngoài chúng ta khác biệt, tuy dù chúng lớn lao, cũng chỉ là thứ yếu. Những kẻ có lòng tin không bao giờ bị cắt lìa khỏi nhau. Chúng ta cùng hiệp nhất bởi vì căn tính sâu thẳm nhất của chúng ta: Đức Kitô ở trong chúng ta. Vì thế, đức tin là sức mạnh của bình an và hòa giải trên thế giới: những khác biệt giữa con người được khắc phục, trong Chúa, chúng ta trở nên gần gũi (cf. Eph 2:13).

Giáo Hội diễn giải sự thật nội tại của Phép Thánh Tẩy như một hồng ân của một căn tính mới qua những căn bản hiển nhiên được dùng trong việc ban phát bí tích. Yếu tố nền tảng của Phép Rửa là nước; tiếp theo, đứng hàng thứ hai là ánh sáng, mà nó được dùng với một tác dụng lớn lao trong Phụng Vụ của Đêm Vọng Phục Sinh. Chúng ta hãy nhìn qua về hai yếu tố này. Trong Chương cuối của Thư gửi người Do Thái, là một tường thuật về Đức Kitô chứ không phải đề cập trực tiếp về nước, nhưng tuy vậy, Cựu Ước ám chỉ  một cách rõ ràng tới sự bí nhiệm của nước và cái ý nghĩa tượng trưng của nó. Chúng ta đọc ở đây: “Thiên Chúa của bình an...được dẫn ra khỏi cái chết của Đức Giêsu, Chúa chúng ta, mục tử cao cả của đoàn chiên, bằng máu giao ước mới” (13:20).

Ở trong câu này, có lời vang vọng của tiên tri Isaia, trong đó Maisen được miêu tả như một mục tử, người mà Thiên Chúa đã mang ra khỏi nước, khỏi biển (cf. 63:11). Chúa Giêsu xuất hiện như một Mục Tử mới và chân chính, đấng hoàn tất những gì Maisen đã làm: ngài hướng dẫn chúng ta khỏi những dòng nước chết của biển khơi, khỏi biển cả của sự chết. Trong đoạn văn này, khiến chúng ta có thể nhớ lại là mẹ của Maisen đã đặt ông trong một cái rổ trên dòng sông Nile. Rồi, qua sự quan phòng của Thiên Chúa, ông đã được vớt lên khỏi nước, được săn sóc cho khỏi chết, và vì thế – vì chính ông đã được cứu sống khỏi những dòng nước của sự chết -  ông đã có thể hướng dẫn những người khác qua khỏi biển chết. Chúa Giêsu vì chúng ta đã bị dìm sâu vào những dòng nước tăm tối của sự chết.

Nhưng nhờ máu của ngài, vì thế, Thư cho người Do Thái kẻ lại cho chúng ta, ngài đã được phục hồi từ cõi chết: tình yêu của ngài hiệp nhất chính nó với tình yêu Cha, và vì thế từ vực thẳm của sự chết, ngài đã chỗi dậy để sống. Giờ đây, ngài nâng chúng ta khỏi sự chết lên sự sống thật. Ngài hướng dẫn chúng ta qua biển khơi mù mịt của lịch sử, ở đó chúng ta luôn luôn bị nguy hiểm nhận chìm giữa muôn hoang mang và nguy nan. Trong Bí Tích Thánh Tẩy, ngài nắm lấy chúng ta, như đã từng làm, trong tay ngài, người dẫn chúng ta theo con đường vượt qua Biển Đỏ của đời này, và dẫn chúng ta vào đời sống muôn thuở, đời sống thật và công bình. Chúng ta hãy nắm lấy tay của ngài một cách chắc chắn! Bất cứ điều gì có thể xẩy ra, bất cứ điều gì có thể khiến chúng ta sa ngã, chúng ta đừng buông tay ngài! Chúng ta hãy bước đi trên nẻo đường dẫn tới sự sống.

Thứ đến, là hình ảnh của ánh sáng và lửa. Gregory thành Tours nhắc lại một điểm mà tại một số nơi đã lưu hành khá lâu, về việc thắp ngọn lửa mới trong khi cử hành Đêm Vọng Phục Sinh một cách trực tiếp từ mặt trời, bằng cách dùng một miếng thủy tinh. Ánh sáng và lửa, về thế có thể nói, được tiếp nhận một lần nữa từ thiên đàng, để tất cả những ánh sáng và lửa trong năm có thể được nhóm lên từ đó. Đấy là hình ảnh của những gì mà chúng ta đang cử hành trong Đêm Vọng Phục Sinh.

Qua tình yêu chiếu sáng của ngài đối với chúng ta, trong đó trái tim của Thiên Chúa và trái tim của con người động chạm đến nhau, Chúa Giêsu Kitô đã thật sự lấy ánh sáng từ trời và đem nó xuống trái đất – ánh sáng của sự thật và lửa của tình yêu để biến đổi sự hiện hữu của con người. Ngài mang ánh sáng, và giờ đây chúng ta biết Thiên Chúa là đấng nào và Thiên Chúa giống như  thế nào. Nhờ đó, chúng ta cũng biết tình trạng của chúng ta là gì: chúng ta là ai, và vì mục đích gì mà chúng ta hiện hữu. Khi chúng ta được rửa tội, ngọn lửa của ánh sáng này được mang vào tận thâm sâu của chúng ta. Vì thế, trong Giáo Hội trần thế, Phép Thánh Tẩy cũng được gọi là Bí Tích của Ánh Sáng: Ánh sáng của Thiên Chúa đi vào chúng ta; nhờ thế, chúng ta trở thành con cái sự sáng.

Chúng ta không được để ánh sáng sự thật soi dẫn chúng ta trên đường đi bị vụt tắt. Chúng ta phải bảo vệ nó khỏi mọi sức mạnh đang tìm cách dập tắt nó, hầu có thể đẩy chúng ta lại tối tăm giữa Thiên Chúa và chúng ta. Bóng tối, mọi lúc, có thể được cho là thoải mái. Tôi có thể che dấu, và tôi có thể phí phạm đời tôi trong giấc ngủ mê. Thế nhưng, chúng ta không gọi là tối tăm, nhưng là ánh sáng. Hằng năm, trong lời hứa thanh tẩy chúng ta cảm nhận sáng này. Thật vậy, tôi tin rằng thế giới và đời sống của tôi không phải là sản phẩm của sự thay đổi, nhưng do Thượng Trí đời đời và Tình Yêu muôn thuở, chúng đã được tạo dựng bởi Thiên Chúa Toàn Năng. Thật vậy, tôi tin rằng trong Chúa Giêsu Kitô, trong cuộc nhập thể của ngài, trong Thập Giá và phục sinh của ngài, dung mạo của Thiên Chúa đã được tỏ hiện; vì trong ngài, Thiên Chúa hiện diện giữa chúng ta, ngài hiệp nhất chúng ta và hướng dẫn chúng ta tới cùng đích của chúng ta, tới tình yêu đời đời.

Thật vậy, tôi tin rằng Thánh Thần ban cho chúng ta lời chân lý và thắp sáng tâm hồn chúng ta. Tôi tin rằng trong sự hiệp thông với Giáo Hội, chúng ta tất cả trở nên một Thân Thể với Chúa, và vì thế, chúng ta tiếp cận sự phục sinh của ngài và sự sống đời đời. Thiên Chúa đã ban cho chúng ta ánh sáng chân lý. Ánh sáng này cũng là ngọn lửa, sức mạnh quyền năng đến từ Thiên Chúa, một sức mạnh không bị phá hủy, nhưng kiếm tìm sự biến đổi tâm hồn chúng ta, để nhờ đó chúng ta thật sự trở nên những người của Thiên Chúa, và cũng nhờ đó sự bình an của ngài có thể trở nên sống động trong thế giới này.

Trong Giáo Hội sơ khai, có một phong tục trong đó các Giám Mục, linh mục, sau bài giảng, đã hô to cho cộng đồng tín hữu nghe: “Conversi ad Dominum” – Giờ đây, hãy quay trở về với Thiên Chúa. Ý nghĩa này trước nhất, đó là họ quay về hướng Đông, hướng mặt trời mọc, dấu hiệu của Đức Kitô trở lại, đấng chúng ta ra đón tiếp khi chúng ta cử hành Thánh Thể. Nơi nào không có thể, vì lý do gì, người ta ít nhất cũng quay về hình ảnh Đức Kitô trên cung thánh, hoặc hướng về Thánh Giá, để như nhắc nhở chính mình một cách nội tâm hướng về Thiên Chúa.

Một cách nền tảng, điều này liên quan tới một biến cố nội tại; biến đổi, hướng linh hồn chúng ta về với Chúa Giêsu Kitô và nhờ đó, hướng về Thiên Chúa hằng sống, về ánh sáng sự thật. Rồi khi được liên kết với điều này, là một lời tuyên xưng mãi đến hôm nay, đã được công bố với cộng đoàn tín hữu trước Lời Nguyện Thánh Thể : “Susum corda” – “Hãy nâng tâm hồn lên”, cao trên khỏi cái màng nhện rối bời của những lo lắng, ham muốn, xốn xang và vô nghĩa lý -  “Hãy nâng tâm hồn lên,  của chính nội tâm ta!” Cả hai lời tán tụng đã được vang lên, như chúng đã từng được vang lên, để làm mới lại Phép Thánh Tẩy của chúng ta: Conversi ad Dominum – chúng ta phải luôn luôn giữa mình tránh xa những con đường lầm lạc, ở đó chúng ta thường xuyên bước đi trong tư tưởng và hành động sai lạc của mình. 

Chúng ta phải một lần nữa phải quay về với ngài, đấng là Đường, Sự Thật, và Sự Sống. Chúng ta phải luôn luôn quay về, chuyển hóa toàn cuộc sống chúng ta về với Thiên Chúa. Và luôn luôn chúng ta phải để cho tâm hồn mình được thoát khỏi sức hút mà nó kéo ghì tâm hồn chúng ta xuống, và từ trong tâm hồn, chúng ta phải nâng nó lên cao: trong sự thật và tình yêu. Giờ đây, chúng ta hãy tạ ơn Thiên Chúa, vì qua sức mạnh của lời ngài và qua các Bí Tích thánh thiện, ngài chỉ cho chúng ta hướng đi đúng và lôi kéo tâm hồn chúng ta lên cao. Chúng ta hãy cầu nguyện với ngài bằng những lời này: Vâng, lạy Chúa, xin hãy làm cho chúng con thành những người Phục Sinh, những người nam và nữ của ánh sáng, xin hãy đổ trên chúng con ngọn lửa của tình yêu ngài. Amen.

(Nguyên bản Anh ngữ được phổ biến trên màn điện toán zenit.org)

Chuyển ngữ: Trần Mỹ Duyệt